Aleksander Turyn (ur. 26 grudnia 1900 w Warszawie, zm. 26 sierpnia 1981 w Urbana) – polski filolog klasyczny, bizantynolog, profesor Uniwersytetu Warszawskiego, członek Polskiej Akademii Umiejętności.

Życiorys Był synem Aarona (rzemieślnika) i Estery Glazer (nauczycielki gimnazjalnej). Po ukończeniu gimnazjum w Warszawie studiował filologię klasyczną na Uniwersytecie Warszawskim (1919–1923) u Tadeusza Zielińskiego i Gustawa Przychockiego, pod opieka którego obronił doktorat (1923). Uzupełniał studia na uniwersytecie w Berlinie (1923–1924). Pracował jako starszy asystent w I Katedrze Filologii Klasycznej na Uniwersytecie Warszawskim, od 1929 (po habilitacji) jako docent; w 1935 został mianowany profesorem nadzwyczajnym i objął II Katedrę Filologii Klasycznej (po przejściu na emeryturę Tadeusza Zielińskiego).

25 października 1930 Prezydent RP mianował go podporucznikiem w rezerwie ze starszeństwem z 1 stycznia 1930 i 62. lokatą w korpusie oficerów artylerii, a minister spraw wojskowych wcielił do 1 Pułku Artylerii Najcięższej w Warszawie.

Po wybuchu II wojny światowej wyjechał do Rzymu, potem do Aten (prowadził tam badania naukowe); w 1941 osiadł w USA. Wykładał historię literatury greckiej i język grecki na University of Michigan w Ann Arbor (1941–1942), kierował Katedrą Filologii Klasycznej w New School for Social Research w Nowym Jorku (1942–1945), od 1945 był profesorem University of Illinois w Urbana. Przeszedł na emeryturę w 1969. Od 1959 był członkiem Fundacji Guggenheima. Współpracował z Biblioteką Watykańską, gdzie w latach 50. i 60. prowadził częste badania archiwalne. W 1946 został powołany na członka korespondenta Polskiej Akademii Umiejętności, należał także do Akademii AteńskiejMichał Kozłowski, Emigracyjna twórczość Aleksandra Turyna (1900-1981), „Nowy Filomata” 18 (2014), z. 2, s. 263-271 .

Zainteresowania badawcze Jego zainteresowania naukowe obejmowały historię literatury greckiej oraz metrykę i prozodię grecką. Prowadził badania nad Iliadą Homera, rękopisami Eurypidesa, Ajschylosa i Sofoklesa. Opracował komentarz do opisu uczuć miłosnych u Safony. Przygotował do wydania zachowane utwory poetyckie Pindara (Pindari Epinitia, 1944; Pindari carmina cum fragmentis, 1948).

Odznaczenia i nagrody Aleksander Turyn otrzymał doktorat honoris causa Uniwersytetu w Atenach (1965), był laureatem nagrody Fundacji Jurzykowskiego (1978).

Odznaczono go greckim Krzyżem Oficerskim Orderu Feniksa i Orderem Zasługi Amerykańskiego Towarzystwa Filologicznego.

Wybrane publikacje Bibliografie prac: „Rocznik Polskiej Akademii Umiejętności” (1945-1946), s. XXIV-XXV i K. Pawłowski, Bibliografia prac prof. A. Turyna, „Eos” 72 (1984), z. 1, s. 17-25. Aleksandrowi Turynowi poświęcono też dwie księgi pamiątkowe: Serta Turyniana. Studies in Greek Literature and Palaeography in honor of Alexander Turyn, ed. J. L. Heller, J. K. Newman, Urbana: University of Illinois Press 1974 i Studies in memory Alexander Turyn, ed. M. Marcovich, "Illinosis Classical Studies" 7 (1982) (online) (PDF)Michał Kozłowski, Emigracyjna twórczość Aleksandra Turyna (1900-1981), „Nowy Filomata” 18 (2014), z. 2, s. 263-271. Observationes metricae, 1921-1922, Rec. (online). De Aelii Aristidis codice Varsoviensi atque de Andrea Taranowski et Theodosio Zygomala, Cracoviae 1928. Studia Byzantina; De Meletti Pigae Patriarchae „Dialogo”, „Eos” 31 (1928), s. 505-518. Rec. Rodolphe Guilland, Revue des Études Grecques 43, 1930, S. 359, (online). De Aelii Aristidis codice Varsoviensi atque de Andrea Taranowski et Theodosio Zygomala, Cracoviae: Academia Polona Litterarum 1929, s. 78. Archiwum Filologiczne Akademii Umiejętności w Krakowie nr 9 Niektóre kwestie prozodyczne liryki greckiej, 1929. Studia Sapphica, Leopoli: Societas Philologa Polona 1929. Eos Supplementa 6. Charakter sztuki Sapphony, „Kwartalnik Klasyczny” 4 (1930), z. 1/2, s. 97-98. Stan badań i zagadnienia metryki greckiej, „Kwartalnik Klasyczny” 4 (1930), z. 4, s. 387-398. De codicibus Pindaricis, „Bulletin de l'Académie Polonaise des Sciences et des Lettres”, Cracovie 1931, s. 221-229. De codicibus Pindaricis, Cracoviae: Sumptibus Academiae Litterarum 1932, s. 90. Archiwum Filologiczne Akademii Umiejętności w Krakowie nr 11. Infandum Regina..., „Eos” 33 (1930/1931), s. 39-41. Sylwety greckie, „Wiedza i Życie” (1934), nr 8/9. Miszellen : zur Pindar-Überlieferung, „Zeitschrift für das klassische Altertum” 90 (1935), z. 1, s. 115-119. Anectodoton Ianicianum [w:] Munera philologica Ludovico Ćwikliński [...] oblata, Posnaniae 1936. Pindari carmina cum fragmentis: séance du 14 mars 1938, „Bulletin de l'Academie Polonaise des Sciences et des Lettres” (1938). The Sapphic Ostracon, „Transactions of the Amercican Philogical Assocation” 73 (1942), s. 308-318. The manuscript tradition of the tragedies of Aeschylus, New York City: Polish Institute of Arts and Sciences in America 1943 (wyd. 2 - Hildesheim: Georg Olms 1967). Pindari Epinitia, edidit Aleksander Turyn, „Novi Eboraci, Institutum Polonicum Artium et Sciencarum in America” 1944. The Manuscripts of Sophocles, „Traditio” 2 (1944), s. 1-41. Tadeusz Zieliński, „Tygodnik Polski” 4 (1946), nr 5 (162), 03.02, s. 4-5. Pindari carmina cum fragmentis, edidit Alexander Turyn, Cracoviae: sumptibus Academiae Polonae Litterarum et Scientiarum 1948 (wyd. 2 – Oxford – Cambrigde – Munchen 1952). The Sophocles Recension of Manuel Moschopolus, „The American Philological Association” 80 (1949), s. 95-173. Studies in the manuscript tradition of the tragedies of Sophocles, Urbana: The University of Illinois Press 1952 (wyd. 2 „Studia Phililogica” 15 (1970). Prof. Zieliński in His Closing Years, „Palaeologia” 3 (1952), s. 234-235. The Byzantine Manuscript Tradition of the Tragedies of Euripides, Urbana: The University of Illinois Press 1957 (wyd. 2 „Studia Phililogica” 15 (1970).Rec. Glanville Downey, Speculum 33, 1958, S. 565-567, (online). On the Sophoclean Scholia in the Manuscript Paris 2712, „Harvard Studies in Classical Philology” 53 (1958), s. 161-170. Miscellanea. 1) A Note on Aeschylus, „Agamemnon” 403-405. 2) The Manuscript Athos Lavra M 125. 3) The Manuscript Athos Vatopedi 33. 4) The Manuscript Athos Ivirion 185 [w:] Studi in onore di Luigi Castiglioni, t. 2, Firenze 1961, s. 1013-1033. Codices Graeci Vaticani saeculis XIII et XIV scripti annorumque notis instructi, Vaticana: Bibliotheca apostolica Vaticana 1964, Rec. (online) (PDF). Dated Greek manuscripts of the thirteenth and fourteenth centuries in the libraries of Italy, Urbana-Chicago-London: University of Illinois Press 1972, t. 1-2. Rec. N. G. Wilson, Speculum 50, 1975, S. 159-161, (online). Demetrius Triclinius and Planudean Athology [w:] ΛΕΙΜΟΝ, Προσφορά εις τάν N. B. Τωμαδάκην, „‘ Eταιρείας Bυζαντινών Σπουδών” 41 (1972/1973), s. 403-450. Michael Lulludes (or Luludes), a scribe of the Palaeologan Era, „Rivista di Studi Bizantini e Neoellenici” 10/11 (1973/1974), s. 3-15. Dated Greek manuscripts of the thirteenth and fourteenth centuries in the libraries of Great Britain, Washington: Dumbarton Oaks Center for Byzantine Studies 1980. Dumbarton Oaks Studies 17 (online)..

Przypisy

Bibliografia

Biogramy uczonych polskich, Część I: Nauki społeczne, zeszyt 3: P-Z, pod redakcją Andrzeja Śródki i Pawła Szczawińskiego, Wrocław: Ossolineum 1985, s. 443-444. Michał Kozłowski, Emigracyjna twórczość Aleksandra Turyna (1900-1981), „Nowy Filomata” 18 (2014), z. 2, s. 263-271 . Miroslav Marcovich, Alexander Turyn, „Gnomon” 54 (1982). „Meander” 36 (1981), z. 10, s. 531. Marian Plezia, Aleksander Turyn 1900-1981, "Eos" 72 (1984), z. 1, s.5-16. Marian Plezia, Aleksander Turyn 1900-1981 [w:] W kręgu wielkich humanistów. Kultura antyczna w Uniwersytecie Warszawskim po I Wojnie Światowej, red. Iza Bieżuńska-Małowist, Warszawa 1991, s. 75-83. The International Who's Who, London 1978-1979, s. 1755. Turyn Aleksander [w:] Wielka Encyklopedia Powszechna PWN, t. 11, Warszawa 1968, s. 730. J. Vaio, Alexander Turyn [w:] Biographical Dictionary of North American Classicists, red. W. W. Briggs jr., Westport - London 1994, s. 654-656(online). Lidia Winniczuk, Aleksander Turyn 26 XII 1900 – 26 VIII 1981, „Meander” 37 (1982), z. 9, s. 335-350.

Linki zewnętrzne Revue des Études Grecques 89, 1976, S. 630-631, (online). Miroslav Marcovich, Studies in memory of Alexander Turyn (1900–1981): Part Three: Illinois Classical Studies 7.1, 1982, (online) (PDF). Miroslav Marcovich, Studies in memory of Alexander Turyn (1900–1981): Part Four: Illinois Classical Studies 7.2, 1982, (online) (PDF). Alexander Turyn, 80, scholar. The New York Times, August 31, 1981. treccani.it: Turyn, Alexander University of Illinois Archives: Alexander Turyn Papers, 1940–77 John Simon Guggenheim Memorial Foundation: Alexander Turyn Regesta Imperii http://www.findagrave.com/cgi-bin/fg.cgi?page=gr&GRid=37265584 https://www.sbc.org.pl/dlibra/publication/edition/24330 prof. Alexander Turyn na niemieckiej liście "Sonderfahndungsbuch Polen (pol. Specjalna księga Polaków ściganych listem gończym)" [str. 168]

Kategoria:Amerykańscy bizantynolodzy Kategoria:Członkowie Polskiej Akademii Umiejętności Kategoria:Oficerowie 1 Pułku Artylerii Najcięższej Kategoria:Podporucznicy artylerii II Rzeczypospolitej Kategoria:Polscy filolodzy klasyczni Kategoria:Polscy bizantynolodzy Kategoria:Polscy historycy emigracyjni Kategoria:Polacy odznaczeni Orderem Feniksa Kategoria:Polscy Żydzi Kategoria:Ludzie urodzeni w Warszawie (Królestwo Kongresowe) Kategoria:Urodzeni w 1900 Kategoria:Zmarli w 1981