Kolonia Wirginia (), Dominium i Kolonia Wirginia (ang. ) lub Prowincja Wirginia (ang. ), potocznie i skrótowo: Wirginia (ang. ) – była brytyjska kolonia, najstarsza z trzynastu istniejących w czasach przed wojną o niepodległość Stanów Zjednoczonych. Terytorium kolonii znajdowało się mniej więcej na obszarze obecnego stanu o tej samej nazwie. Ponadto obejmowała także obszary dzisiejszych stanów: Wirginia Zachodnia i Kentucky.
Pochodzenie i znaczenie nazwy Nazwa Virginia pochodzi prawdopodobnie od przydomka królowej Anglii Elżbiety I Tudor, nazywanej „Królową-Dziewicą” (ang. ). Historycy uważają, że angielski żeglarz Sir Walter Raleigh zasugerował tę nazwę około 1584 roku. Pierwotnie nazwa Wirginia odnosiła się do całego wschodniego wybrzeża Ameryki Północnej między Karoliną a francuską Kanadą.
Historia thumb|left|Tereny Ameryki Północnej wydzierżawione przez Jakuba I dla Kompanii Wirgińskiej, zgodnie z pierwszą kartą Wirginii w 1606 roku
Osada oznaczona jako „Po” Osada Jamestown oznaczona jako „J” thumb|Trzynaście kolonii w XVII/XVIII wieku: mały|Karta z 1609 r. Dla kolonii Wirginii „od morza do morza” Wirginia była pierwszą trwałą angielską (później brytyjską) kolonią w Ameryce Północnej, istniejącą w latach 1606–1776, po wcześniejszych nieudanych próbach kolonizacji Nowej Fundlandii przez Humphreya Gilberta w 1583 rokuSir Humphrey Gilbert: Dictionary of Canadian Biography . University of Toronto. 2 maja 2005. i wyspy Roanoke przez Waltera Raleigha pod koniec lat 80. XVI wieku.
Założycielem nowej kolonii była „Wirgińska Kompania Londyńska” (ang. ). W 1606 roku wydano przez angielskiego króla Jakuba I pierwszą kartę Wirginii, dokument regulujący tryb osadnictwa na nowych ziemiach w Ameryce Północnej. Na mocy tego aktu powstała czternastoosobowa Rada Królewska dla Wirginii, która objęła zarząd nad obszarami rozciągającymi się wzdłuż amerykańskiego wybrzeża między 34 a 45 równoleżnikiem.
Pierwszą już nieistniejącą osadą było Jamestown, założone w 14 maja 1607 na północnym brzegu rzeki James, na terytorium kontrolowanym przez Indian Powatan. Osada powstała po wylądowaniu w Ameryce trzech niewielkich angielskich statków: „Susan Constant”, „Godspeed” i „Discovery”, należących do pierwszej wyprawy Wirginijskiej Kompanii Londyńskiej, z grupą 39 marynarzy i 104 przyszłych osadników na pokładzie, pod dowództwem kapitanów , Bartholomew Gosnolda i . Od września 1608 pierwszym przywódcą („admirałem”) osady został kapitan John Smith, pokonując w wyborach kontrkandydata Johna Ratcliffe’a. W październiku tego samego roku dotarł do osady statek z zaopatrzeniem – „Mary and Margaret” – na pokładzie którego znajdowało się 17 dalszych osadników (ang. ), głównie „Holendrów, Niemców i Polaków”.
Pierwszym dochodowym towarem Wirginii był tytoń, którego produkcja miała znaczący wpływ na model społeczny kolonii.
W 1609 roku wybuchła I wojna z Powatanami, zakończona pokojem w 1614 roku, w którym córka wodza Indian Powatana, słynna Pocahontas, wyszła za mąż za kolonistę i plantatora tytoniu .
W latach 1609–1610 w Jamestown miała miejsce klęska głodu, tak zwany „Czas Głodu” (ang. ) który przetrwało zaledwie 65 kolonistów. Mieszkańcy dopuszczali się nawet kanibalizmu.
W 1619, gdy liczba mieszkańców przekroczyła tysiąc, powstała „Rada Mieszkańców” (ang. ). Jednym z pierwszych jej zarządzeń była rozbudowa plantacji w centra handlowo-rzemieślnicze tak, by po jakimś czasie zaczęły przekształcać się w ośrodki miejskie, stolice hrabstw. W tym samym roku wybuchł strajk polskich hutników szkła walczących o równouprawnienie polityczne – pierwszy w historii Ameryki Północnej strajk robotniczySusan M. Kingsbury, AM, Ph.D. w Simmons College Presse, Washington 1935, 1979..
Również w tym samym roku sprowadzono do kolonii pierwszych 20 czarnych niewolników (tzw. Transatlantycki handel niewolnikami), którzy początkowo mieli trafić do Hiszpanii, jednakże zostali przejęci przez piratów pod holenderską banderą i skierowani do portu w Wirginii. Nie byli to jednak pierwsi niewolnicy w historii Ameryki, już wcześniej ubodzy Irlandczycy, Anglicy, Holendrzy czy Niemcy, którzy nie mieli pieniędzy na podróż przez Ocean Atlantycki, po dotarciu na miejsce stawali się własnością osadników i mieli w obowiązku przepracować wyznaczoną liczbę lat, dostając w zamian jedynie wyżywienie i miejsce do spania. Po spełnieniu tego warunku, odzyskiwali wolność i otrzymywali własny kawałek ziemi.
W 1622 roku w czasie II wojny z Powatanami nastąpił atak Indian na Jamestown i inne angielskie osady w kolonii, zakończony masakrą ok. 350 osadników (mężczyzn, kobiet i dzieci).
W 1624 roku król Jakub I cofnął statut Kompanii Wirgińskiej, a kolonia przeszła pod władzę królewską jako kolonia królewska (ang. ). Po angielskiej wojnie domowej w latach 1642–1651 Wirginia została nazwana przez króla Karola II „Starym Dominium” (ang. ) ze względu na lojalność wobec monarchii w czasach Protektoratu i Wspólnoty Angielskiej.
W 1676 doszło do przeciwko rządom królewskiego gubernatora, sir Williama Berkeleya. Powstaniu przewodził jego krewniak, plantator, niejaki Nathaniel Bacon; skutkiem było spalenie osady Jamestown do gruntuBacon zmarł w czasie walk, innych przywódców rebelii (23) Berkeley kazał powiesić, skutkiem czego został odwołany; zmarł w Anglii w 1677 roku.; po kolejnym pożarze w roku 1699 zdecydowano o przeniesieniu pozostałych kolonistów do dawnej Middle Plantation, dziś Colonial Williamsburg w Williamsburgu i ustanowieniu ją nową stolicą Wirginii.
W latach 1755–1759 Wirginia przyjęła ok. 1100 deportowanych przez władze brytyjskie AkadyjczykówFrancuskojęzycznych mieszkańców z terenów byłej francuskiej kolonii o nazwie Akadia (współcześnie część Nowej Szkocji), opanowanej przez Brytyjczyków w 1713 roku., wysiedlenia były usprawiedliwiane wzrostem napięcia międzynarodowego i zbliżającą się wojną.
Wirginia była jedną z trzynastu kolonii brytyjskich, które w 1775 roku przyłączyły się do rewolty przeciwko królowi Jerzemu III i wzięły udział w rewolucji amerykańskiej. 12 czerwca 1776 roku uchwalono Deklaracje praw Wirginii, akt prawny napisany przez George’a Masona, opierający się na zasadach wyznawanych przez Johna Locke’a, zgodnie z którymi prawa człowieka stanowią fundament istnienia nowo powstałego państwa amerykańskiego, którego Wirginia stała się częścią. W 1783 roku został podpisany traktat paryski, w którym Wielka Brytania uznała niepodległość Stanów Zjednoczonych.
Z pierwszych pięciu prezydentów USA, czterech pochodziło z Wirginii i byli to: George Washington, Thomas Jefferson, James Madison i James Monroe. Tworzą oni tak zwaną dynastię wirginijską.
Gubernatorzy Kolonii WirginiiState of Virginia (1905). Report of the Secretary of the Commonwealth to the Governor and General Assembly of Virginia .
Gubernatorzy z czasów pierwszych nieudanych angielskich prób skolonizowania Wirginii (Zaginiona Kolonia) 1585–1590: Walter Raleigh 1585–1586: 1587–1590:
Gubernatorzy z ramienia Kompanii Wirgińskiej 1607–1607: 1608–1608: 1608–1608: 1608–1609: John Smith 1609–1610: 1610–1610: 1610–1611: 1611–1611: 1611–1611: 1611–1614: 1614–1616: 1616–1617: 1617–1619: 1619–1621: 1621–1624:
Gubernatorzy kolonii koronnej 1624–1626: 1626–1627: 1627–1629: 1629–1630: 1630–1635: 1635–1637: 1637–1639: 1639–1642: 1642–1652: William Berkeley
Gubernatorzy w okresie Republiki 1652–1655: 1655–1656: 1656–1660: 1660–1660: William Berkeley
Gubernatorzy kolonii koronnej 1660–1677: William Berkeley 1677–1683: 1683–1692: 1692–1698: Edmund Andros 1698–1705: 1705–1706: Przewodniczący Rady (p.o.) 1706–1708: 1708–1709: 1710–1737: 1714–1722: gubernator porucznik (p.o.) 1722–1726: gubernator porucznik (p.o.) 1726–1727: Przewodniczący Rady (p.o.) 1727–1737: gubernator porucznik (p.o.) 1737–1758: Willem van Keppel, 2. hrabia Albemarle 1737–1749: gubernator porucznik (p.o.) 1740–1741: Przewodniczący Rady (p.o.) 1741–1749: gubernator porucznik (p.o.) 1749–1750: Przewodniczący Rady (p.o.) 1750–1756: gubernator porucznik Robert Dinwiddie (p.o.) 1756–1759: John Campbell, 4. hrabia Loudoun 1756–1758: gubernator porucznik Robert Dinwiddie (p.o.) 1758–1759: gubernator porucznik (p.o.) 1759–1768: Jeffrey Amherst 1759–1768: gubernator porucznik (p.o.) 1768–1768: Przewodniczący Rady (p.o.) 1768–1770: 1770–1771: 1771–1775:
Zobacz też Brytyjska kolonizacja Ameryki Północnej Historia USA
Uwagi
Przypisy
Bibliografia
Linki zewnętrzne Library of Congress: Evolution of the Virginia Colony, 1610–1630
Kategoria:Dawne terytoria zależne Wielkiej Brytanii w Ameryce Północnej Kategoria:Historyczne regiony Stanów Zjednoczonych Kategoria:Historia stanu Wirginia Kategoria:Historia Wirginii Zachodniej Kategoria:Historia stanu Kentucky