Kościół w Aakirkeby (duń. Aa Kirke) – kościół parafialny w Aakirkeby na duńskiej wyspie Bornholm, w jej środkowej części. Nazwa świątyni oznacza dosłownie „kościół strumienia” i pochodzi od dwóch strumieni otaczających budowlę: Læsåen i Grødby å. Historia i architektura Wybudowany około połowy XII wieku, jest jednym z najstarszych i największych kościołów na wyspie. Masywna konstrukcja i małe okna wskazują na obronny charakter budowli. Kościół poświęcony został pierwotnie św. Janowi Chrzcicielowi, (Sankt Hans Kirke). Pozłacana figura patrona stała w kościele do 1706 roku, jednak została zakopana na cmentarzu przez pastora, ponieważ przyciągała uwagę katolickich jeńców podczas III wojny północnej.
Kościół powstawał w kilku etapach. Najstarsze zachowane fragmenty to prezbiterium i apsyda oraz dolne części nawy, wszystkie charakteryzujące się zielonkawym piaskowcem i rdzawobrązowym łupkiem z pobliskiego strumienia Grødby å. Zachodni kraniec nawy i wieża są wykonane z wapienia. Portale dla mężczyzn od południa oraz dla kobiet od północy zostały zachowane, choć ten drugi przekształcono w okno. Wieża była pierwotnie węższa od strony zachodniej, ale już w okresie romańskim została poszerzona do obecnych wymiarów wynoszących 13 na 11 metrów. Z czterema kondygnacjami osiąga wysokość 22 metrów. Podwójne dachy z XIV wieku prawdopodobnie zastąpiły czworoboczną piramidę. W wieży wiszą obecnie dzwony, choć pierwotnie znajdowały się one w oddzielnej dzwonnicy stojącej na południe od kościoła. Sklepione pomieszczenia w wieży służyły niegdyś do przechowywania żywności. Kruchta z piaskowca z okolic Nexø, najstarsza na Bornholmie, jest nieco nowsza niż wieża, ale nadal pochodzi z okresu romańskiego, około 1200–1235 roku. Nawa jest duża, z płaskim drewnianym stropem. Sklepienie z okresu gotyku (z około 1350 roku) wsparte jest na czterech prostokątnych filarach narożnych. Wcześniej nawa była podzielona na dwie części arkadowymi ścianami i mieściła galerię dla szlachty z obecnie zrujnowanego . Podczas gruntownej renowacji w 1874 roku, ściany arkadowe zostały rozebrane, przez co nadano kościołowi obecny kształt. Dalszą renowację przeprowadzono w 1968 roku. Wnętrze mały|lewo|Wnętrze kościoła Chrzcielnica z piaskowca datowana jest na 1200 rok. Wyrzeźbiono na niej jedenaście scen z życia Jezusa. Przypisuje się ją gotlandzkiemu rzeźbiarzowi Sigrafowi. W zbrojowni znajduje się płaskorzeźbiona płyta nagrobna, kamień runiczny oraz obraz wotywny przedstawiający ukrzyżowanie Chrystusa i ofiarodawców.
Ambona z okresu dojrzałego renesansu jest dziełem rzeźbiarza Jacoba Kremberga ze Skanii, z początku XVII wieku. Składa się z pięciu paneli z polichromowanymi płaskorzeźbami przedstawiającymi narodzenie Jezusa, Jego ukrzyżowanie, zmartwychwstanie, wniebowstąpienie oraz zesłanie Ducha Świętego. Nad nią znajduje się sześciokątne zadaszenie z figurami i kartuszami herbowymi.
Ołtarz, datowany na 1608 rok, również pochodzi z warsztatu Jacoba Kremberga. W głównej jego części znajdują się złote napisy flankowane kolumnami korynckimi i arkadami. Część tych napisów to cytat ewangeliczny ustanowienia Eucharystii w języku duńskim. Pozostałe napisy są w języku łacińskim i również zostały zaczerpnięte z Nowego Testamentu: z Ewangelii według św. Jana rozdział 6 oraz Pierwszego Listu św. Jana Apostoła rozdział 1, wers 7. Część ołtarza znajdująca się powyżej przedstawia pośrodku płaskorzeźbę chrztu Chrystusa. Flankują ją cztery hermy, symbolizujące roztropność, męstwo, sprawiedliwość i umiarkowanie, czyli cnoty kardynalne. W górnej części ołtarza mieści się duński herb w kartuszu.
Organy znajdują się w przedniej części nawy, naprzeciwko ambony. Zostały zbudowane w 1965 roku przez firmę Marcussen & Søn i mają piętnaście głosów. Zastąpiły one szesnastogłosowy instrument zbudowany przez I. Starupa w 1941 roku.
Przypisy
Bibliografia
Linki zewnętrzne
Strona miejscowej wspólnoty wiernych
Kategoria:Aakirkeby Kategoria:Kościoły na wyspie Bornholm Kategoria:Kościoły obronne Kategoria:Zabytkowe kościoły w Danii Kategoria:Świątynie luterańskie w Danii