Wacław Rytel, Wenancjusz Rytel; imię zakonne Wiator, Viator a Mojówka (ur. 28 lipca 1883 w Mojówce, powiat jampolski, zm. po 12 sierpnia 1942 w zamku Hartheim w Austrii) – kapucyn, działacz niepodległościowy, kapelan wojskowy, działacz Polskiego Czerwonego Krzyża, więzień KL Sachsenhausen i KL Dachau, zamordowany w Hartheim. Brat inżyniera Zygmunta Rytla.
Życiorys mały|O.O. Kapucyni w Nowym Mieście nad Pilicą (ok. 1905-1911) mały|Generał zakonu wśród zakonników OO. Kapucynów z klasztoru w Warszawie (lipiec 1935). Syn Cezarego i Józefy z Jachimowiczów. W latach 1901–1904 był studentem seminarium duchownego w Petersburgu, skąd został usunięty za kontakty z działaczami socjalistycznymi. W 1907 wstąpił do klasztoru kapucynów w Nowym Mieście nad Pilicą. W 1912 roku ukończył studia teologiczne w seminarium duchownym we Włocławku i przyjął święcenia kapłańskie. Został redaktorem miesięcznika dla tercjarzy „Rodzina Seraficka”Roland Prejs OFMCap, Kapucyni prowincji polskiej wobec wydarzeń lat 1914-1921, Teka Kom. Hist. OL PAN–TN KUL, 2018.
Podczas I wojny światowej założył w Nowym Mieście ochronkę dla dzieci. Za pośrednictwo między mieszkańcami miasta a dowództwem okupujących je wojsk niemieckich został w lutym 1915 roku oskarżony przez Rosjan o zdradę stanu, uwięziony w warszawskim więzieniu w Mokotowie, a potem wywieziony do Piotrogrodu i więziony w Kriestach. 4 września 1916 został uniewinniony przez sąd wojskowy w Witebsku. Uwolniony działał wśród Polaków na terenie Rosji, min. w Saratowie, Kijowie i Smoleńsku. Został kapelanem obozu dla jeńców i szpitala polowego nr 2 w Darnicy pod Kijowem, a potem kapelanem Koncentracyjnego Punktu Wojskowych Polaków w Kijowie. Do Polski powrócił w grudniu 1918 r. i osiadł w warszawskim klasztorze kapucynów.
Wziął udział w wojnie polsko-bolszewickiej (1919-1921) jako kapelan wojskowych szpitali warszawskich i przewodniczący Towarzystwa „Pomoc Żołnierzowi Frontu. W okresie niepodległości zajmował się działalnością religijno-społeczną. Pracował nad zaangażowaniem tercjarzy (Trzeciego Zakonu Franciszkańskiego) w życie społeczne. Zaangażowany był również w działalność Polskiego Czerwonego Krzyża. Związany był ze środowiskami prawicowymi. 31 stycznia 1923 wyspowiadał i udzielił ostatniego namaszczenia przed egzekucją Eligiuszowi Niewiadomskiemu, zabójcy prezydenta Gabriela NarutowiczaRytel Wacław Wiator — BIAŁA KSIĘGA Martyrologium duchowieństwa Polska XX w. (lata 1914 – 1989). Od 1927 roku pełnił funkcję kapelana rezerwy Wojska Polskiego.
Po klęsce wrześniowej został aresztowany przez Niemców 23 marca 1940 w Chełmie, gdzie prowadził rekolekcje. Przetrzymywany był w więzieniu na Zamku w Lublinie. 20 czerwca 1940 przewieziony do obozu koncentracyjnego KL Sachsenhausen. Stamtąd 14 grudnia 1940 przetransportowany do obozu koncentracyjnego KL Dachau (nr obozowy 22690). Wywieziony z Dachau 12 sierpnia 1942 w tzw. „transporcie inwalidów” do ośrodka egzekucji na zamku Hartheim w Górnej Austrii, gdzie został zamordowany w komorze gazowej.
Bibliografia Katechizm Trzeciego Zakonu założonego przez św. Franciszka z Asyżu a zreformowanego przez papieża Leona XIII. uzupełniony przez o. Viatora a Mojówka, kapucyna Reguła Trzeciego Zakonu św. Franciszka z Asyżu dla osób w świecie żyjących oraz wykaz odpustów, zebrał o. Viator a Mojówka, kapucyn Żywy różaniec: tajemnice różańca świętego z rozmyślaniami, zebrał o. Viator a Mojówka, kapucyn
Przypisy
Kategoria:Absolwenci Wyższego Seminarium Duchownego we Włocławku Kategoria:Ofiary Tötungsanstalt Hartheim Kategoria:Polscy duchowni katoliccy – ofiary represji Niemiec nazistowskich w Polsce 1939–1945 Kategoria:Polscy kapucyni Kategoria:Polskie ofiary niemieckich obozów koncentracyjnych Kategoria:Urodzeni w 1883 Kategoria:Więźniowie więzienia mokotowskiego (Królestwo Kongresowe) Kategoria:Więźniowie zamku lubelskiego (okupacja niemiecka) Kategoria:Zmarli w 1942