Alfons XI (hiszp. Alfonso XI, ur. 13 sierpnia 1311 w Salamance, zm. 26 marca 1350 w Gibraltarze) – król Kastylii i Leónu w latach 1312–1350.

Był czwartym synem króla Ferdynanda IV i jego żony Konstancji Portugalskiej.

Śmierć młodego króla Ferdynanda IV zmusiła jego matkę Marię de Molina do pokierowania losami królestwa, tym razem w imieniu wnuka i z pomocą drugiego syna i szwagra. Gdy wszystkich zabrakło, Alfons liczył zaledwie 10 lat i wydawało się, że królestwo się rozpadnie. Tak się nie stało dzięki społeczeństwu przywiązanemu do państwa kastylijskiego i dziedzicznej monarchii.

Alfons ożenił się w 1325 z Konstancją Manuel, którą szybko odprawił. Powtórnie ożenił się w 1326 z Marią Portugalską, córką Alfonsa IV Dzielnego. Jednak jego prawdziwą miłością była kochanka - Eleonora de Guzman.

W 1325 r. Alfons XI przejął osobiste rządy, a następnie w krwawy sposób rozprawił się ze wszystkimi, którzy w jego imieniu sprawowali do tej pory władzę. Dla wzmocnienia państwa Alfons XI przeprowadził cały szereg reform prawnych poczynając od uznania procedur prawa rzymskiego za obowiązujące w królestwie. Zamki znajdujące się w posiadaniu możnych miały podlegać królewskiej kontroli, ustanowiono funkcję sędziów królewskich obejmującą cały kraj oraz wprowadzono nowy podatek od sprzedaży (alcabala).

Reformy te wzmocniły państwo i podniosły jego prestiż, jednocześnie wywołując zaniepokojenie władców Grenady, którzy przy pomocy oddziałów marokańskich zaatakowali tereny należące do królestwa Kastylii i Leónu, zdobywając w 1333 r. Gibraltar. Następnie zawarto 6-letni rozejm, po którym walki zostały wznowione. Siły Alfonsa XI i Alfonsa IV Portugalskiego wyruszyły na pomoc oblężonej Tarifie. Do spotkania z wojskami merynidzkiego władcy Abu al-Hassana Alego I doszło nad Rio Salado pod Tarifą, gdzie wojska chrześcijańskie pobiły Maurów. Następnie Alfons podjął oblężenie Algeciras, które poddało się w 1344 r., oraz Gibraltaru, podczas którego wybuchła wśród oddziałów chrześcijańskich wielka zaraza (czarna ospa), której ofiarą stał się też król.

Nazywany był Mścicielem lub Nieprzejednanym ze względu na zajadłość, z jakim tępił anarchię możnych, Alfonsem z Rio Salado ((hiszp. Alfonso de Rio Salado) na pamiątkę zwycięskiej bitwy z Maurami, spotyka się również przydomek Szlachetny (hiszp. El Noble) lub Prawodawca (hiszp. El Justiciero).

Potomstwo 1. Z małżeństwa z Marią Portugalską miał dwóch synów: Ferdynanda (1322-1333), Piotra I Okrutnego, który został jego następcą.

2. Ze związku z Eleonorą de Guzman miał dziesięcioro dzieci, w tym dziewięciu synów i córkę: Piotra Alfonsa (1330–1338), pana Aguilary, Sancha Alfonsa (1331–1343), pana Ledesmy, Henryka II (1333–1379), hrabiego Trastamara, późniejszego króla Kastylii i Leónu, Fadryka Alfonsa (1333-1358), późniejszego pan na Haro i wielkiego mistrza zakonu Santiago, Ferdynanda Alfonsa (1336–?), pana Ledesmy, Tello Kastylijskiego (1337–1370), hrabiego Castanedy, Jana Kastylijskiego (1341–?), pana na Badajoz i Jerez de la Frontera, Sancha Kastylijskiego (1342–1374), hrabiego Albuquerque i Haro, Piotra Alfonsa (II) (1345–1359), pana Aguilary, Joannę Alfonsę.

Kategoria:Władcy Kastylii i Leónu Kategoria:Urodzeni w 1311 Kategoria:Ludzie urodzeni w Salamance Kategoria:Zmarli w 1350