thumb|Mapa linii tramwajowych w Toruniu Początek komunikacji tramwajowej w Toruniu datuje się na rok 1891. Linie obsługuje Miejski Zakład Komunikacji w Toruniu. System składa się z 7 linii dziennych. Tramwaje poruszają się po torach o rozstawie szyn 1000 mm.

.

Historia Okres niemiecki 1891–1918 mały|Plan Torunia z 1910 roku z siecią tramwajową mały|Tramwaj na ulicy Mickiewicza/Sienkiewicza, początek XX w. mały|Przystanek tramwajowy przy „grzybku”, czynny w latach 1899–1927 mały|Bilet komunikacji miejskiej z 1977 roku mały|Konstal 805Na na Chełmińskim Przedmieściu – 1990 rok .

W 1913 roku niemieckie władze miejskie zaproponowały budowę linii tramwajowej do Podgórza.

Okres II Rzeczypospolitej 1920–1939 W 1936 roku przygotowano dokument pt. Zestawienie inwestycji potrzebnych miastu Toruniowi na lat 10, od 1936 do 1946. W dokumencie założono budowę linii tramwajowej do Kluczyk (na Podgórzu) i do cmentarza przy ul. Grudziądzkiej.

W 1915 roku wprowadzono do toruńskich tramwajów konduktorów. Kilkakrotnie uzupełniano tabor o wozy silnikowe: w 1926 roku – cztery wozy hamburskiej firmy Siemens-Schuckertwerke, w 1929 roku dwa z sanockiej Fabryki Zieleniewskiego i w 1935 roku dwa z Gdańskiej Fabryki Wagonów. To nie wystarczyło, aby liczba i jakość taboru była zadowalająca, tym bardziej że ponad połowa wozów silnikowych (11 z 19) pochodziła z czasów niemieckich. Przed wybuchem II wojny światowej długość torowisk wynosiła 13,5 km.

Okres okupacji niemieckiej 1939–1945 . Po zbudowaniu przez Niemców mostu drewnianego, linię tę zastąpiono komunikacją autobusową, która z przerwami istniała do 1950 roku. Natomiast dla polskiej załogi przedsiębiorstwa okres okupacji był bardzo trudny. Została ona zdziesiątkowana kampanią wrześniową. Wielu pracowników znalazło się w obozach jenieckich lub na robotach przymusowych.

1945–1989 mały|Nowa linia tramwajowa na Bielanach mały|Nowa linia tramwajowa na Bielanach mały|Pas zieleni na Trasie Staromostowej zarezerwowany na przyszłe torowisko tramwajowe prowadzące na Jar (stan z września 2017 roku) mały|Budowa linii tramwajowej na Jar, stan z lipca 2018 roku . Początkowo rozbudowa taboru odbywała się drogą pozyskiwania starych pojazdów z innych miast (najstarsze z nich z 1901 roku, część z 1916 roku), mimo to załoga borykała się z trudnościami w utrzymaniu taboru liniowego. Okres 1945–1950, to wegetacja całego przedsiębiorstwa. Bywało, że na 55 posiadanych jednostkach w ruchu liniowym było 6 do 9 wozów. Wagony doczepne w tym okresie w ogóle nie kursowały.

.

.

.

.

.

od 1989 . 25 sierpnia 2023 roku uruchomiono linię tramwajową na Jar, przez co Chełmińskie Przedmieście ponownie uzyskało komunikację tramwajową.

.

.

Kolejne zmiany w komunikacji tramwajowej przyniosła budowa nowego mostu drogowego im. Elżbiety Zawackiej i nowej Trasy Wschodniej. W ramach rozbudowy placu Daszyńskiego zostało zlikwidowane torowisko przy ulicy Wschodniej. 31 marca 2011 roku o godzinie 22.58 po raz ostatni przemierzył ulicę Wschodnią skład 213+214. Była to do dziś ostatnia likwidacja torowiska w Toruniu. Od 1 kwietnia 2011 roku tramwaje linii nr 4 dojeżdżały jedynie do pętli Wschodnia.

.

7 października 2015 otwarto drugi węzeł przesiadkowy na placu 18 Stycznia.

W 2016 roku władze miasta przeprowadziły konsultacje społeczne dotyczące przebiegu dwóch nowych linii tramwajowych: do Wrzos (na osiedle Jar) i Rubinkowa. Do pierwszej z nich trasa została wytyczna ulicami, m.in.: Szosa Chełmińska, Długa i Legionów, natomiast w wyniku protestów mieszkańców Rubinkowa przebieg drugiej trasy nie został ustalony, a konsultacje w tej sprawie odroczono.

W styczniu 2017 roku rozpisano przetarg na projekt nowej linii tramwajowej na Jar, . W kwietniu tego samego roku ogłoszono drugi przetarg, tym razem dotyczący przebudowy układu torowo-drogowego na ul. Wały gen. Sikorskiego i al. Jana Pawła II wraz z budową wydzielonego pasa tramwajowo–autobusowego, a także nowego, dwutorowego odcinka torowiska łączącego pl. Niepodległości z pl. Artylerii Polskiej. Przetarg ten został rozstrzygnięty w grudniu 2017 roku, a umowę ze zwycięską firmą podpisano 23 stycznia 2018 roku.

W lipcu w siedzibie Ministerstwa Rozwoju w Warszawie prezydent Torunia podpisał umowę o dofinansowanie projektu pn. „Poprawa funkcjonowania komunikacji miejskiej w Toruniu – Bit-City II” w wysokości prawie 200 milionów złotych. Projekt obejmował następujące zadania:

Zadanie 1: Budowa linii tramwajowej wraz z infrastrukturą towarzyszącą do pętli tramwajowej przy ul. Heweliusza – etap I i II. Zadanie 2: Modernizacja torowiska wraz z siecią trakcyjną w ul. Bydgoskiej. Zadanie 3: Modernizacja torowiska tramwajowego wraz z siecią trakcyjną na trasie linii nr 1 i 5 od Pl. Daszyńskiego do ul. Ślaskiego. Zadanie 4: Modernizacja torowiska tramwajowego wraz z siecią trakcyjną na trasie linii nr 2 na odcinku od Placu Niepodległości dl ul. Reja z budową odwodnienia torowiska. Zadanie 5: Modernizacja torowiska tramwajowego wraz z siecią trakcyjną i układem drogowym na odcinku od Placu bp. Jana Chrapka do ul. Podgórnej. Zadanie 6: Zakup taboru tramwajowego niskopodłogowego (5 szt.). Zadanie 7: Zakup pojazdów technicznych. Zadanie 8: Zakup autobusów niskoemisyjnych (6 autobusów elektrycznych i 14 autobusów hybrydowych).

Również w ramach projektu BiT-City II powstał nowy węzeł przesiadkowy na pl. Rapackiego, zmieniono okoliczny układ torowo-drogowy w rejonie Chopina i zjazdu z mostu im. Józefa Piłsudskiego, stworzono pas dla tramwajów i autobusów na Wałach generała Sikorskiego. Inwestycja obfitowała również w budowę nowego odcinka torów tramwajowych prowadzących od pl. Artylerii do pl. Niepodległości.

W drugiej połowie 2021 roku rozpoczęto prace budowlane nad nowa linią prowadzącą na północ Torunia do osiedla Jar. Trasa miała biec przez Chełmińskie Przedmieście, Koniuchy, Wrzosy i osiedle Jar. Prace budowlane przebiegły zgodnie z terminem. Otwarcie linii nastąpiło 25 sierpnia 2023 roku. Nowa linia ma długość 6,5 km i jest najdłuższą wybudowaną linią od kilkudziesięciu lat w Toruniu (ponad 3 razy dłuższa niż niespełna 2-kilometrowa linia na Bielanach do Uniwersytetu). Na trasie znalazło się 27 platform przystankowych, w tym 14 zielonych przystanków. Tym samym liczba linii tramwajowych w Toruniu wzrosła w 2023 roku do 7.

Pętle Czynne

Nazwa Stara nazwa Część urzędowa Rokotwarcia Uwagi Zdjęcie Motoarena Merinotex Bydgoskie Przedmieście 1972 Przebudowana w 2014 roku. 100px Elana Wierzbowa Katarzynka 1974 – 100px Wschodnia – Rubinkowo 1980 – 100px Olimpijska Na Skarpie Na Skarpie 1986 Przebudowana w 2014 roku. 100px Uniwersytet – Bielany 2014 – 100px Heweliusza – Wrzosy/Osiedle Jar 2023 –100px

Zlikwidowane

Nazwa Osiedle Roklikwidacji Używana liniowo Powód likwidacji Zdjęcie(Stan obecny) Dworzec Główny Stawki 1984 1934–1939 i 1950–1984 Zamknięto torowisko przez most drogowy im. Józefa Piłsudskiego z uwagi na większy ruch samochodowy. 100px Ślaskiego Na Skarpie 1988 1981–1986 Przedłużono torowisko do pętli Olimpijska. 100px Dworzec Północ Chełmińskie Przedmieście 1991 1955–1991 Zlikwidowano torowisko na Chełmińskim Przedmieściu. 100px

Zlikwidowane („końcówki”)

Końcówka Część urzędowa Torunia Datalikwidacji Powód likwidacji Grudziądzka Mokre 1917 Przedłużenie torowiska do dworca Toruń Mokre (Wschodni). Grunwaldzka Chełmińskie Przedmieście 1927 Przedłużenie torowiska do ulicy Wybickiego. Toruń Miasto Jakubskie Przedmieście 1936 Przedłużenie torowiska na Jakubskie Przedmieście (Rzeźnia, a później Gazownia). Wybickiego Chełmińskie Przedmieście 1955 Przedłużenie torowiska do Dworca Toruń Północny. Rzeźnia Jakubskie Przedmieście 1956 Przedłużenie torowiska do budynków gazowni. Wrzosy Wrzosy 1972 Zlikwidowanie torowiska na Wrzosy. Gazownia Jakubskie Przedmieście 1974 Przedłużenie torowiska do Elany przez ulicę Wschodnią. Toruń Mokre Mokre 1980 Przedłużenie torowiska do ulicy Wschodniej.

Plany na przyszłość Linia do nowej zajezdni na Starotoruńskim przedmieściu W 2024 roku ogłoszono projekt nowej linii na zachód miasta. Będzie biegła od pętli Motoarena do nowej zajezdni tramwajowej, która powstanie pomiędzy sklepem budowlanym Castorama a lotniskiem. Nowa linia ma mieć długość ok. 1,7km (3500 metrów toru pojedynczego). Przez pierwsze ok. 100 metrów torowisko tramwajowe przebiegać będzie w pasie dzielącym jezdni ulicy Bydgoskiej w kierunku zachodnim, a następnie skręci w ul. Pera Jonsonna i będzie biegła wzdłuż tej ulicy w bezpośrednie otoczenie Motoareny Toruń. Następnie skręci na północny zachód i wzdłuż planowanej drogi wschód-zachód w ciągu ulicy Ignacego Łukasiewicza dotrze do nowej zajezdni. Na nowej trasie tramwajowej przewidziano budowę trzech przystanków tramwajowych.

Z planów wynika, że tak poprowadzona trasa mogłaby być dopiero pierwszym etapem budowy linii tramwajowej na zachód miasta, gdyż docelowo może ona zostać pociągnięta znacznie dalej – Ewentualne przedłużenie torowiska od nowej zajezdni do Portu Drzewnego (do ul. Starotoruńskiej) będzie realizowane w zależności od pozyskania dodatkowych środków w przyszłości.

Nowa zajezdnia tramwajowa ma zająć ok. 11,5 ha. Tuż przy granicy miasta powstanie hala naprawczo-warsztatowa z myjnią i tokarką podtorową mogącą pomieścić ok. 12 tramwajów ok. 30-metrowych. Projekt zakłada także budowę hali odstawczej na ok. 25 tramwajów ok. 30-metrowych, budynku obsługi zajezdni, stacji zasilania dla potrzeb nowej linii i zajezdni oraz miejsc postojowych dla pojazdów technicznych i obsługi zajezdni.Docelowo po wybudowaniu nowej zajezdni tramwajowej na zachodnie miasta, z użytkowania ma zostać wyłączona obecna, historyczna zajezdnia przy Sienkiewicza.

Inwestycja warta 130 mln zł ma być realizowana w latach 2026–2029. W przyszłości obok nowej zajezdni tramwajowej ma zostać wybudowana także zajezdnia autobusowa.

Linia tramwajowa łącząca Toruń z Bydgoszczą mały|Mapa Bydgoszczy oraz Torunia, z zaznaczonymi istniejącymi i planowanymi liniami tramwajowymi.

|alt=Mapa Bydgoszczy oraz Torunia, z zaznaczonymi istniejącymi i planowanymi liniami tramwajowymi. Z pomysłem budowy linii tramwajowej między stolicami województwa wystąpił w 2013 roku marszałek województwa kujawsko-pomorskiego Piotr Całbecki. Tramwaj łączący oba miasta byłby elementem integracji obszaru metropolitalnego tychże miast. Zarówno w Bydgoszczy, jak i w Toruniu byłby on wpięty w obecną sieć tramwajową. Miałby to być typowy tramwaj z własnościami komunikacji miejskiej.

Linie

Linie dzienne + Mapa Numer Od Do Data ostatniejzmiany trasy150x150px1Olimpijska P&RUniwersytet2014150x150px2ElanaMotoarena1984150x150px3MotoarenaHeweliusza2023150x150px4ElanaUniwersytet2014150x150px5Olimpijska P&RMotoarena2011150x150px6Olimpijska P&RHeweliusza2023150x150px7WschodniaUniwersytet2023