thumb|Płycina z poziomem wody w 1570. Anno • 1570 • sonnabet nach Margrete • umb 3 uhr • des nachts • ist • ein groswasser so hochgwestBroumov. Dom przy ul. Tyršova 17. Napis Rok • 1570 • Niedziela po Małgorzacie • o godzinie 3 • w nocy • jest • duża woda tak wysoka thumb|Płaskorzeźba z napisem Wasserhöhe am 4 Jun. 1755Dom przy tř. Soukenická 18 w Broumovie Broumov () – miasto w Czechach, w kraju hradeckim. Miasto było finalistą konkursu na tytuł Europejskiej Stolicy Kultury 2028.
Miasto położone jest w centrum Kotliny Broumovskiej, w Sudetach Środkowych, nad rzeką Ścinawką (cz. Stěnava).
W miejscowości jest stacja kolejowa Broumov.
Historia Pierwsze wzmianki o Broumovie pojawiają się w 1213 r., kiedy król czeski Przemysł Ottokar I ofiarował ziemię opactwu benedyktynów, których hasłem przewodnim stało się zawołanie (ład i pokój). Od tego momentu rozpoczął się kilkusetletni, miejscami bardzo burzliwy, związek benedyktynów z miastem. Niebawem dzięki opatowi Martinowi I (1253–1278) wybudowano kościół parafialny oraz probostwo. W roku 1275 król Ottokar II nadał sukiennikom z Broumova przywilej na produkcję i handel suknami, co wpłynęło pozytywnie na rozwój tej branży w regionie. W 1348 r. cesarz Karol IV nadał benedyktynom prawa równe miastom królewskim Hradcowi Králové i Kłodzku, a w 1459 r. opat Jan I (1449–1460) uznał nowego czeskiego króla Jerzego z Podiebradów i zaprosił go do klasztoru. W kolejnych latach pojawili się energiczni i wpływowi opaci jak Wolfgang Selender (1602–1619) z Prošovic. Dzięki rozwojowi gospodarczemu w pierwszej połowie XVIII w. nastąpił największy rozkwit miasta. Zostają wzniesione nowe barokowe obiekty klasztorne, kościoły oraz rezydencje, a na nich zazwyczaj kartusz z herbem opactwa, składający się z dwóch tarcz pod mitrą. Prawa (z punktu widzenia tarczownika) zawiera srebrną belkę (kłodę) z trzema kikutami po uciętych gałęziach, nawiązującą do historii powstania klasztoru. Lewa z niebieskim tłem ma trzy srebrne skosy, z których środkowy zdobią trzy czerwone róże. Pierwotnie na belce środkowej znajdowała się tylko jedna róża, wzorowana na herbie Poraj, którego nazwa wywodzi się od Poraja, syna księcia czeskiego Sławnika i brata św. Wojciecha. Na niektórych herbach znajdują się monogramy ówczesnych opatów a dwie kolejne litery AB to skrót od tytułu: opat w Broumowie ().
Kalendarium historii miasta
Ważniejsze zabytki klasztor benedyktyński jest najbardziej okazałym zabytkiem miasta. Został uznany za czeski zabytek narodowy, przebudowany na barokowy w latach 1726–1748 według projektu Kiliána Ignáca Dientzenhofera. Zespół klasztorny obejmuje: kościół, a w nim refektarz z kopią Całunu Turyńskiego z 1651 r. oraz ogromną bibliotekę, a także Muzeum Ziemi Broumovskiej. młyn klasztorny kościół pw. św. Ducha kościół św. Wacława kościół pw. św. Wojciecha, klasztorny, pierwotnie gotycki, przebudowany w latach 1684–1694 kościół pw. Panny Marii, cmentarny, wzniesiony w 1450, najstarszy kościół drewniany w Czechach kościół pw. św. Piotra i Pawła, parafialny, wzmiankowany w 1258 z wnętrzami z 1757 kościół husycki barokowa kolumna maryjna na rynku dawne gimnazjum klasztorne z 1711 domy mieszczańskie z XVI–XIX w. – pod numerami 154 i 155 dwie kamienice o sklepieniach gwiaździstych z lat 70. XVI w. stary ratusz z 1419 (odnowiony po pożarach w latach 1452, 1565, przebudowany w 1838) browar funkcjonujący do dzisiaj. broumovska grupa kościołów – zespół barokowych kościołów zbudowanych w XVIII w. willa Langerów-Schrollów przy ul. Masaryka 30, własność Johanny Langer (1850-1925), córki przemysłowca (1821-1891)wdowa po przemysłowcu J. Suidzie, od 1892 żony doktora prawa (1852-1914); obecnie przychodnia miejska pałac Schrolla przy ul. Masaryka 239 zbudowany w 1853 przez (1821-1891). Schrollowie byli przemysłowcami, właścicielami tkalni mechanicznych m.in. w Broumovie. Obecnie mieści urząd miejski.
Życie kulturalne Pogranicze czesko-śląskie wydało wybitnych twórców słowa pisanego. Josef Čapek urodził się w Hronovie, jego młodszy brat Karel natomiast w Małych Svatoňovicach. Do szkoły w Českiej Skalicy uczęszczała Božena Němcová. Natomiast w latach 1863–1867 w gimnazjum u ojców benedyktynów nauki pobierał Alois Jirásek. Pisarz w latach 1918, 1919, 1921 i 1930 był nominowany do Nagrody Nobla w dziedzinie literatury. Jego imię nosi czerwony szlak turystyczny (j. ) w Górach Orlickich, na Pogórzu Orlickim i na Broumovskiej vrchovinie. Pod koniec lat 40. XX w. jako nauczyciel w szkołach średnich pracował Josef Škvorecký. Tradycje literackie w mieście nad Stěnavą są dalej kontynuowane. Od 1997 odbywają się czesko-polskie spotkania poetyckie a od 2000 Dni Poezji (). W 2023 r. odbyła się już 24. edycja tej imprezy, wymyślonej i prowadzonej przez Věrę Kopecką. Innymi współczesnymi poetami z Broumova są: Miloš Hromádka, Eva Kučerová (1946–2007) i Jana Wienerová. W pobliskich Martínkovicach mieszkają Iwona i Antoni Matuszkiewiczowie. Od 2018 Wrocławski Dom Literatury wraz z czeskimi i niemieckimi partnerami prowadzi program rezydencyjny w broumovskim klasztorze. Udział w nim biorą pisarze uprawiających różne gatunki literackie, ilustratorzy, autorzy komiksów i książek artystycznych. W siedmiotysięcznym Broumovie funkcjonuje teatr (Městské divadlo Broumov) a innymi instytucjami kultury są biblioteka (Městská knihovna) i muzeum (Muzeum Broumovska).
W literaturze
Dzielnice
Związani z Broumovem Arnoszt z Pardubic (1297–1364), biskup i pierwszy arcybiskup praski Christoph Dientzenhofer (1655–1722), architekt i budowniczy barokowy Kilián Ignác Dientzenhofer (1689–1751), architekt i budowniczy Alois Jirásek (1851–1930), czeski pisarz, uczęszczał do miejscowego gimnazjum (1852-1914), doktora prawa (1821-1891), przemysłowiec Josef Škvorecký (1924–2012), czeski pisarz, nauczyciel w szkołach średnich
Demografia Rok 1970 1980 1991 2001 2003 2006 Liczba ludności 7814 7834 8076 8361 8654 8254
Miasta partnerskie Forchheim Nowa Ruda
Przypisy
Kategoria:Miasta w kraju hradeckim