thumb|Clethra barbinervis Orszelina (Clethra) – rodzaj krzewów i niskich drzew z rodziny orszelinowatych. Należy do niego 81 gatunków. Rośliny te występują we wschodniej i południowej części Ameryki Północnej, w Ameryce Środkowej, w północnej części Ameryki Południowej, we wschodniej i południowo-wschodniej Azji oraz na Maderze (jeden gatunek – orszelina drzewiasta C. arborea). Rosną w lasach, na skalistych zboczach i na terenach bagnistych. C. arborea występuje w lasach wawrzynolistnych. Kwiaty są zwykle wonne i zapylane są przez owady.
Liście występującej w Chinach orszeliny szarej Clethra barbinervis są tam jadane. Uprawiane jako ozdobne są głównie dwa gatunki ze względu na wonne kwiaty – orszelina olcholistna C. alnifolia i orszelina drzewiasta C. arborea. W warunkach Europy Środkowej możliwa jest uprawa w gruncie w zasadzie tylko orszeliny olcholistnej, ze względu na dostateczną mrozoodporność tej rośliny, ale i ona jest rzadko spotykana nawet w kolekcjach botanicznych.
Morfologia Pokrój Krzewy i drzewa osiągające do 11 m wysokości, zrzucające liście lub zimozielone. Różne części roślin pokryte są w różnym stopniu włoskami gwiazdkowatymi, często wymieszanymi z włoskami pojedynczymi, czasem z szarym lub białawym kutnerem. Nierzadko tworzą odrośla korzeniowe. Liście Skrętoległe, nierzadko przy tym jednak skupione w pozorne okółki przy końcach pędów. Pojedyncze, krótkoogonkowe, bez przylistków, o blaszce zwykle mocno wydłużonej, u nasady klinowatej, na wierzchołku zaostrzonej, o brzegach ząbkowanych lub piłkowanych, rzadko całobrzegie, czasem podwinięte. Od spodu z wyraźną żyłką centralną, zwykle owłosione. Użyłkowanie pierzaste. Kwiaty Zebrane w szczytowe grona, zwykle wąskie i wielokwiatowe, rzadko kwiaty nieliczne i pojedyncze, czasem z kwiatostanami w formie baldachogrona lub wiechy – zwykle jednak nawet wówczas z krótkimi rozgałęzieniami i tylko u nasady kwiatostanu. Kwiaty są zwykle promieniste i obupłciowe. Szypułki kwiatowe są członowane tuż pod kielichem. Działek i płatków jest po 5, rzadko po 6. Zrośnięte są tylko u nasady. Działki są trwałe. Płatki białe lub lekko zaróżowione. Pręcików 10 (rzadko 12) w dwóch okółkach po 5. Pylniki zwykle są czarne i otwierają się porami. Słupek pojedynczy, powstający z trzech owocolistków, z zalążnią górną, trójkomorową, kulistawą. Pojedyncza szyjka słupka zwieńczona jest trójłatkowym znamieniem. Owoce Torebki kulistawe, wsparte trwałymi działkami kielicha, zawierające liczne, spłaszczone, drobne i zwykle oskrzydlone nasiona.
Systematyka Pozycja systematyczna Rodzaj z rodziny orszelinowatych, do niedawna jeszcze zwykle przedstawianej jako takson monotypowy, ale po badaniach molekularnych dowiedziono bliskiego pokrewieństwa orszeliny z rodzajem Purdiaea, dawniej umieszczanym w rodzinie zwichrotowatych Cyrillaceae i rodzaj ten jako siostrzany dla orszeliny włączany jest do tej samej rodziny.
Wykaz gatunków
Przypisy
Kategoria:Wrzosowce