Ulica Działowa (dawniej: Plac Działowy) – jednojezdniowa ulica z kontrapasem rowerowym o długości 252 metrów, w centrum Poznania, pomiędzy Wzgórzem Świętego Wojciecha na północy a ulicami Solną i Wolnicą, a także Placem Wielkopolskim na południu.
Historia 350px|thumb|left|Widok z ul. Solnej na Działową (po lewej) i Wolnicę (po prawej). W tle strażnica pożarowa przy ul. Masztalarskiej W okresie zaboru pruskiego, w 1801, w na terenie skonfiskowanych karmelitom ogrodów klasztornych stworzono czworoboczny plac przeznaczony na parady wojskowe (niem. Paradeplatz), który z czasem oddano artylerzystom na ćwiczenia, co dało asumpt obecnej nazwie (niem. Kanonenplatz). Dziś na jego miejscu znajduje się przylegający do ulicy Ogród Jordanowski nr 1. O teren ten zabiegał wcześniej Wojciech Bogusławski, który bezskutecznie namawiał władze miejskie do postawienia tutaj nowego teatru, w miejsce prowizorycznej sceny w pobliskiej ujeżdżalni Geislera. Plac w 1805 odwiedził car Rosji, Aleksander I. W latach 1832–1836 chłopi z Winiar i Bonina, po kasacie zakonu przez Prusaków, bronili kościoła karmelitów bosych przed pruskim rabunkiem. Usunęła ich dopiero interwencja wojskowa. Ulicę w obecnej formie wytyczono w 1844Zbigniew Zakrzewski, Ulicami mojego Poznania. Część 2, Kwartet, Poznań, 2006, s. 258-263, . W 1847 na placu Niemcy publicznie rozstrzelali (schwytanego pod Rogoźnem) Antoniego Babińskiego, emisariusza Towarzystwa Demokratycznego Polskiego. Jego śmierć była przyczyną manifestacji i zamieszek antyniemieckich.
Na Placu Działowym powstał w 1889 neorenesansowy (o cechach włoskich) budynek Dowództwa V Korpusu Armijnego, który zamykał również panoramę Alei Marcinkowskiego. W gmachu tym mieszkał w dniach 2-7 września 1902 cesarz niemiecki Wilhelm II wraz z małżonką Augustą Wiktorią, podczas swojej wizyty w Poznaniu. 2 września w przyjęciu cesarskim udział wziął arcybiskup Florian Stablewski. Budowa gmachu dowództwa spowodowała zwężenie placu do obecnej formy ulicy, jednak jeszcze w dwudziestoleciu międzywojennym utrzymywała się nazwa „plac Działowy”.
Kościół karmelitów bosych w okresie międzywojennym (1930-1939) miał charakter kościoła garnizonowego. W tym samym czasie pozostałości dawnego placu (powyżej tzw. Koszar Babińskiego) zajmowały dobrze utrzymane korty tenisowe. Przy ulicy mieściło się wówczas Towarzystwo dla Badań nad Historią Powstania Wielkopolskiego, powstałe w 1926, którego prezesem był gen. Stanisław Taczak, a modus vivendi stanowił kpt. Tadeusz Fenrych.
W kamienicy pod nr 7 zamieszkiwał po I wojnie światowej Witold Noskowski, który osiedlił się w Poznaniu w 1924, po przyjeździe z Krakowa. Wraz z nim mieszkali jego pasierbowie, geograf Jerzy Młodziejowski i muzyk Bronisław Młodziejowski, uczeń Egona Petri. Pod nr 9 żył w tym okresie sędzia Sądu Apelacyjnego, Edward Sommer, który wraz z synem i żoną zmarli w wyniku prześladowań niemieckich podczas okupacji. Jego drugi syn, Witold Sommer poległ w powstaniu warszawskim. Pod numerem 11 zamieszkiwali prawnicy, m.in. Franciszek Hempowicz i Stanisław Sczaniecki.
Przy ulicy żył także belgijski pisarz i filozof, Marcel Paquet (zm. 2014), o czym informuje stosowna tablicanapis na tablicy pamiątkowej in situ.
Obiekty Przy ul. Działowej znajdują się lub znajdowały m.in. (od północy):
bazylika św. Józefa i klasztor karmelitów bosych, pomnik św. Rafała Kalinowskiego, dawny gmach Dowództwa V Korpusu Armijnego w Poznaniu (zachowana tylko oficyna), nieistniejący pomnik Wilhelma I, Ogród Jordanowski nr 1, Wydział Architektury Akademii Sztuk Pięknych.
Zabytki Oprócz kościoła św. Józefa do zlokalizowanych przy ulicy obiektów zabytkowych należą domy nr: 6, 8, 12, 14, 16, 18, 20 i 22 wzniesione po 1844 i odbudowane ze zniszczeń wojennych około 1950-1955praca zbiorowa, ''Poznań. Spis zabytków architektury'', Urząd Miasta Poznania, Poznań, 2004, s. 89, ISBN 83-89525--07-0.
Galeria
Przypisy
Kategoria:Centrum (Poznań) Działowa