Jerzy Edward Anders (ur. 8 września 1896 w Błoniu, zm. 21 grudnia 1977) – podpułkownik kawalerii Wojska Polskiego II Rzeczypospolitej, działacz niepodległościowy, kawaler Orderu Virtuti Militari.
Życiorys Urodził się 8 września 1896 w majątku Błonie (obecnie na terenie Krośniewic) znajdującym się wówczas na terytorium Królestwa Polskiego będącego częścią Imperium Rosyjskiego. Jego ojciec Albert (1863–1942) pracował jako administrator majątków ziemskich. Matką była Elżbieta, z domu Tauchert (1868–1930). Oboje rodzice urodzili się w Boglewicach (obecnie powiat grójecki). Byli wyznania ewangelickiego. Rodzice ochrzcili go w Kościele Ewangelicko-Augsburskim w Chodczu (obecnie powiat włocławski). Miał trzech braci, którzy jak on zostali zawodowymi żołnierzami Wojska Polskiego: Władysława (1892–1970), Karola (1893–1971) i Tadeusza Konstantego (1902–1995) oraz starszą siostrę Joannę (1891–1958). Wychowywał się w domu rodzinnym w Taurogach, gdzie otrzymał wykształcenie podstawowe.
Podczas I wojny światowej, 1 marca 1916 rozpoczął karierę wojskową w armii rosyjskiej, a następnie jako podoficer służył w oddziale łączności 1 pułku ułanów I Korpusu Polskiego. Od początku 1919 dowodził II plutonem 4 szwadronu 1 pułku ułanów wielkopolskich (później 15 pułku ułanów). Brał udział w wojnie polsko-bolszewickiej na froncie litewsko–białoruskim i w ofensywie znad Wieprza.
Po zakończeniu działań wojennych pozostał w wojsku jako oficer zawodowy i kontynuował służbę w 15 puł. w Poznaniu. 3 maja 1922 został zweryfikowany w stopniu porucznika ze starszeństwem od 1 czerwca 1919 i 50. lokatą w korpusie oficerów jazdy (od 1924 – kawalerii). 31 marca 1924 prezydent RP nadał mu stopień rotmistrza ze starszeństwem z dnia 1 lipca 1923 i 40. lokatą w korpusie oficerów jazdy . Został dowódcą szwadronu 15 pułku ułanów. W marcu 1930 został wyznaczony na stanowisko pełniącego obowiązki dowodcy szwadronu zapasowego pułku. W czerwcu 1930 został przeniesiony do 9 pułku strzelców konnych w Grajewie na stanowisko dowódcy szwadronu ciężkich karabinów maszynowych. 17 grudnia 1931 prezydent RP nadał mu z dniem 1 stycznia 1932 stopień majora w korpusie oficerów kawalerii i 6. lokatą. Z dniem 4 stycznia 1932 został powołany na dwuletni kurs w Wyższej Szkole Wojennej w Warszawie. Kursu nie ukończył, po pierwszym roku nauki odszedł ze szkoły i wrócił do macierzystego pułku na stanowisko dowódcy szwadronu zapasowego w Białymstoku. W grudniu 1934 został przeniesiony do 3 pułku ułanów w Tarnowskich Górach na stanowisko kwatermistrza. W latach 1938–1939 był zastępcą dowódcy 5 pułku ułanów. W 1939 został awansowany do stopnia podpułkownika (starszeństwo z 19 marca 1939, lok. 12).
W czasie kampanii wrześniowej 1939 był zastępcą dowódcy 5 pułku ułanów, a od 14 września dowódcą tego pułku. Dostał się do niewoli niemieckiej. Do końca II wojny światowej był więziony w niemieckim Oflagu VIIA Murnau. Został oswobodzony w kwietniu 1945. Po oswobodzeniu udał się do 2 Korpusu Polskiego we Włoszech. 13 listopada 1945 objął dowództwo pułku 3 ułanów. Dowodził pułkiem do lipca 1947. Po demobilizacji w 1947 pozostał na emigracji w Wielkiej Brytanii. Następnie przeniósł się do Kanady, gdzie zmarł 21 grudnia 1977. Został pochowany na York Cemetary w Toronto (na nagrobku wyryto nazwę stopnia pułkownika w języku angielskim) .
Był żonaty z Wandą Gużewską (1893–1985).
Ordery i odznaczenia Krzyż Srebrny Orderu Wojskowego Virtuti Militari nr 3902 – 30 czerwca 1921 Krzyż Walecznych czterokrotnie Złoty Krzyż Zasługi Medal Niepodległości Medal Pamiątkowy za Wojnę 1918–1921 Medal Dziesięciolecia Odzyskanej Niepodległości Medal Zwycięstwa
Przypisy
Bibliografia
Kategoria:Dowódcy 5 Pułku Ułanów Zasławskich Kategoria:Dowódcy pułków pancernych Polskich Sił Zbrojnych Kategoria:Jeńcy Oflagu VII A Murnau Kategoria:Ludzie związani z Taurogami Kategoria:Oficerowie 1 Pułku Ułanów (I KP) Kategoria:Oficerowie 3 Pułku Ułanów Śląskich (PSZ) Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Srebrnym Orderu Virtuti Militari (II Rzeczpospolita) Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Walecznych (II Rzeczpospolita) Kategoria:Odznaczeni Medalem Dziesięciolecia Odzyskanej Niepodległości Kategoria:Odznaczeni Medalem Pamiątkowym za Wojnę 1918–1921 Kategoria:Odznaczeni Złotym Krzyżem Zasługi (II Rzeczpospolita) Kategoria:Podpułkownicy kawalerii II Rzeczypospolitej Kategoria:Podpułkownicy kawalerii Polskich Sił Zbrojnych Kategoria:Polacy odznaczeni Medalem Zwycięstwa Kategoria:Polscy jeńcy niemieckich obozów jenieckich Kategoria:Polacy – żołnierze Armii Imperium Rosyjskiego w I wojnie światowej Kategoria:Uczestnicy wojny polsko-bolszewickiej (strona polska) Kategoria:Zastępcy dowódcy 5 Pułku Ułanów Zasławskich Kategoria:Urodzeni w 1896 Kategoria:Zmarli w 1977 Kategoria:Żołnierze I Korpusu Polskiego w Rosji 1917–1918 Kategoria:Żołnierze Wojska Polskiego na emigracji w Wielkiej Brytanii po II wojnie światowej