thumb|upright|Grób Jerzego Stempowskiego na cmentarzu Powązkowskim w Warszawie Jerzy Czesław Stempowski Paweł Hostowiec (ur. 10 grudnia 1893 w Krakowie, zm. 4 października 1969 w Bernie) – polski eseista, krytyk literacki, wolnomularz.
Życiorys Był synem Stanisława Stempowskiego, który w latach 20. XX w. był Wielkim Mistrzem Wielkiej Loży Narodowej Rytu Szkockiego. Pochodził z zamożnej ziemiańskiej rodziny, osiadłej około 1750 roku na Ukrainie (majątek Szebutyńce nad Dniestrem).
Jerzy dzieciństwo spędził w majątku Szebutyńce (inna nazwa: Szebutyniec) na Podolu a od roku 1897 w Warszawie, gdzie uczęszczał do szkoły Zgromadzenia Kupców. W roku 1906 powrócił na Podole, zamieszkał w majątku Winikowiec, pobierając prywatnie nauki. W roku szkolnym 1907/08 chodził w Warszawie do prywatnego gimnazjum im. gen. Chrzanowskiego, ale po konflikcie z katechetą przerwał naukę i znów wyjechał na Podole. Zdał eksternistycznie maturę w Niemirowie (1911). Studiował w Krakowie, Monachium, Genewie, Zurychu i Bernie.
W 1919 roku podjął pracę w Ministerstwie Spraw Zagranicznych, podróżował do Niemiec, Francji, i Szwajcarii, gdzie pracował w polskim przedstawicielstwie dyplomatycznym w Bernie. W 1920 roku wziął udział w wojnie polsko-bolszewickiej.
W latach 1921–1925 był korespondentem zagranicznym Polskiej Agencji Telegraficznej. W okresie międzywojennym był między innymi szefem gabinetu w Prezydium Rady Ministrów premiera Bartla (maj 1926) oraz wykładowcą w Państwowym Instytucie Sztuki Teatralnej.
18 września 1939 roku przekroczył granicę węgierską i wiosną 1940 roku dotarł do Berna. Od 1941 roku zamieszkał w Muri, gdzie przebywał na emigracji. Współpracę z paryską „Kulturą” nawiązał w 1946 roku i w latach 1954–1969 publikował w niej kolumnę Pamiętnik niespiesznego przechodnia (felietony i eseje). W tym czasie korespondował m.in. z Marią Dąbrowską.
Jego grób znajduje się na cmentarzu Powązkowskim w Warszawie (kw. 107–I–29/30), urnę z prochami sprowadzono ze Szwajcarii w 1994 roku„Kultura” 1994 nr 11/566, s. 154..
Twórczość Pielgrzym (Warszawa, 1924) Pan Jowialski i jego spadkobiercy (1931) Chimera jako zwierzę pociągowe (1933) Nowe marzenia samotnego wędrowca (1935) Pełnomocnictwa recenzenta (1938) Europa w 1938–1939 (1939) Dziennik podróży do Austrii i Niemiec (listopad-grudzień 1945) (Rzym, 1946) Ziemia berneńska (La Terre bernoise, Genewa, 1954, wydanie polskie 1990, wznowienie 2012) Eseje dla Kassandry (Paryż, 1961) Od Berdyczowa do Rzymu (Paryż, 1971) Listy z ziemi berneńskiej (Londyn, 1974) Eseje (1984) Szkice literackie (1988) Listy do Jerzego Giedroycia (1991) Zapiski dla zjawy (oryginał francuski: Notes pour une ombre suivi de Notes d’un voyage dans le Dauphiné) (2004) W dolinie Dniestru. Pisma o Ukrainie (2014, oprac. Andrzej Stanisław Kowalczyk)
Ordery i odznaczenia Złoty Krzyż Zasługi (17 listopada 1958)
Przypisy
Bibliografia Jacek Hajduk, Fantazje mimowolnego podróżnika, Wojnowice 2016. Pan Jerzy. Śladami niespiesznego przechodnia. Wspomnienia, szkice i artykuły o Jerzym Stempowskim, Warszawa 2005, Biblioteka „Więzi”, .
Andrzej Stanisław Kowalczyk, Nieśpieszny przechodzień i paradoksy: rzecz o Jerzym Stempowskim, Wrocław 1997.
Kategoria:Korespondenci Polskiej Agencji Telegraficznej Kategoria:Odznaczeni Złotym Krzyżem Zasługi (władze RP na uchodźstwie) Kategoria:Laureaci Nagrody Literackiej miesięcznika „Kultura” Kategoria:Ludzie związani z paryską „Kulturą” Kategoria:Pochowani na cmentarzu Powązkowskim w Warszawie Kategoria:Polacy w Szwajcarii Kategoria:Polscy eseiści XX wieku Kategoria:Polscy pisarze emigracyjni Kategoria:Polscy wolnomularze Kategoria:Polscy krytycy literaccy Kategoria:Uczestnicy wojny polsko-bolszewickiej (strona polska) Kategoria:Urzędnicy Ministerstwa Spraw Zagranicznych II Rzeczypospolitej Kategoria:Urodzeni w 1893 Kategoria:Zmarli w 1969 Kategoria:Ludzie urodzeni w Krakowie