, właśc. ; ur. 2 listopada 1868 w Mito, zm. 26 lutego 1958 w Tokio – japoński malarz, uważany za najwybitniejszego przedstawiciela stylu nihonga.
Życiorys Pochodził z rodziny samurajskiej. Po upadku systemu feudalnego jego rodzina zajęła się produkcją sake, a w 1878 roku przeprowadziła się z rodzinnego Mito do Tokio. Taikan kształcił się wpierw w tokijskiej szkole języka angielskiego.
Taikan studiował malarstwo w stylu zachodnim (yōga) u Bunzaburō Watanabego i malarstwo nihonga u Masa’aki Yukiego, w 1889 roku zdał egzaminy na nowo utworzoną Tokijską Akademię Sztuki (Tōkyō Bijutsu Gakkō). W trakcie studiów był uczniem Gahō Hashimoto, zapoznając się z twórczością szkół Kanō i Maruyama oraz malarstwem yamato-e, które połączył później z technikami zapożyczonymi z malarstwa zachodniego. Innym nauczycielem, który miał znaczący wpływ na Taikana był Kakuzō Okakura. Po studiach, uczył przez rok w szkole sztuk pięknych w Kioto (prekursorce dzisiejszego Uniwersytetu Sztuk Pięknych Miasta Kioto, 京都市立芸術大学, Kyōto Shiritsu Geijutsu Daigaku) i wraz z Shunsō Hishidą studiował dzieła dawnych mistrzów yamato-e w zbiorach w tym mieście.
W 1896 roku otrzymał posadę jokyōju (w przybliżeniu adiunkta) na Tokijskiej Akademii Sztuki, wkrótce jednak zrezygnował z niej na znak protestu przeciwko zwolnieniu jej dyrektora, Kakuzō Okakury. W 1898 roku został współzałożycielem powołanej pod auspicjami Okakury Japońskiej Akademii Sztuk Pięknych (Nihon Bijutsu-in). W 1903 roku odbył podróż do Indii, w latach 1904–1905 do Europy i Ameryki Północnej, a w 1910 roku odwiedził też Chiny, gdzie studiował chińskie pierwowzory tradycyjnego malarstwa japońskiego. W 1930 roku na dużej wystawie japońskiego malarstwa w Rzymie wystawił wielkoformatowy obraz na parawanach Wiśnie w nocy.
Był rzecznikiem ochrony i działań na rzecz odrodzenia tradycyjnego malarstwa japońskiego. Jego sztuka ma charakter eklektyczny, łączący elementy malarstwa japońskiego, chińskiego i zachodniego. Malował prawie wyłącznie tuszem, niekiedy stosując także kolor. Na przełomie XIX i XX wieku wspólnie z Shunsō Hishidą stworzył nurt malarstwa bez konturów (mōrō-tai)Mōrō-tai (styl niejasny, zamazany, niewyraźny) – negatywny termin ukuty przez japońskich krytyków tego stylu, którzy uważali te dzieła za „daleko odbiegające od poczucia przejrzystości, które było cechą charakterystyczną japońskiego malarstwa”., w którym tradycyjnie określające kontury i szczegóły form linie zastąpione zostały przez plamy tuszu, w późniejszym czasie jednak odszedł od niego. Po śmierci Hishidy w 1911 roku został głównym przedstawicielem malarstwa nihonga w Tokio i przyczynił się do renesansu tradycyjnego malarstwa monochromatycznego tuszowego i malarstwa na parawanach. W latach 30. zwrócił się bardziej ku japońskim tradycjom, tak w formie jak i w tematyce obrazów (np. widoki góry Fuji). W czasie wojny optymizm jego wczesnych dzieł ustąpił miejsca surowej powadze i poczuciu surowego majestatu.
W 1931 roku został mianowany artystą dworu cesarskiego (teishitsu gigei-in). Był członkiem Cesarskiej Akademii Sztuk Pięknych (Teikoku Geijutsu-in). W 1937 roku został odznaczony Orderem Kultury. Mimo wielu zaszczytów, jakie nań spłynęły, pozostał twórcą niezależnym, na którego nie mieli przemożnego wpływu ani mecenasi, ani uczniowie.
Galeria
Uwagi
Przypisy
Linki zewnętrzne THE ART STORY FOUNDATION, 2021 Beginnings of Nihonga, Nihonga: Concepts, Styles, and Trends
Kategoria:Japońscy malarze Kategoria:Odznaczeni Orderem Kultury Kategoria:Urodzeni w 1868 Kategoria:Zmarli w 1958