Semele Kunth – rodzaj roślin z rodziny szparagowatych. Obejmuje trzy gatunki występujące endemicznie na Wyspach Kanaryjskich i Maderze. Gatunek Semele androgyna uprawiany jest jako roślina ozdobna.
Nazwa naukowa rodzaju pochodzi od mitycznej Semele, córki Kadmosa, matki Dionizosa.
Morfologia thumb|left|Semele androgyna Pokrój Wiecznie zielone pnącza o zielonych pędach, osiągające wysokość 5–7, albo liany osiągające wysokość 20 metrów.
Pędy Podziemne, krótkie kłącze. Główna oś łodygi rozgałęziająca się, wierzchołkowo wijąca. Odgałęzienia boczne jednokrotne, długości 90 cm. W górnym odcinku głównej osi łodygi oraz na odgałęzieniach bocznych wyrasta do 40 zielonych, lancetowatych do sercowato-jajowatych gałęziaków, typu fyllokladium, wielkości 2,5–7×1–5 cm, odwróconych do góry nogami, przypominających krótkoogonkowe liście.
Liście Zredukowane, jajowate, długości 4–8 mm, szybko usychające i opadające, skupione na bocznych odgałęzieniach, głównie wspierające gałęziaki. Liście właściwe, długoogonkowe występują wyłącznie u siewek oraz rzadko wyrastają bezpośrednio z kłącza.
Kwiaty Rośliny jednopienne. Kwiaty wyrastające w pęczkach we wcięciach na brzegach gałęziaków (przy czym gałęziaki, na których nie powstają kwiaty są całobrzegie), a w przypadku Semele gayae na ich powierzchni. Każdy kwiat wsparty jest kilkoma podsadkami. Szypułki członowane, u nasady okwiatu lub blisko niej. Okwiat gwiaździsty, sześciolistkowy, białawy do kremowego. Listki okwiatu częściowo zrośnięte na 1/3 długości. Sześć pręcików o nitkach zrośniętych ze sobą w rurkę, a ta zrośnięta z rurką okwiatu. Pylniki sąsiadujących pręcików wydają się być złączone, a każda para pylników osadzona jest na niepozornym łączniku. Pylniki pękają do góry. Zalążnia kulistawa, trójkomorowa, z dwoma zalążkami w każdej komorze. Szyjka słupka wydłużona, zakończona trójsiecznym znamieniem o brodawkowatych łatkach. W kwiatach żeńskich pręcikowie jest wykształcone, lecz mniejsze i z niepękającymi pylnikami. W kwiatach męskich słupkowie jest szczątkowe. Ziarna pyłku o cienkiej egzynie, bezaperturowe.
Owoce Pomarańczowoczerwone jagody. Nasiona duże, kulistawe, jeśli występują pojedynczo, lub spłaszczone, twarde, białawe, z cienką łupiną. Bielmo nie magazynuje skrobi, lecz hemicelulozy, ziarno aleuronowe i tłuszcze.
Gatunki podobne Od innych przedstawicieli plemienia Rusceae odróżnia się pnącym pokrojem.
Biologia i ekologia Rozwój Wzrost nowych pędów rozpoczyna się wiosną. Kwiaty pojawiają się po 12 miesiącach. Owoce dojrzewają 9–12 miesięcy po zapyleniu kwiatów.
Wymagania siedliskowe Semele androgyna i S. menezesii zasiedlają makaronezyjskie lasy wawrzynolistne, głównie w skalistych, zalesionych wąwozach interioru. Na Maderze S. androgyna rozszerza zasięg na nizinne obszary suche. S. gayae jest endemitem Gran Canarii, gdzie występuje na klifach i zboczach w lasach reliktowych.
Cechy fitochemiczne W Semele androgyna zidentyfikowano obecność flawonoidów, flawonów i kwasów fenolowych.
Genetyka Liczba chromosomów 2n = 40. Kariotyp składa się z 6 dużych i 14 małych chromosomów submetacentrycznych.
Systematyka Pozycja systematyczna rodzaju Rodzaj zaliczany do plemienia Rusceae podrodziny Nolinoideae w rodzinie szparagowatych (Asparagaceae). Historycznie, na przykład w systemie Takhtajana z 1997 roku i systemie Kubitzkiego z 1998 roku, zaliczany do rodziny myszopłochowatych (Ruscaceae).
Wykaz gatunków Semele androgyna (L.) Kunth Semele gayae (Webb & Berthel.) Svent. & G.Kunkel Semele menezesii J.G.Costa
Zagrożenie i ochrona Gatunek Semele gayae ujęty jest na Czerwonej Liście Flory Naczyniowej Hiszpanii ze statusem narażony na wyginięcie.
Przypisy
Kategoria:Szparagowate