Hr.Ms. Flores – holenderska kanonierka z okresu dwudziestolecia międzywojennego i II wojny światowej, jedna z dwóch zbudowanych jednostek typu Flores. Okręt wypierał 1676 ton, a jego główne uzbrojenie stanowiły trzy działa kalibru 149 mm Bofors L/50, uzupełniane przez artylerię przeciwlotniczą.
Jednostka została zwodowana 15 sierpnia 1925 roku w stoczni w Schiedam, a do składu Koninklijke Marine wcielono ją w 25 marca 1926 roku. Nazwa pochodziła od wyspy Flores. Okręt przeznaczony był do służby w holenderskich posiadłościach w Azji, stacjonując w Holenderskich Indiach Wschodnich. Po wybuchu II wojny światowej kanonierka powróciła do metropolii. Po ataku Niemiec na Holandię w maju 1940 roku „Flores” zdołała ewakuować się do Wielkiej Brytanii. Uczestniczyła w eskorcie przybrzeżnych i atlantyckich konwojów morskich, a od 1943 roku operowała na Morzu Śródziemnym, biorąc udział w kampanii włoskiej. W 1944 roku wspierała lądowanie w Normandii. Po zakończeniu wojny jednostka pełniła funkcję szkolnego okrętu artyleryjskiego, a w 1950 roku została przeklasyfikowana na fregatę. Od 1955 roku naprzemiennie pełniła rolę hulku i okrętu dozorowego, a w 1960 roku zmieniono jej nazwę na „Van Speyk”. W 1965 okręt powrócił pod pierwotną nazwę, a 27 czerwca 1968 roku został wycofany ze służby i złomowany w 1969 roku.
Projekt i budowa Po I wojnie światowej holenderska marynarka wojenna posiadała jedynie trzy stosunkowo nowoczesne kanonierki, którymi były zbudowane w latach 1911–1915 przybrzeżne okręty typu . Z racji rozmiarów i braku przystosowania do pełnomorskiej żeglugi jednostki te nie nadawały się do służby w holenderskich koloniach, gdzie potrzebne były opancerzone i silnie uzbrojone okręty do obrony wybrzeża, pól minowych i ostrzału sił lądowych potencjalnego nieprzyjaciela. Wychodząc naprzeciw tym potrzebom, w 1924 roku inżynierowie L. Troost i M.F. Gunning opracowali projekt sporego, pełnomorskiego okrętu, uzbrojonego w działa o dużym kalibrze i donośności. W latach 1924–1926 zbudowano dwie jednostki („Flores” i „Soemba”), przeznaczone do służby w Holenderskich Indiach Wschodnich.
Hr.Ms. „Flores” zbudowany został w stoczni w Schiedam (numer stoczniowy 300). Stępkę okrętu położono 13 stycznia 1925 roku, a zwodowany został 15 sierpnia 1925 roku. Nazwa kanonierki pochodziła od znajdującej się w archipelagu Małych Wysp Sundajskich wyspy Flores. Koszt budowy jednostki wyniósł 1,234 mln guldenów.
Dane taktyczno-techniczne Charakterystyka ogólna mały|lewo|alt=Armata kal. 149 mm na pokładzie „Flores”|Armata kal. 149 mm na pokładzie „Flores” Okręt był kanonierką o długości całkowitej 75,6 metra (74 metry na linii wodnej), szerokości całkowitej 11,89 metra (11,5 metra na linii wodnej) i zanurzeniu 3,2–3,7 metra. Wysokość boczna wynosiła 6,29 metra. Kadłub podzielony był za pomocą grodzi wzdłużnych i poprzecznych na 11 przedziałów wodoszczelnych i miał dno podwójne na 81% długości. Wyporność standardowa wynosiła 1457 ton, a pełna 1676 ton. Wysokość metacentryczna wynosiła 0,5 metra.
Kanonierka miała wysoką dzielność morską dzięki wysokiemu pokładowi dziobowemu, przez co pokład nie był zalewany przez fale, oraz dobrą sterowność.
Załoga jednostki liczyła 132–134 oficerów, podoficerów i marynarzy (w tym do 67 Indonezyjczyków).
Urządzenia napędowe Siłownię jednostki stanowiły dwie pionowe maszyny parowe potrójnego rozprężania o łącznej mocy 2160 KM, do których parę dostarczały cztery wodnorurkowe kotły Yarrow, wyprodukowane w macierzystej stoczni. Opalane ropą naftową kotły o ciśnieniu roboczym 14,06 kG/cm² miały po trzy paleniska i powierzchnię grzewczą 548 m². Kotły umieszczone były w dwóch oddzielnych, położonych jedna za drugą kotłowniach, a maszyny parowe zamontowano we wspólnym przedziale za kotłowniami; spaliny były odprowadzane przez wspólny komin. Okręt napędzały dwie trójłopatowe śruby o średnicy 2,5 metra każda; miał jeden ster typu Flettnera. Maksymalna prędkość okrętu wynosiła 14,84 węzła, nie osiągając projektowych 15 węzłów. Okręt zabierał 285 ton paliwa, co pozwalało osiągnąć zasięg wynoszący 8000 Mm przy prędkości 8 węzłów.
Uzbrojenie i opancerzenie thumb|Stanowisko zdwojonych przeciwlotniczych km-ów Vickersa Na uzbrojenie artyleryjskie okrętu składały się trzy pojedyncze działa kalibru 15 cm (rzeczywisty kaliber wynosił 149,1 mm) Bofors nr 7 model 1925 L/50, osłonięte pancernymi maskami. Jedno działo umieszczono na pokładzie dziobowym, drugie w superpozycji na nadbudówce dziobowej, a trzecie na pokładzie rufowym. Armaty strzelały amunicją rozdzielnego ładowania (pociskami przeciwpancernymi o masie 46,7 kg i odłamkowo-burzącymi o masie 45 kg); łączny zapas pocisków wraz z ładunkami miotającymi wynosił 450.
Broń przeciwlotniczą stanowiły początkowo: jedno działo przeciwlotnicze Boforsa kalibru 75 mm nr 6 model 1918 L/60, umieszczone na pokładzie górnym między rufowym działem głównego kalibru a dalmierzem (z zapasem 300 pocisków) oraz dwa podwójne zestawy wielkokalibrowych karabinów maszynowych kalibru 12,7 mm Vickers nr 4 L/90, umieszczone równolegle do siebie po obu stronach nadbudówki, z łącznym zapasem amunicji wynoszącym 5000 naboi. Dodatkowo na okręcie znajdowały się dwa karabiny maszynowe kalibru 7,7 mm Hotchkiss nr 4.
Głównym elementem wykonanego ze Kruppa pancerza kanonierki był pokład pancerny, o grubości od 25 do 50 mm. i komory amunicyjne chronione były płytami grubości 25 mm. Opancerzone były też maski dział artylerii głównej, a ich grubość wynosiła od 15 (góra) poprzez 40 (boki) do 80 mm (przód). Całkowita masa opancerzenia wynosiła 215,9 tony.
Wyposażenie Jednostka miała instalację do wytwarzania zasłony dymnej. Na pokładzie znalazły się dwie motorówki 28-stopowe, dwie szalupy typu B4 i jeden jol typu F2. Rufa okrętu przystosowana była do przenoszenia wodnosamolotu pokładowego, który służył do korygowania ognia artylerii głównej i rozpoznania; opuszczany był na wodę i podnoszony za pomocą umieszczonego na prawej burcie bomu. Początkowo kanonierka wyposażona była w wodnosamolot Van Berkel W-A.
Służba Okres międzywojenny do 1939 roku Hr. Ms. „Flores” został wcielony do Koninklijke Marine 25 marca 1926 roku. Pierwszym dowódcą jednostki został mianowany kmdr por. Adriaan Frederik Herman Dalhuisen. 15 czerwca „Flores” wraz z bliźniaczą „Soembą” wyruszyły z Den Helder w stronę Holenderskich Indii Wschodnich, docierając via Sewilla, Tunis, Port Said, Aden i Kolombo do Sabangu, który osiągnęły 10 sierpnia. Osiem dni później kanonierka przepłynęła do Tanjung Priok, w następnie przeszła do Surabai. 21 września okręt wyszedł w składzie eskadry na ćwiczenia na wodach Małych Wysp Sundajskich, po zakończeniu których zawinął 20 października do Makasaru. 27 października „Flores” weszła na mieliznę, z której udało się jej zejść nazajutrz przy pomocy pancernika obrony wybrzeża „De Zeven Provinciën” oraz stawiacza min i o własnych siłach dotrzeć do Surabai.
W dniach 1–28 marca 1927 roku „Flores” i „Soemba” wyszły z Surabai w rejs po Morzu Południowochińskim, docierając do Singapuru oraz Sajgonu i powracając do Tanjung Priok. W kwietniu kanonierka udała się w rejs wzdłuż wybrzeży Sumatry, zawijając do trzech portów. 27 lipca dowództwo okrętu objął kmdr por. H.A. Gregory.
W końcu kwietnia i na początku maja 1928 roku „Flores” wzięła udział w kolejnych ćwiczeniach w rejonie Małych Wysp Sundajskich i Cieśninie Makasarskiej, podczas których odwiedziła Makasar i Balikpapan oraz eskortowała uszkodzony okręt podwodny do Surabai. 18 listopada nowym dowódcą kanonierki został kmdr por. J.E. Meijer Ranneft. W 1929 roku na jednostce zaokrętowano nowszy model wodnosamolotu – Fokker C.VII-W.
24 października 1930 roku „Flores” wyszedł z Tanjung Priok jako eskorta parowca „Zuiderkruis” z gubernatorem Holenderskich Indii Wschodnich na pokładzie, zawijając do Hajfongu, Sajgonu i Bangkoku; powrót do portu wyjścia nastąpił 29 listopada. 20 grudnia nastąpiła zmiana na stanowisku dowódcy kanonierki – nowym został kmdr por. P. Eikenboom.
W maju 1931 roku „Flores” wzięła udział w akcji poszukiwawczej niemieckiego samolotu pasażerskiego Junkers, który zaginął na Morzu Timor. W końcu kwietnia i na początku maja 1932 roku okręt prowadził służbę patrolową na wodach wschodniej części Holenderskich Indii Wschodnich, operując z Surabai. 6 marca 1933 roku dowództwo kanonierki objął kmdr ppor. J. Lagaaij.
Od kwietnia do końca maja 1934 roku „Flores” pełniła służbę w rejonie Moluków i Nowej Gwinei, a na przełomie sierpnia i września wzięła udział w ćwiczeniach floty holenderskiej, zawijając podczas nich do Tanjung Priok. Również we wrześniu kanonierka odbyła rejs na Lombok, w 50. rocznicę ekspedycji naukowej badającej tę wyspę. Pomiędzy tymi rejsami okręt odbywał rejsy szkoleniowe z rdzennymi mieszkańcami holenderskich kolonii na pokładzie.
20 sierpnia 1935 roku komendę nad okrętem objął kmdr por. Dirk Christiaan Marie Hetterschij, zastąpiony 28 lutego 1936 roku przez kmdra por. J.G. van den Berga. W marcu „Flores” wraz z okrętem patrolowym „Sirius” zabezpieczały wzdłuż zachodniego wybrzeża Sumatry rejs parowca pasażerskiego „Both” z gubernatorem Holenderskich Indii Wschodnich na pokładzie.
10 września 1937 roku nastąpiła kolejna zmiana na stanowisku dowódcy – obowiązki objął kmdr por. Joseph Corneille Albert Scholte. 2 października na wodach terytorialnych Holenderskich Indii Wschodnich kanonierka ostrzelała japoński statek rybacki, w wyniku czego zginęło dwóch rybaków, a jednostka została zatrzymana.
W dniach 11 stycznia – 25 marca 1938 roku okręt udał się z Surabai w rejs do Australii, z okazji 150. rocznicy powstania brytyjskiej kolonii; zawinął do Darwin, Sydney, Hobart, Melbourne i Brisbane, powracając do portu wyjścia. 6 września „Flores” i „Soemba” wzięły udział w paradzie floty w Surabai.
II wojna światowa 1940: Kampania holenderska mały|lewo|alt=„Flores” między 1940 a 1945 rokiem|„Flores” między 1940 a 1945 rokiem Po wybuchu działań wojennych w Europie kanonierka została wezwana do metropolii, wypływając 12 grudnia 1939 roku z Surabai i docierając 3 lutego 1940 roku do Vlissingen (bez wodnosamolotu pokładowego, który pozostał w Holenderskich Indiach Wschodnich). 20 lutego dowódcą okrętu został mianowany kmdr ppor. Jan Gerard Broekhuysen. Do momentu ataku Niemiec na Holandię „Flores” pełniła służbę patrolową na holenderskich wodach terytorialnych, eskortując m.in. statki niemieckie.
W nocy z 9 na 10 maja okręt przebywał na redzie Vlissingen (wraz z kanonierką „Johan Maurits van Nassau” i krążownikiem „Sumatra”). Rankiem 10 maja jednostka wzięła udział w odparciu ataku niemieckich bombowców, które zrzuciły miny u ujścia Skaldy. Następnie kanonierka otrzymała rozkaz udania się do Rotterdamu, by wesprzeć żołnierzy walczących z niemieckimi spadochroniarzami, którzy opanowali m.in. lotnisko Waalhaven. Z powodu zagrożenia ze strony nieprzyjacielskiego lotnictwa szef sztabu marynarki odwołał rozkaz i nakazał jednostce powrót do Vlissingen, gdzie do 14 maja bez strat odparła kilka nalotów. 14 maja „Flores” przeszła na wody wschodniej Skaldy, wspierając ogniem artyleryjskim obrońców wyspy i uniemożliwiając żołnierzom niemieckim sforsowanie rzeki oraz odpierając kolejne ataki lotnicze.
Po południu odebrano komunikat o kapitulacji holenderskiej armii, więc lekko uszkodzony okręt w nocy z 14 na 15 maja wszedł do belgijskiego portu Zeebrugge. Tam otrzymał rozkaz nakazujący ewakuację floty do Wielkiej Brytanii. 17 maja „Flores” wraz ze stawiaczem min udały się w rejs, zawijając po drodze do Dunkierki i docierając nazajutrz do Dover, skąd 19 maja przeszły do Portsmouth. Tam naprawiono uszkodzoną podczas kampanii holenderskiej śrubę napędową, a 1 czerwca okręt przeszedł do Sheerness, wchodząc w skład brytyjskiej flotylli patrolującej estuarium Tamizy z oznaczeniem burtowym F66.
1941–1943: Działania na wodach brytyjskich i modyfikacje uzbrojenia