thumb|Grób Romana Kryże na Powązkach Wojskowych Roman Józef Kryże (ur. 4 lipca 1907 we Lwowie, zm. 23 lutego 1983 w Warszawie) – polski prawnik, sędzia wojskowy orzekający w procesach politycznych, funkcjonariusz stalinowskiego aparatu represji, zbrodniarz komunistyczny, morderca sądowy.

Życiorys Syn Tomasza Kryżego i Aleksandry z d. Jóźwiak.

. W Wojsku Polskim II RP został awansowany na stopień podporucznika piechoty ze starszeństwem z dniem 1 grudnia 1932. W latach 30. był oficerem rezerwy 63 Toruńskiego pułku piechoty. Podczas kampanii wrześniowej pełnił służbę w stopniu podporucznika w szeregach 65 pułku piechoty. Od 18 września 1939 do 5 lutego 1945 przebywał w niewoli niemieckiej – w oflagu VII C Laufen (numer jeńca 32058). Po oswobodzeniu brał udział w walkach o przełamanie Wału Pomorskiego.

Od 14 maja 1945 był sędzią kolejno: Sądu Grodzkiego w Grudziądzu (do 3 lipca 1945), Wydziału I Najwyższego Sądu Wojskowego (do 31 października 1950) i Wydziału II NSW (do 11 sierpnia 1955). 11 sierpnia 1955 został przeniesiony do rezerwy. W latach 1955–1977 był sędzią Sądu Najwyższego. Brał udział w orzekaniu wyroków skazujących, w tym również na karę śmierci, w sprawach przeciwko działaczom podziemia niepodległościowego, m.in. rotmistrza Witolda Pileckiego i majora Tadeusza Pleśniaka. W 1964 był przewodniczącym składu sędziowskiego, który wydał wyroki skazujące w sprawie tzw. afery mięsnej; skazał Stanisława Wawrzeckiego na karę śmierci oraz czterech innych dyrektorów zakładów mięsnych na karę dożywocia. Wiele z wyroków wydanych przez niego zostało uznanych po 1989 za mordy sądowe. Bezwzględność w wydawaniu wyroków śmierci w okresie stalinowskim przyczyniła się także do ukucia powiedzenia: „Sądzi Kryże – będą krzyże”, a także określenia „ukryżować”. Określenia tego używał m.in. znany adwokat i obrońca w procesach politycznych Władysław Siła-Nowicki.

W 1946 został odznaczony Srebrnym Krzyżem Zasługi..

Zmarł w 1983 i został pochowany w Kwaterze Ł Cmentarza Wojskowego na Powązkach.

Był ojcem Andrzeja Kryżego.

Przypisy

Bibliografia

Krzysztof Szwagrzyk, Prawnicy czasu bezprawia: sędziowie i prokuratorzy wojskowi w Polsce 1944–1956, Instytut Pamięci Narodowej – Komisja Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu, 2005, .

Kategoria:Jeńcy polscy w niewoli niemieckiej (kampania wrześniowa) Kategoria:Ludzie urodzeni we Lwowie Kategoria:Ludzie związani z Grudziądzem Kategoria:Odznaczeni Srebrnym Krzyżem Zasługi (Polska Ludowa) Kategoria:Pochowani na Powązkach-Cmentarzu Wojskowym w Warszawie Kategoria:Podporucznicy piechoty II Rzeczypospolitej Kategoria:Sędziowie Polski Ludowej Kategoria:Sędziowie i prokuratorzy aparatu represji w Polsce (1944–1956) Kategoria:Sędziowie ludowego Wojska Polskiego Kategoria:Sędziowie sądów grodzkich II Rzeczypospolitej Kategoria:Sędziowie Sądu Najwyższego (Polska Ludowa) Kategoria:Uczestnicy kampanii wrześniowej (strona polska) Kategoria:Uczestnicy walk o przełamanie Wału Pomorskiego (1945) Kategoria:Urodzeni w 1907 Kategoria:Zmarli w 1983