Tymon Terlecki (ur. 10 sierpnia 1905 w Przemyślu, zm. 6 listopada 2000 w Oksfordzie) – nestor polskiej literatury emigracyjnej, krytyk literacki i teatralny, eseista i organizator życia naukowego i literackiego w Wielkiej Brytanii oraz Stanach Zjednoczonych. Mąż Toli Korian (Antonina Terlecka).
Życiorys Urodził się 10 sierpnia 1905 w Przemyślu, w rodzinie Adama i Heleny z Boranów. Szkołę średnią ukończył we Lwowie, po czym podjął studia pod kierunkiem prof. Juliusza Kleinera na wydziale humanistycznym Uniwersytetu Jana Kazimierza, zakończone w 1932 doktoratem. Kontynuował naukę w Paryżu jako stypendysta rządu francuskiego. Po powrocie, na zaproszenie Leona Schillera, wykładał historię i teorię teatru w Państwowym Instytucie Sztuki Teatralnej w Warszawie. Po wybuchu II wojny światowej wstąpił do Armii Polskiej we Francji. Założył tygodnik „Polska Walcząca” i redagował go w Paryżu, następnie w Londynie. Był współredaktorem ważnego dla polskiej historii dzieła Straty Kultury Polskiej 1939–1944 wydanego w 1945 przez Książnicę Polską, prowadzoną w Glasgow przez Jadwigę Harasowską.
Po wojnie pozostał na emigracji. Mieszkał w Londynie, współpracował z paryską Kulturą. Laureat Nagrody Związku Pisarzy Polskich na Obczyźnie w 1953 rokuLista laureatów – 1951-2011.. W latach 1955–1957 i 1965 był przewodniczącym Związku Pisarzy na Obczyźnie. Współpracował z Rozgłośnią Polską Radia Wolna Europa. Od 1964 mieszkał w Stanach Zjednoczonych. Wykładał na Uniwersytecie w Chicago teorię literatury i teatru. Z tej uczelni na rok akademicki 1972/73 został przeniesiony na University of Illinois at Chicago. Przełożył Ciemność w południe Koestlera. Członek Polskiego Towarzystwa Naukowego na Obczyźnie i jego prezes 1980–81. Redaktor monumentalnej Literatury polskiej na obczyźnie w latach 1940–1960 wydanej w roku 1963.
Podpisał list pisarzy polskich na Obczyźnie, solidaryzujących się z sygnatariuszami protestu przeciwko zmianom w Konstytucji Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej (List 59)Kultura 1976/03/342 Paryż 1976, s. 34.. W okresie PRL informacje na temat Tymona Terleckiego podlegały cenzurze. Jego nazwisko znajdowało się na specjalnej liście osób z całkowitym zakazem publikacji. Zalecenia cenzorskie dotyczące jego osoby zanotował Tomasz Strzyżewski, który w swojej książce o peerelowskiej cenzurze opublikował notkę informacyjną nr 9 z 1975 roku Głównego Urzędu Kontroli Prasy, Publikacji i Widowisk. Wytyczne dla cenzorów zawierały na liście autorów zakazanych jego nazwisko głosząc: „(...) w stosunku do niżej wymienionych pisarzy, naukowców i publicystów przebywających na emigracji (w większości współpracowników wrogich wydawnictw i środków propagandy antypolskiej) należy przyjąć zasadę bezwarunkowego eliminowania ich nazwisk oraz wzmianek o ich twórczości, poza krytycznymi, z prasy, radia i TV oraz publikacji nieperiodycznych o nienaukowym charakterze (literatura piękna, publicystyka, eseistyka)”.
10 marca 1978 Tymon Terlecki i jego żona Antonina zostali odznaczeni przez Prezydenta RP na uchodźstwie Krzyżem Oficerskim Orderu Odrodzenia Polski. W 1991 został laureatem Nagrody im. Księdza Idziego Radziszewskiego za rok 1990 przyznawaną przez Towarzystwo Naukowe KUL.
Ważniejsze prace 1937 – Rodowód poetycki Ryszarda Berwińskiego 1951 – Teatr amatorski 1952 – Paryż 1957 – Krytyka personalistyczna 1958 – Egzystencjalizm chrześcijański 1961 – Książki, ludzie i kulisy 1962 – Pani Helena (o Modrzejewskiej), (wyd. Veritas, Londyn) 1984 – Rzeczy teatralne 1985 – Szukanie równowagi. Szkice literackie i publicystyczne (wyd. Oficyna Poetów i Malarzy, Londyn) 1999 – Spotkania ze swoimi. Redakcja naukowa Janusz Degler. Wydawnictwo Uniwersytetu Wrocławskiego, Wrocław 1999. 2003 – Emigracja naszego czasu. (wyd. UMSC, Lublin) 2006 – Zaproszenie do podróży. Szkice o miastach i kulturach (wyd. Słowo/Obrazy Terytoria)
Przypisy
Bibliografia
Linki zewnętrzne Hasło zawiera dwa obszerne teksty – Milan Lesiak: Tymon Terlecki jako badacz teatru i Tymon Terlecki krytyk teatralny, oprac. Mariola Szydłowska – oraz obszerną bibliografię podmiotową i przedmiotową.
Kategoria:Absolwenci Uniwersytetu Jana Kazimierza we Lwowie Kategoria:Członkowie Polskiego Ruchu Wolnościowego Niepodległość i Demokracja Kategoria:Członkowie Związku Pisarzy Polskich na Obczyźnie Kategoria:Doktorzy honoris causa Uniwersytetu Wrocławskiego Kategoria:Laureaci Nagrody Fundacji Władysława i Nelli Turzańskich Kategoria:Laureaci Nagrody im. Księdza Idziego Radziszewskiego Kategoria:Laureaci Nagrody Literackiej im. Zygmunta Hertza Kategoria:Laureaci Nagrody Związku Pisarzy Polskich na Obczyźnie Kategoria:Ludzie urodzeni w Przemyślu Kategoria:Ludzie związani z paryską „Kulturą” Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Oficerskim Orderu Odrodzenia Polski (władze RP na uchodźstwie) Kategoria:Londyńska Polonia Kategoria:Polscy działacze emigracyjni Kategoria:Polscy dziennikarze emigracyjni Kategoria:Polscy historycy emigracyjni Kategoria:Polscy krytycy literaccy Kategoria:Polscy krytycy teatralni Kategoria:Polscy pisarze emigracyjni Kategoria:Polscy tłumacze literatury angielskojęzycznej Kategoria:Polska emigracja polityczna w Wielkiej Brytanii 1939–1989 Kategoria:Pracownicy sekcji polskiej Radia Wolna Europa Kategoria:Prezesi Polskiego Towarzystwa Naukowego na Obczyźnie Kategoria:Sygnatariusze listu pisarzy emigracyjnych popierającego protesty przeciwko zmianom w konstytucji PRL 1975/1976 Kategoria:Nauczyciele akademiccy Państwowego Instytutu Sztuki Teatralnej w Warszawie Kategoria:Żołnierze Wojska Polskiego we Francji (1939–1940) Kategoria:Urodzeni w 1905 Kategoria:Zmarli w 2000