Roman Maciejewski (ur. 28 lutego 1910 w Berlinie, zm. 30 kwietnia 1998 w Göteborgu) – polski kompozytor.
Życiorys Kształcił się w konserwatorium Juliusa Sterna w Berlinie, u Stanisława Wiechowicza i Kazimierza Sikorskiego w konserwatorium poznańskim, następnie kontynuował studia u Kazimierza Sikorskiego w konserwatorium warszawskim. W młodości wysoko ceniony przez Karola Szymanowskiego, otrzymał stypendium na studia u Nadii Boulanger w Paryżu, dokąd wyjechał w 1934 roku. W Paryżu zawarł znajomości z twórcami takimi, jak Darius Milhaud, Igor Strawinski, Francis Poulenc, Arthur Honegger, zaprzyjaźnił się także z Arturem Rubinsteinem, który zaprosił Maciejewskiego do Kalifornii w roku 1951. Od czasu wyjazdu na paryskie stypendium przebywał za granicą: we Francji do 1938 roku, w Wielkiej Brytanii 1938–1939, w Szwecji 1939–1951, w Stanach Zjednoczonych 1951–1977 i ponownie w Szwecji 1977–1998.
Początkowo tworzył w nawiązaniu do późnego stylu Karola Szymanowskiego (m.in. mazurki na fortepian, Pieśni kurpiowskie na chór). Tragedia II wojny światowej (w latach wojny co tydzień grał Chopina w szwedzkim radiu z intencją pokrzepiania rodaków w Polsce), a także silne przeżycia osobiste podczas pierwszego pobytu w Szwecji spowodowały głęboką zmianę osobowości kompozytora, co miało niebagatelny wpływ na jego twórczość. Od tej pory całe życie poświęcił idei stworzenia swego opus magnum – wielkiej mszy żałobnej dedykowanej ofiarom wojen i zbrodni wszech czasów. W ten właśnie sposób w latach 1945–1959 powstała Missa pro defunctis. Requiem, którego partytura ważyła 25 kg. Premiera dzieła miała miejsce w 1960 w Warszawie na IV edycji festiwalu Warszawska Jesień. Utwór spotkał się w kraju z chłodnym przyjęciem, gdyż swoją estetyką muzyczną rozmijał się z ówczesnymi awangardowymi trendami, a jego przesłanie zostało zignorowane, przychylniej zareagowali na niego Amerykanie – w roku 1975 odbyło się jego triumfalne wykonanie w sali Los Angeles Music Center Łobodziński Filip: „W cieniu Chopina”. Newsweek Polska 2010, 7, 90-91, ISSN 1642-5685; odkryty na nowo w latach 90. XX w. zyskał uznanie i należne mu miejsce pośród największych dzieł oratoryjno-kantatowych w muzyce polskiej.
Upamiętnienia thumb|Roman Maciejewski, tablica pamiątkowa na Tarchominie thumb|Ławka pamiątkowa w Lesznie Od 2006 roku jego imieniem jest nazwana ulica w Warszawie na Tarchominie. W maju 2020 roku została tam zamontowana tablica pamiątkowa w ramach Miejskiego Systemu Informacji w Warszawie. W Poznaniu jednemu z parków patronuje Roman Maciejewski. Znajduje się tam również jego popiersie. Park usytuowany jest u zbiegu Alei Niepodległości i ulicy Towarowej, w bliskim sąsiedztwie poznańskiej Akademii Muzycznej.
W maju 2012 powstał film dokumentalny Bracia w reżyserii Moniki Adamczewskiej o trzech braciach Maciejewskich: Romanie, Zygmuncie i Wojciechu. 25 kwietnia 2013 ukazała się w serii Biografie Sławnych Ludzi powieść Marka Sołtysika pt. Roman Maciejewski. Dwa życia jednego artysty (256 s.), Państwowy Instytut Wydawniczy, Warszawa, 2013 . 6 czerwca 2014 w Lesznie odsłonięto ławeczkę Romana MaciejewskiegoMiasto Leszno: Ławeczka Romana Maciejewskiego odsłonięta. leszno.naszemiasto.pl [dostęp 2019-02-08]. W 1993 roku powstał film dokumentalny Outsider, czyli portret Romana Maciejewskiego, kompozytora osobnego w reżyserii Stefana SzlachtyczaOutsider, czyli portret Romana Maciejewskiego, kompozytora osobnego. spf.org.pl. Roman Maciejewski jest patronem Państwowej Szkoły Muzycznej I i II st. w LeszniePaństwowa Szkoła Muzyczna I i II st. im. Romana Maciejewskiego w Lesznie. oficjalna strona [dostęp 2019-02-08]. Kompozytor jest patronem Leszczyńskiego Towarzystwa Muzycznego, które organizuje m.in. Leszczyński Festiwal Muzyczny im. Romana Maciejewskiego.
Ważniejsze utwory ok. 60 mazurków na fortepian Pieśni kurpiowskie na chór a cappella (1929) Bajka muzyczna Przygody Piotrusia w Jagodowej Krainie (1930-1932)https://polihymnia.pl/1863-przygody-piotrusia-w-jagodowej-krainie-roman-maciejewski-bajka-muzyczna.html Pieśni Bilitis d.sł. Pierre Louÿsa w przekł. Leopolda Staffa, na sopran i ork. (1932) Koncert na 2 fortepiany (1936) Kołysanka i Allegro concertante na fortepian i orkiestrę (1944) Missa pro defunctis. Requiem na 4 głosy solowe, chór i orkiestrę (1945-59) Nokturn na flet, czelestę i gitarę (1952) Missa brevis na chór i organy (1964) Msza Zmartwychwstania na chór i organy (1966) ponadto utwory kameralne, fortepianowe i in. muzyka teatralna do sztuk w reżyserii Ingmara Bergmana
Przypisy
Bibliografia
Linki zewnętrzne
Marek Sołtysik: Roman Maciejewski. Dwa życia jednego artysty (2013) w bibliotece Polona
Kategoria:Absolwenci Akademii Muzycznej w Poznaniu Kategoria:Polscy kompozytorzy muzyki poważnej Kategoria:Ludzie urodzeni w Berlinie Kategoria:Pochowani w Lesznie Kategoria:Urodzeni w 1910 Kategoria:Zmarli w 1998