Wojna domowa w Szwajcarii (1436–1450)

Szwajcarska wojna domowa 1436–1450 – konflikt wewnętrznym w obrębie Związku Szwajcarskiego, wywołanym rywalizacją polityczno-terytorialną pomiędzy miastem Zurych a kantonem Schwyz, w który stopniowo zaangażowały się inne kantony oraz siły zewnętrzne, w tym Habsburgowie i Królestwo Francji.

Geneza konfliktu Bezpośrednią przyczyną konfliktu stał się spór o hrabstwo Toggenburg, położone nad górną częścią Jeziora Zuryskiego. W 1428 roku landamann Schwyz, Ital Reding, uzyskał od bezdzietnego hrabiego Toggenburg formalne przyrzeczenie przekazania części jego posiadłości po śmierci. Do przejęcia tych ziem dążył również Zurych, kierowany przez burmistrza Rudolfa Stüssiego.

Po śmierci hrabiego Fryderyka VII z dynastii Toggenburgów w 1436 roku doszło do sporów między spadkobiercami i pretendentami. Hrabia nie pozostawił po sobie potomka oraz nie spisał testamentu, co stało się powodem zaciekłej walki o pozostawione dziedzictwo pomiędzy kantonami Zurychu i Schwyz. Z oboma kantonami Fryderyk VII zawarł bowiem tuż przed śmiercią sojusze obronne. Schwyz samodzielnie zajął region March, natomiast Zurych przejął Gaster. Działania te doprowadziły do otwartego konfliktu między obu stronami.

Eskalacja i blokada gospodarcza W odpowiedzi na działania Schwyz Zurych zastosował blokadę gospodarczą wobec Schwyz oraz popierającego go kantonu Glarus, przerywając dostawy zboża oraz soli, niezbędnej dla hodowli bydła. Posunięcie to doprowadziło do dalszego zaostrzenia sytuacji i przygotowań do konfliktu zbrojnego.

Interwencja Związku Szwajcarskiego w 1437 roku, zakończona orzeczeniem korzystnym dla Schwyz, nie przyniosła uspokojenia. Obie strony rozpoczęły intensywne zabiegi dyplomatyczne, poszukując sojuszników i zawierając odrębne porozumienia.

Sojusze i interwencja obca Schwyz i Glarus zawarły porozumienie ze spadkobiercami hrabiego Toggenburga, uzyskując m.in. kontrolę nad ważną drogą handlową prowadzącą z Zurychu przez Gryzonia do Italii. Zurych natomiast związał się politycznie z Habsburgami, co nadało konfliktowi wymiar międzynarodowy.

W toku wojny król Fryderyk III zwrócił się o pomoc do króla Francji Karola VII. W odpowiedzi do Szwajcarii wysłano około 40 tysięcy najemników, tzw. armagnaków, pod dowództwem delfina, którzy dotarli w okolice Bazylei z zamiarem jej zdobycia.

.

.

W bitwie pod St. Jakob nad rzeką Sihl, odniosły one częściowe zwycięstwo zabijając m.in. burmistrza Zurychu, Stussiego. Zurych w dalszym ciągu obstawał przy zwrocie hrabstwa Uznach. Po ośmiu miesiącach zawieszenia broni, działania wojenne rozpoczęły się na nowo. Po zdobyciu Greifensee i mordzie na załodze miasta (masakra w Greifensee) 20-tysięczne siły związkowe 20 czerwca 1444 rozpoczęły oblężenie Zurychu i habsburskiego Rapperswilu. W tej sytuacji Fryderyk III zwrócił się o pomoc do króla francuskiego Karola VII. Ten wysłał 40-tysięczną armię Armaniaków (nazywaną tak od ich dowódcy, hrabiego Bernarda VII Armaniac) do Bazylei. Siły Armaniaków wzmocnione zostały przez wojska zuryskie. 26 sierpnia doszło do bitwy pod Pratteln. Francuzi zajęli wioski leżące nad rzeką Birs. Szwajcarzy przypuścili atak, który zniósł straż przednią Armaniaków, zmusił ich do ucieczki i zaatakowali most na rzece, gdzie natknęli się na siły główne Francuzów, których kawaleria zmusiła ich do odwrotu. 26 sierpnia 1444 w miejscowości St. Jakob nad rzeką Birs Szwajcarzy zostali rozgromieni przez otaczające ich siły francuskie (śmierć poniosło 1500 żołnierzy szwajcarskich)Schlacht bei Sankt Jakob an der Birs. Straty Francuzów były jednak tak wysokie, że ci - zaszokowani niekonwencjonalnymi formami walk Szwajcarów - wycofali się z zajętych terenów. W roku 1446 Fryderyk III ponownie spróbował zaatakować Szwajcarów. Jego 5-tysięczna armia została jednak rozbita w bitwie pod Ragaz (6 marca 1446)Kalendarium historii Bad Ragaz. Dnia 12 czerwca 1446 r. reńskiemu margrabiemu z Konstancji na kongresie pokojowym udało się nakłonić obie strony do podjęcia rozmów pokojowych. Rozmowy były trudne i przeciągały się i dopiero w roku 1450 zwaśnione strony zawarły pokój. Zurych zmuszony został do rozwiązania swojego sojuszu z Austrią, po czym otrzymał z powrotem utracone na rzecz Schwyz ziemie z wyjątkiem spornych terenów Uznach i Windegg, które dostały się pod panowanie kantonów Schwyz i Glarus.

Przypisy

Bibliografia

Kategoria:Wojny domowe w Szwajcarii Szwajcarii, domowa 1436–1450