Röyksopp (wym. ) – norweski duet grający muzykę elektroniczną, założony w 1998 roku w Tromsø. W jego skład wchodzą przyjaciele z dzieciństwa, Svein Berge i Torbjørn Brundtland, którzy założyli zespół w okresie rozwoju nurtu norweskiej muzyki w latach 90. XX wieku zwanym „” (nor. Bergensbølgen).
Zespół ugruntował swoją pozycję na scenie elektronicznej debiutanckim albumem z 2001 roku, Melody A.M., wydanym za pośrednictwem wytwórni Wall of Sound. W 2005 roku opublikowali The Understanding, w latach 2009–2010 Junior i Senior, w 2014 roku The Inevitable End, natomiast w 2022 roku trójczęściowe Profound Mysteries. Znani są z takich piosenek, jak „Eple”, „”, „”, nagranym wraz z Karin Dreijer „” czy z udziałem Robyn „”.
Röyksopp konsekwentnie eksperymentuje z różnymi gatunkami muzyki elektronicznej, w tym ambientem, housem i synthpopem. Znany jest również z rozbudowanych występów koncertowych, w których muzycy mają na sobie ekscentryczne stroje. Do 2016 roku duet był nominowany do dwóch nagród Grammy, zdobył siedem nagród Spellemannprisen, koncertował na całym świecie i wydał albumy studyjne, które znalazły się na szczytach list przebojów w wielu krajach.
Historia Przed założeniem zespołu (do 1997) Berge i Brundtland poznali się za pośrednictwem wspólnego znajomego w norweskim Tromsø, gdy Berge miał 12 lat, a Brundtland 13. Lubili te same filmy i muzykę, a także dzielili zainteresowanie elektroniką. Zaczęli razem grać muzykę, eksperymentując z różnymi formami muzyki elektronicznej. Na początku lat 90. XX wieku stali się częścią , a wspólnie dzieciństwo w Tromsø i naturalne krajobrazy północnej Norwegii stały się jednymi z ich najważniejszych inspiracji.
W latach 90. XX wieku Bergen stało się najważniejszą sceną undergroundowej muzyki elektronicznej w Norwegii z rozwijającym się nurtem zwanym „” (nor. Bergensbølgen), a Berge i Brundtland działali w ramach różnych zespołów i projektów muzycznych, takich jak , Those Norwegians czy Drum Island, a także współpracowali z gitarzystą i wokalistą Kings of Convenience, Erlendem Øye. W tym czasie muzycy zaprzyjaźnili się z Geirem Jenssenem i pod jego okiem Berge i Brundtland założyli zespół o nazwie wspólnie z Gautem Barlindhaugiem i Kolbjørnem Lyslo. W 1994 roku zespół nagrał EP-kę zatytułowaną Traveler’s Dreams która została wydana za pośrednictwem . Jenssen prawie przekonał Aedena Cycle do podpisania pełnego kontraktu płytowego z Apollo Records po wydaniu minialbumu.
Początki zespołu i Melody A.M. (1998–2004) Po nagraniu płyty w ramach zespołu Aedena Cycle, Berge i Brundtland opuścili grupę, aby założyć Röyksopp w 1998 roku, kiedy to dwójka muzyków spotkała się ponownie w Bergen. Słowo röyksopp to stylizowana wersja norweskiego słowa oznaczającego purchawkę (nor. røyksopp). Duet stwierdził, że słowo to może również przywodzić na myśl chmurę grzybową powstającą w wyniku wybuchu broni jądrowej.
Debiutancki singel Röyksopp, „”, został wydany przez lokalną niezależną wytwórnię Tellé powstałą w okresie rozwoju „”. Był on zarazem był drugą płytą wydaną przez to wydawnictwo. Piosenka stała się popularna na rynku brytyjskim po tym, jak została wykorzystana w reklamie brytyjskiej sieci T-Mobile. Została ona później ponownie wydana wraz z utworem „”.
lewo|mały|Röyksopp w Nowym Jorku (2005)
Po opuszczeniu Tellé zespół podpisał kontrakt z brytyjską wytwórnią Wall of Sound i wydał we wrześniu 2001 roku album Melody A.M., który uzyskał status platynowej płyty w Norwegii i sprzedał się w ponad milionie egzemplarzy na całym świecie. Osiągnął on także pierwsze miejsce na norweskiej liście przebojów, a prócz wydanego wcześniej singla „So Easy” promowały go piosenki, które trafiły na czołówki list przebojów m.in. w Wielkiej Brytanii: „Eple”, „” i „Remind Me”. Wydano także w czerwcu 2003 roku singel „”.
Popularność zespołu wzrosła dzięki kilku eksperymentalnym graficznie teledyskom, z których wiele było często emitowanych przez MTV. Klip do utworu „Remind Me”, prezentujący wideo w stylu infografiki powstałe we francuskim studiu , zdobył w 2002 roku nagrodę MTV Europe Music Award za najlepszy teledysk. Duet był nominowany także w trzech innych kategoriach: „Najlepszy wykonawca nordycki”, „Najlepszy nowy artysta” i „Najlepszy wykonawca muzyki dance”, a podczas ceremonii wykonali piosenkę „Poor Leno”. Rok później otrzymali nominację do nagrody Brit Award w kategorii „Najlepszy zespół”.
Utwór „Remind Me”, nagrany we współpracy z Erlendem Øye, został zaprezentowany w reklamie firmy ubezpieczeniowej , piosenka „Eple” (nor. jabłko) została użyta w filmie powitalnym wyświetlanym podczas pierwszego uruchomienia systemu operacyjnego Mac OS X Panther firmy Apple, a utwór „Poor Leno” wykorzystano w grze komputerowej . Zespół został poproszony także o skomponowanie ścieżki dźwiękowej do Matrix Reaktywacja, ale odrzucił ofertę.
The Understanding (2005–2008) mały|Koncert duetu na Fuji Rock Festival 2006
Drugi album studyjny Röyksopp, The Understanding, został wydany 22 czerwca 2005 roku. Pierwszym singlem, który go promował, był „” z 27 czerwca tego samego roku. Towarzyszył mu teledysk, który oparty został na wydarzeniach z paryskich zamieszek w 1968 roku. Drugi singel z albumu, „”, nagrany z udziałem Chelonis R. Jones, został wydany 19 września 2005 roku. Trzeci singel, „”, z wokalem szwedzkiej piosenkarki Karin Dreijer z The Knife, stał się największym przebojem ich drugiego albumu, osiągając m.in. 32. miejsce w Wielkiej Brytanii, 4. w Norwegii i 9. na liście przebojów Programu Trzeciego Polskiego Radia. Czwartym singlem z albumu był utwór „Beautiful Day Without You”. Wydano także utwór „Curves”, który nie znalazł się na albumie The Understanding.
Płyta osiągnęła pierwsze 1. na listach przebojów w Norwegii i 13. miejsce w Wielkiej Brytanii. W tym czasie popularność Röyksopp w Stanach Zjednoczonych nadal rosła – album znalazł się na wielu listach przebojów magazynu Billboard, osiągając 2. miejsce na liście Top Electronic Albums, 22. miejsce na liście i 32. miejsce na liście Top Independent Albums.
Po wydaniu płyty The Understanding niektóre single Röyksopp zostały wykorzystane w niektórych w filmach i grach komputerowych. Utwór „What Else Is There?” pojawił się w amerykańskim filmie z 2007 roku oraz podczas napisów końcowych brytyjskiego filmu Cashback z 2006 roku, „Circuit Breaker” wykorzystano w snowboardowym filmie Picture This z 2007 roku, a „Follow My Ruin” stał się częścią ścieżki dźwiękowej gry FIFA 06.
19 czerwca 2006 roku Röyksopp wydał dziewięciościeżkowy album koncertowy zatytułowany . Na płycie znalazła się m.in. reinterpretacja utworu „Go with the Flow” zespołu Queens of the Stone Age. 5 marca 2007 roku duet skompilował swoje ulubione utwory innych artystów na potrzeby serii Back to Mine, wydając wówczas album zatytułowany . Na albumie znalazł się również ich własny utwór „Meatball”, wydany pod pseudonimem „Emmanuel Splice”.
W dziesiątą rocznicę powstania Röyksopp – 15 grudnia 2008 roku – zespół udostępnił bezpłatnie nowy utwór „Happy Birthday”, aby uczcić to wydarzenie. Pojawił się on za pośrednictwem bezpłatnego streamingu na stronie internetowej duetu.
Junior i Senior (2009–2012) lewo|mały|Koncert Röyksopp w Berlinie (2009)
Trzeci album studyjny Röyksopp, Junior, ukazał się 18 marca 2009 roku i zawierał m.in. singel „”, który zadebiutował 9 stycznia tego samego roku w programie Pete Tonga w BBC Radio 1. Oficjalnie wydano go 16 marca 2009 roku, a teledysk do niego, zrealizowany przez , zawiera elementy z gry zręcznościowej Space Invaders. Singel i teledysk spotkały się z pozytywnymi reakcjami prasy i fanów.
„”, drugi singel z albumu Junior, z wokalem szwedzkiej piosenkarki Robyn, został wydany 15 czerwca 2009 roku. Wersje winylowa i cyfrowa singla zawierały remiksy autorstwa oraz zespołów i Spencer & Hill. Remiks „The Girl and the Robot” autorstwa Jeana Elana został nominowany w kategorii „Najlepsze zremiksowane nagranie, nieklasyczne” na 52. rozdaniu nagród Grammy. „” z gościnnym wokalem szwedzkiej piosenkarki Karin Dreijer został trzecim singlem z albumu, a ukazał się on 23 października 2009 roku. Singel zawierał również remiksy autorstwa m.in. Thina White’a Duke’a, , i Apparata. Zespół później wydał ścieżki dźwiękowe do utworu „Tricky Tricky” w ramach konkursu na remiksy, a zwycięskie prace zostały opublikowane 27 października 2009 roku.
Album osiągnął 1. miejsce na listach przebojów w Norwegii – trzeci raz z kolei spośród ich albumów studyjnych. Junior osiągnął również 21. miejsce na liście UK Albums Chart i znalazł się na wielu listach przebojów Billboardu, w tym Billboard 200, zostając pierwszym wydawnictwem Röyksopp, który osiągnął taki wynik – album notowano na 126. miejscu. Junior osiągnął również 4. miejsce na liście Top Electronic Albums i drugie miejsce na liście .
Zespół pierwszy raz odwiedził Polskę 5 czerwca 2009 roku, dając koncert w Krakowie na Selector Festivalu.
Po Juniorze ukazał się Senior, który jest spokojniejszy, „wycofany i introspektywny” oraz „tworzy atmosferę i nastrój”. Senior to pierwszy album duetu, który składa się wyłącznie z utworów instrumentalnych. Pierwszy singel z albumu, „The Drug”, został wydany 9 sierpnia 2010 roku, a cały album ukazał się 8 września tego samego roku i odniósł sukces w Norwegii, osiągając 1. miejsce na tamtejszych listach sprzedaży, co było czwartym z rzędu wydawnictwem zespołu, które osiągnęło taki wynik.
27 lipca 2012 roku grupa wystąpiła w Płocku na festiwalu Audioriver 2012.
Do It Again, The Inevitable End i Lost Tapes (2013–2021) W styczniu 2013 roku Röyksopp wydał utwór „Running to the Sea”, będący efektem współpracy z norweską artystką Susanne Sundfør. Według zespołu, utwór został napisany i nagrany w ciągu dwóch dni na potrzeby występu telewizyjnego. Singel został wydany w grudniu 2013 roku, ze stroną B zawierającą utwór zatytułowany „Something in My Heart” z udziałem Jamie’ego McDermotta z . Röyksopp i Sundfør współpracowali także przy tworzeniu coveru utworu „Ice Machine” zespołu Depeche Mode na potrzeby swojego albumu kompilacyjnego .
14 kwietnia 2014 roku Röyksopp ogłosił wspólny minialbum z Robyn zatytułowany , którego wydanie miało zbiec się z ich wspólną trasą koncertową. Tego samego dnia opublikowano fragment jednego z pięciu utworów promujących EP-kę, „Monument”. Album został wydany 23 maja przez Dog Triumph, Wall of Sound i Cooking Vinyl. Duet oświadczył następnie, że przerobiona wersja „Monument” będzie częścią ich kolejnego albumu. 29 września 2014 roku Röyksopp ogłosił, że ich kolejny album, The Inevitable End, będzie eksplorował „mroczniejsze tematy, kładąc nacisk na treść tekstową” i będzie ich ostatnim albumem studyjnym, choć nie przestaną tworzyć muzyki. Album został wydany 7 listopada 2014 roku za pośrednictwem Dog Triumph. Specjalna edycja albumu zawierała nowe wersje wcześniej wydanych utworów „Running to the Sea”, „Do It Again” i „Monument”, a także oryginalną wersję „Something in My Heart”. Premierę albumu poprzedziło wydanie kilku singli: „Skulls”, „Sordid Affair” oraz nową wersję „Monument”. Piosenkom „Skulls” i „Monument” towarzyszyły nowe teledyski, a klip do „I Had This Thing” został udostępniony 11 maja 2015 roku.
Na początku 2015 roku ogłoszono, że zespół opracował akompaniament muzyczny do komedii opartej na powieściach Franza Kafki. Projekt zadebiutował na Międzynarodowym Festiwalu w Bergen w tym samym roku. Również w 2015 roku norweski nadawca publiczny NRK zaprezentował serię nowych dżingli autorstwa Röyksopp dla telewizji NRK Nyheter w ramach kompleksowej przebudowy submarki. W tym samym roku zespół zdobył nagrodę w kategorii „Najlepsze zdjęcia” na za teledysk do utworu „Skulls”.