Jean-Alfred Villain-Marais (ur. 11 grudnia 1913 w Cherbourgu, zm. 8 listopada 1998 w Cannes) – francuski aktor teatralny i filmowy, reżyser, pisarz, malarz, rzeźbiarz, garncarz i kaskader. Obok Michèle Morgan i Jeana Gabina uznawany był za jednego z najsławniejszych i najwybitniejszych aktorów francuskich lat 40. i 50.thumb|200px|Jean Marais w 1949 r. Kadr z filmu Orfeusz

Życiorys Urodził się w Cherbourgu jako syn Aline Marie Louise (z domu Vassord) i Alfreda Emmanuela Victora Paula Villain–Maraisa, miejskiego weterynarza, który brał udział w I wojnie światowej. Matka, która niedługo wcześniej straciła dwuletnią córkę Madeleine, była bardzo rozczarowana, gdy urodziła chłopca. Marais w wieku czterech lat, po rozwodzie rodziców został zabrany do Paryża i wraz ze starszym bratem Henrim był wychowywany przez matkę i babkę w Le Vésinet. Gdy Marais miał osiemnaście lat, dowiedział się, że jego matka cierpiała na kleptomanię i że w przeszłości była więziona – niekiedy przez wiele miesięcy, a nawet lat.

Uczęszczał do Lycée Condorcet, prestiżowej państwowej szkoły, gdzie uczyli się także Louis de Funès i Jean Cocteau. W wieku 13 lat Marais opuścił liceum. Próbował dostać się do kilku innych szkół, w końcu został umieszczony do katolickiej szkoły z internatem. W wieku 16 lat porzucił szkołę i starał się zrealizować swoje marzenia o aktorstwie w ruchu amatorskim. Po nieudanej próbie zdania egzaminów do szkoły aktorskiej w Konserwatorium Paryskim (fr. Conservatoire de Paris), podjął pracę asystenta fotografa, a także jako caddy (noszący kije golfowe) w klubie.

mały|300px|Jean Marais i Jean Cocteau (1947)

W latach 1933-34 statystował w kilku filmach Marcela l’Herbiera, m.in. Jastrząb (L'Épervier, 1933). Aby opłacić kursy aktorskie u Charles’a Dullina imał się różnych zawodów. W 1936 poznał Jeana Cocteau – jednego z prominentów paryskiego życia kulturalnego i zaczął występować w jego sztukach, w tym w tragedii Król Edyp Sofoklesa (1937). Wówczas, za jego namową przybrał pseudonim Jean Marais. W czasie II wojny światowej przebywał w Paryżu i grał w filmach. Podczas operacji Neptun wstąpił do wojska. Walczył w Alzacji; został odznaczony Krzyżem Wojennym.

Po wojnie wrócił do Paryża i nadal współpracował z Jeanem Cocteau, pozostali bliskimi przyjaciółmi aż do śmierci. Cocteau miał znaczący wpływ na jego życie i karierę. Marais pojawił się prawie w każdym filmie Cocteau. Razem nakręcili takie klasyki, jak Piękna i Bestia (La Belle et la Bête, 1946), Straszne dzieci (Les Parents terribles, 1948), Orfeusz (Le Orphée, 1949) czy Testament Orfeusza (Le Testament d’Orphée, 1959). W trzech komediach kryminalnych o losach Fantomasa, kręconych w latach 1964–1967, Marais występował w podwójnej roli dziennikarza Fandora i tytułowego superprzestępcy.

W 1975 opublikował pamiętniki Historia mojego życia, które stały się wydawniczą sensacją. W kolejnych latach skupił się na karierze teatralnej i rzeźbiarstwie. Jedna z jego rzeźb Le Passe-Muraille znajduje się na paryskim Montemartre. Ostatnią rolę filmową zagrał w 1996 roku w filmie Bernardo Bertolucciego Ukryte pragnienia.

W 1958 był członkiem jury Międzynarodowego Festiwalu Filmowego w Berlinie, a w 1985 przewodniczył temu gremium. W 1980, w paryskim Théatre du Châtelet, przewodniczył ceremonii rozdania Cezarów. W 1993 otrzymał Cezara Honorowego. W 1996 został odznaczony francuską Legią Honorową za wkład w kinematografię francuską.

Zmarł 8 listopada 1998 w Cannes na atak serca, w wieku 84 lat, a pochowany został w Vallauris.

26 kwietnia 2006 plac w 18. dzielnicy Paryża, na szczycie wzgórza Montmartre, został nazwany jego imieniem – Place Jean-Marais.

Życie prywatne W latach 1942–1944 był żonaty z Olgą Colette Peszynsky, znaną jako Mila Parély (1917–2012). Adoptowali syna Serge’a (1943–2012). W latach 1937–1963 był w związku partnerskim z Jeanem Cocteau. Ich związek trwał 26 lat, aż do śmierci Cocteau. Marais był muzą Cocteau, pomagając mu wyjść z uzależnienia od opium.

Filmografia Rok Tytuł Rola Reżyser1933 Dans les rues Victor Trivas L'Épervier Marcel L’Herbier Étienne Jean Tarride1934 Le Scandale chłopak przy windzieMarcel L’Herbier L'Aventurier młody pracownik Le Bonheur 1936 Les Hommes nouveaux urzędnik Nuits de feu 1937 Abus de confiance Marais Henri Decoin Bizarre, Bizarre Marcel Carné 1941 Le Pavillon brûle Daniel Jacques de Baroncelli 1942 Le Lit à colonnes Rémi BonventRoland Tual CarmenChristian-Jaque1943 L'Éternel retour PatriceJean Delannoy Voyage sans espoir Alain Ginestier Christian-Jaque 1945 Carmen Don José 1946 Piękna i Bestia (La Belle et la Bête) bestia / książę / Avenant Jean Cocteau1947 The Royalists Marquis de Montauran Henri Calef Ruy Blas Ruy Blas Pierre Billon Dwugłowy orzeł (L'Aigle à deux têtes)StanislasJean Cocteau1948 Oczami wspomnień (Aux yeux du souvenir) Jacques Forester Jean Delannoy Tajemnica Mayerlingu (Le Secret de Mayerling)Archduke Rodolphe Straszne dzieci (Les Parents terribles) Michel Jean Cocteau 1949 Orfeusz (Orphée) Orfeusz1950 Le Château de verre Rémy Marsay René Clément Les Miracles n'ont lieu qu'une fois Jérôme Yves Allégret 1951 Nez de cuir Roger de Tainchebraye1952 L’Amour, Madame cameo Gilles Grangier La Maison du silence były maquisGeorg Wilhelm Pabst1953 L'Appel du destin Lorenzo Lombardi Georges Lacombe Les Amants de minuit Marcel DulacRoger Richebé Sypialnia wielkich (Dortoir des grandes)Désiré MarcoHenri Decoin Julietta André Landrecourt Marc Allégret1954 Hrabia Monte Christo (Le Comte de Monte Cristo) Edmond Dantès / hrabia Monte Christo Robert Vernay Le Guérisseur dr Jean SchefferYves Ciampi Gdyby Wersal mógł mi odpowiedzieć (Si Versailles m’était conté) król Ludwik XVSacha Guitry1955 Futures vedettes Éric Walter Marc Allégret Napoleon (Napoléon) Charles Tristan, hrabia Montholon Sacha Guitry1956 Goubbiah, mon amour Goubbiah Robert Darène Toute la ville accuse François NéracClaude Boissol Helena i mężczyźni (Eléna et les hommes) generał François Rollan Jean Renoir Si Paris nous était conté Franciszek I Walezjusz Sacha Guitry 1957 Tajfun nad Nagasaki (Typhon sur Nagasaki)Pierre MarsacYves Ciampi S.O.S. Noronha Frédéric Coulibaud Georges Rouquier Amour de poche Jérôme Nordman Pierre Kast Życie we dwoje (La Vie à deux) Teddy Brooks, iluzjonista Clément Duhour Białe noce (Nuits blanches) najemcaLuchino Visconti Kawaler króla jegomości (La Tour, prends garde!) Henri La Tour Georges Lampin 1958 Sekret z przeszłości (Chaque jour a son secret) Xavier Lezcano Claude Boissol1959 Garbus (Le Bossu) Henri de LagardèreAndré Hunebelle Testament Orfeusza (Le Testament d’Orphée) Edyp Jean Cocteau1960 Bitwa pod Austerlitz (Austerlitz) generał Lazare Carnot Abel Gance Serce i szpada (Le Capitan) François de Capestan André Hunebelle1961 Księżna de Clèves (La Princesse de Clèves) książę de Clèves Jean Delannoy Kapitan Fracasse (Le Capitaine Fracasse) baron Philippe de Sigognac / Kapitan Fracasse Pierre Gaspard-Huit Cud wilków (Le Miracle des loups) Robert de Neuville André Hunebelle Napoléon II l'Aiglon MontholonClaude Boissol Porwanie Sabinek (L'Enlèvement des Sabines) Mars Richard Pottier1962 Poncjusz Piłat (Ponce Pilate) Poncjusz Piłat Gian Paolo Callegari Człowiek w żelaznej masce (Le Masque de fer) Charles D’Artagnan, muszkieter Henri Decoin Tajemnice Paryża (Les Mystères de Paris) Rodolphe de Sambreuil André Hunebelle1963 L'honorable Stanislas, agent secret Stanislas Evariste Dubois Jean-Charles Dudrumet1964 Patate Noël Carradine Robert Thomas Fantômas Fantômas / Jérôme Fandor, dziennikarz André Hunebelle Thomas l'imposteur narrator (głos) Georges Franju1965 Gentleman z Cocody (Le Gentleman de Cocody)Jean-Luc Hervé de la TommerayeChristian-Jaque Pleins feux sur Stanislas Stanislas Evariste Dubois, tajny agent, pisarzJean-Charles Dudrumet Smak ryzyka (Train d'enfer)Antoine DonadieuGilles Grangier Fantomas wraca (Fantômas se déchaîne) Fantômas / Jérôme Fandor, dziennikarz André Hunebelle Święty zastawia pułapkę (Le Saint prend l'affût)Simon TemplarChristian-Jaque 1966 Sept hommes et une garce Dorgeval Bernard Borderie Fantomas kontra Scotland Yard (Fantômas contre Scotland Yard) Fantômas / Jérôme Fandor, dziennikarz André Hunebelle 1969 Le Paria ManuClaude Carliez 1970 Prowokacja (La Provocation) Christian André Charpak Ryzykowny układ (Le Jouet criminel) bezimienny bohaterAdolfo Arrieta Księżniczka w oślej skórze (Peau d’Âne) królJacques Demy 1973 Józef Balsamo (Joseph Balsamo, miniserial TV) Alessandro di Cagliostro / Józef Balsamo André Hunebelle1976 Vaincre à Olympie (TV) Menesthée Michel Subiela Śpiewy podczas okupacji (Chantons sous l'occupation, film dokumentalny) w roli samego siebieAndré Halimi 1980 Les Parents terribles Georges Yves-André Hubert1982 Cher menteur (TV) George Bernard Shaw Alexandre Tarta 1985 Parking Hades Jacques Demy1986 Rodzinne kłamstwa (Lien de parenté)Victor Blaise Willy Rameau 1992 Les Enfants du naufrageur Marc-AntoineJérôme Foulon 1995 Nędznicy (Les Misérables) Pan Myriel Claude Lelouch 1996 Ukryte pragnienia (Beauté volée) Pan Guillaume Bernardo Bertolucci 1997 Milicja, czarny film (Milice, film noir, film dokumentalny) w roli samego siebieAlain Ferrari1999 Luchino Visconti w roli samego siebieCarlo Lizzani

Odznaczenia Krzyż Wojenny 1939–1945 (Croix de Guerre, 1945, Francja) Oficer Legii Honorowej (1996, Francja)

Przypisy

Bibliografia

Linki zewnętrzne

Kategoria:Francuscy aktorzy filmowi Kategoria:Francuscy aktorzy teatralni Kategoria:Francuscy malarze współcześni Kategoria:Francuscy pisarze XX wieku Kategoria:Francuscy rzeźbiarze Kategoria:Francuscy kaskaderzy Kategoria:Laureaci Honorowego Cezara Kategoria:Ludzie urodzeni w Cherbourg-en-Cotentin Kategoria:Ludzie związani z Marnes-la-Coquette Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Wojennym (Francja) Kategoria:Oficerowie Legii Honorowej Kategoria:Urodzeni w 1913 Kategoria:Zmarli w 1998