thumb|Barszcz Sosnowskiego Barszcz (Heracleum L.) – rodzaj z rodziny selerowatych (Apiaceae). Obejmuje 88 gatunków. Rośliny te są szeroko rozprzestrzenione na półkuli północnej, głównie w strefie klimatu umiarkowanego.

Kilka gatunków azjatyckich i kaukaskich osiągających okazałe rozmiary, z kwiatostanami o średnicy do 1 m, rozpowszechnionych zostało jako rośliny ozdobne (niektóre także jako pastewne), po czym stały się inwazyjne w Europie i Ameryce Północnej – barszcz Mantegazziego H. mantegazzianum, barszcz Sosnowskiego H. sosnowskyi i barszcz perski H. persicum. Niektóre gatunki wykorzystywane są jako lecznicze, pastewne, przyprawowe. Niektóre gatunki odgrywają istotną rolę w tradycyjnej medycynie chińskiej.

Rozmieszczenie geograficzne thumb|Barszcz Mantegazziego thumb|Barszcz zwyczajny Zasięg rodzaju obejmuje strefę umiarkowaną półkuli północnej oraz obszary górskie w strefie międzyzwrotnikowej. Większość przedstawicieli występuje w Azji (brak ich tylko na krańcach południowych i południowo-wschodnich tego kontynentu). W Europie rośnie 8 gatunków, jeden w Ameryce Północnej (na Alasce, w Kanadzie i Stanach Zjednoczonych, z wyłączeniem ich południowo-wschodniej części). W Afryce rodzaj występuje w północno-zachodniej części kontynentu oraz w górach strefy międzyzwrotnikowej.

Gatunki flory Polski barszcz Mantegazziego Heracleum mantegazzianum Sommier & Levier – zadomowiony antropofit barszcz kosmaty Heracleum pubescens (Hoffm.) M.Bieb. – efemerofit barszcz Sosnowskiego Heracleum sosnowskyi Manden. – zadomowiony antropofit barszcz syberyjski Heracleum sibiricum L. barszcz zwyczajny Heracleum sphondylium L.

Morfologia Pokrój Byliny, rzadko rośliny dwuletnie o łodygach prosto wzniesionych, rozgałęziających się, żebrowanych, kreskowanych lub okrągłych na przekroju. Korzeń zwykle zgrubiały, walcowaty lub wrzecionowaty, rzadziej system korzeniowy wiązkowy. Pędy lub różne ich części owłosione lub nagie. Liście Przynajmniej dolne i odziomkowe ogonkowe, z szeroką pochwą liściową. Blaszki trójlistkowe lub pierzaste, o odcinkach niewcinanych, wrębnych lub klapowanych. Kwiaty Zebrane w okazałe zwykle baldachy złożone. Pokryw brak lub składają się z 1–2 listków, pokrywki zaś są liczne. W środkowych baldaszkach kwiaty są obupłciowe, a w skrajnych często tylko męskie. Kwiatów w baldaszkach jest wiele, podobnie jak baldaszków w kwiatostanie złożonym. Kielich drobny, często ze słabo widocznymi ząbkami działek lub są one trójkątne albo lancetowate. Płatki korony białe, żółtawe, zielonkawe lub czerwonawe, wycięte na końcach, w kwiatach brzeżnych płatki bywają większe od tych znajdujących się wewnątrz baldachów. Zalążnia dolna, dwukomorowa, w każdej z komór z pojedynczym zalążkiem. Stylopodium stożkowate, szyjki słupka krótkie, proste lub odgięte. Krążek miodnikowy, niski, stożkowaty, o brzegu falistym. Owoce Rozłupnia rozpadająca się na dwie eliptyczne lub jajowate, silnie spłaszczone rozłupki, na brzegu oskrzydlone, nagie lub owłosione.

Systematyka Pozycja systematyczna Jeden z rodzajów podplemienia Tordyliinae, plemienia Tordylieae, podrodziny Apioideae z rodziny selerowatych (Apiaceae).

Wykaz gatunków

Zastosowanie Kilka gatunków azjatyckich i kaukaskich osiągających okazałe rozmiary, z kwiatostanami o średnicy do 1 m, rozpowszechnionych zostało w Europie i Ameryce Północnej jako rośliny ozdobne i pastewne: barszcz Mantegazziego H. mantegazzianum, barszcz Sosnowskiego H. sosnowskyi i barszcz perski H. persicum. Niektóre gatunki wykorzystywane są jako lecznicze (np. w tradycyjnej medycynie chińskiej), jadalne, pastewne i przyprawowe. Ważną przyprawą w Sikkimie są owoce H. sphondylium var. montanum. Korzenie, łodygi i liście tego gatunku były jadane w Ameryce Północnej. Gatunek ten opisywany jest także jako ważne warzywo dla Słowian, stopniowo zapominane w XVIII i XIX wieku. Z łodyg dużych gatunków barszczu współcześni muzycy ludowi wytwarzają instrumenty dęte.

Przypisy

Kategoria:Selerowate Kategoria:Taksony opisane przez Karola Linneusza