mały|Wypoczwarczenie czarta smolistego (Anthrax anthrax) Anthrax – rodzaj muchówek z rodziny bujankowatych. Kosmopolityczny. Larwy są pasożytami pszczół, os i trzyszczowatych.
Morfologia Muchówki te osiągają od 4 do 20 mm długości ciała. Ubarwienie mają czarne, najczęściej matowe, rzadziej lekko błyszczące.
Głowa jest kulista, o wypukłym czole i krótkiej, zaokrąglonej, oprószonej twarzy. Potylica jest silnie rozrośnięta ku tyłowi i zaopatrzona w wieniec włosków w okolicy szyjnej. Nerkowate wskutek wcięć w tylnej części oczy złożone są rozstawione na odległość równą trzykrotności szerokości tępego wzgórka przyoczkowego. Ryjek jest stosunkowo krótki. Podługowato-owalne labellum jest równe połowie jego długości. Smukły i krótki głaszczek szczękowy ma szczecinki na szczycie. Otwór gębowy jest mały. Czułki są szeroko rozstawione; pierwszy ich człon jest dwukrotnie dłuższy od drugiego, a trzeci, choć zmienny w kształcie, u większości gatunków jest odwrotnie bulwiasty, wskutek przewężenia swej nasady. Charakterystyczna dla czułków jest podzielona arista z pędzelkiem lub otokiem z włosków na odcinku końcowym.
Tułów jest najszerszy w tylnej połowie, ku przodowi lekko zwężony. Włoski na środku tarczy śródplecza są krótkie, delikatne i zwykle rozproszone, stają się zaś liczniejsze i dłuższe po bokach, między guzami barkowymi a zaskrzydłowymi. Podobnie przedstawia się owłosienie tarczki. Mezopleury i pteropleury mają sztywne włoski. Hypopleury i całe metapleury są bezwłose. Łuseczka tułowiowa ma frędzel włosków, zaś pozbawiona jest łusek. Skrzydła są duże i wydłużone, ale zmienne co do szerokości. Najczęściej mają wyraźnie odgraniczone czarne plamy, zwłaszcza w części nasadowej i przedniej. Skrzydła mają dobrze rozwinięty kolec kostalny, silnie rozwiniętą plumulę i słabo wykształcony grzebień na bazykoście. Odnóża są dobrze rozwinięte, o udach i goleniach porośniętych łuskami i szczecinkami, a stopach zwieńczonych ostrymi pazurkami i owalnymi przylgami.
Odwłok jest krótki, przysadzisty, szerszy od tułowia, u samicy szerszy niż u samca, u obu płci z siedmioma widocznymi tergitami. Genitalia samca mają stożkowate hypopygium i zwykle symetrycznie zakrzywione ku dołowi dystistylusy.
Ekologia i występowanie Są pasożytami głównie pszczół samotnych (stąd pospolita angielska nazwa to "muchy pszczele"), a w Ameryce Północnej także często os samotnych, choć zdarza się, że pasożytują także np. na trzyszczowatych. W Polsce wyróżnia się dwa gatunki: czart srebrnoplamek (Anthrax varius) i czart smolisty (Anthrax anthrax). Choć przedstawiciele czartów występują w większości miejsc na świecie, to jednak najbardziej pospolite są na obszarach palearktycznych i paleotropikalnych.
Taksonomia Rodzaj ten wprowadzony został w 1763 roku przez Giovanniego Antonia Scopoliego na łamach Entomologia Carniolica. Gatunkiem typowym jest Musca anthrax, jednak wyznaczony został pod wynikającą z błędnej identyfikacji nazwą Musca morio. Do rodzaju tego należy ponad 260 opisanych gatunków:
Przypisy
Kategoria:Bujankowate Kategoria:Rodzaje i podrodzaje zwierząt nazwane w 1763 roku