Samson Siemionowicz Kutateładze (ros. Самсон Семёнович Кутателадзе; ur. w Petersburgu, zm. 20 marca 1986 w Moskwie) – radziecki fizyk i pedagog, specjalista w zakresie fizyki ciepła i dynamiki płynów, akademik Akademii Nauk ZSRR.
Życiorys Urodził się w gruzińskiej rodzinie. Do 1930 skończył 8 klas szkoły, a w 1932 technikum wieczorowe, połączone z nauką zawodu ślusarza w zakładach Chimgaz. W lutym 1932 został laborantem Centralnego Instytutu Kotłoturbinowego im. Połzunowa, w 1938 napisał monografię na temat teorii wymiany ciepła przy zmianie zagregowanego stanu skupienia materii. W kwietniu 1941 został powołany do Armii Czerwonej, od czerwca 1941 uczestniczył w wojnie z Niemcami jako dowódca drużyny karabinów maszynowych 116 samodzielnego batalionu piechoty Frontu Północnego. 19 lipca 1941 został ciężko ranny w nogę, po wyleczeniu ran był starszym inżynierem jednostki operacyjnej w rejonie murmańskim 14 Armii (Front Karelski), brał udział w obronie obszarów podbiegunowych. W sierpniu 1945 został zwolniony do rezerwy jako starszy technik porucznik, pracował jako kierownik laboratorium w Centralnym Instytucie Kotłoturbinowym im. Połzunowa, w 1950 ukończył Leningradzki Zaoczny Instytut Kotłoturbinowy, w 1952 obronił pracę doktorską. Od 1954 kierował Wydziałem Fizyczno-Technicznym Centralnego Instytutu Kotłoturbinowego, jednocześnie wykładał w Wojskowo-Morskiej Akademii Okrętownictwa i Uzbrojenia im. Kryłowa jako profesor. W 1955 otrzymał stopień kapitana.
Od końca 1958 pracował w Syberyjskim Oddziale Akademii Nauk ZSRR w Nowosybirsku, gdzie w styczniu 1959 został zastępcą dyrektora Instytutu Fizyki Ciepła ds. naukowych, a w październiku 1964 dyrektorem Instytutu Fizyki Ciepła Syberyjskiego Oddziału Akademii Nauk ZSRR. W 1962 został profesorem, a w 1965 kierownikiem działu fizyki ciepła Nowosybirskiego Uniwersytetu Państwowego. Zajmował się teorią wymiany ciepła, szczególnie wrzenia, teorią turbulentnej warstwy granicznej, hydrodynamiką układów gaz-ciecz i problemami modelowania fizycznego. Opracował ogólne warunki podobieństwa procesów wymiany ciepła i ruchu przy zmianie stanu skupienia materii i wprowadził odpowiednie kryterium podstawowe. Szczególne znaczenie ma zaproponowana przez niego teoria hydrodynamiczna teoria kryzysów wymiany ciepła przy wrzących cieczach. Założył i został kierownikiem naukowym Specjalnego Biura Konstrukcyjnego ds. Inżynierii Chemicznej Energetyki Ministerstwa Inżynierii Chemicznej. Pod jego kierunkiem powstała w miejscowości Paratunka na Kamczatce pierwsza na świecie geotermalna instalacja freonowa. W 1968 został członkiem korespondentem, a w 1979 członkiem rzeczywistym Akademii Nauk ZSRR. Od 1976 do 1986 był członkiem Prezydium Syberyjskiego Oddziału Akademii Nauk ZSRR i przewodniczącym Syberyjskiego Oddziału Rady Naukowej Akademii Nauk ZSRR Fizyka Ciepła i Energetyka Ciepła. Mieszkał w Nowosybirsku. Zmarł w Moskwie, został pochowany na Cmentarzu Południowym w Nowosybirsku. Jego imieniem nazwano ulicę w Nowosybirsku.
Odznaczenia i nagrody Medal Sierp i Młot Bohatera Pracy Socjalistycznej (18 lipca 1984) Order Lenina (trzykrotnie, 29 kwietnia 1967, 30 czerwca 1982 i 18 lipca 1984) Order Rewolucji Październikowej (17 lipca 1974) Order Wojny Ojczyźnianej I klasy (11 marca 1985) Order Czerwonego Sztandaru Pracy (10 czerwca 1954) Order „Znak Honoru” (21 czerwca 1957) Nagroda Państwowa ZSRR (1983) Nagroda Państwowa RFSRR (pośmiertnie, 1988) Nagroda im. Połzunowa Akademii Nauk ZSRR (1976) Medal Maksa Jacoba (USA, 1969) I inne.
Przypisy
Kategoria:Bohaterowie Pracy Socjalistycznej Kategoria:Laureaci Nagrody Państwowej ZSRR Kategoria:Ludzie urodzeni w Petersburgu Kategoria:Ludzie związani z Nowosybirskiem Kategoria:Odznaczeni Orderem Czerwonego Sztandaru Pracy Kategoria:Odznaczeni Orderem Lenina Kategoria:Odznaczeni Orderem Rewolucji Październikowej Kategoria:Odznaczeni Orderem Wojny Ojczyźnianej I klasy Kategoria:Odznaczeni Orderem „Znak Honoru” Kategoria:Urodzeni w 1914 Kategoria:Zmarli w 1986