Katalin Karikó (ur. 17 stycznia 1955 w Szolnoku) – węgierska biochemiczka, działająca w Stanach Zjednoczonych. Wraz z Drew Weissmanem laureatka Nagrody Nobla w dziedzinie fizjologii lub medycyny w 2023 roku.
Życiorys Urodziła się w Szolnoku, potem mieszkała w Kisújszállás, gdzie ojciec był rzeźnikiem a matka księgową. Studiowała na Uniwersytecie Segedyńskim, magister biologii z 1978 r. W 1982 roku uzyskała tam stopień doktora z biochemii. W 1985 roku została zwolniona z uczelni i, wraz z mężem inżynierem i dwuletnią córką, wyjechała z Węgier do Stanów Zjednoczonych Ameryki. Pieniądze, które uzyskali ze sprzedaży samochodu, wymienili na czarnym rynku na USD o równowartości 900 GBP, które przemycili przez granicę w pluszowym misiu córki.
31 października 1978 r. została zarejestrowana przez kontrwywiad Ministerstwa Spraw Wewnętrznych Węgierskiej Republiki Ludowej jako tajny współpracownik Lengyel Zsolt, pozyskał ją hadnagy László Salgó.
W USA pracowała początkowo na Temple University w Filadelfii, a w 1989 roku przeniosła się do Szkoły Medycyny Uniwersytetu Pensylwanii.
Podczas prac na Uniwersytecie Segedyńskim zaczęła interesować się syntezą i badaniami kwasu rybonukleinowego, kontynuowała prace dotyczące tej tematyki podczas pobytu w USA, koncentrując się na mRNA. Planowała podjąć badania wykorzystujące mRNA w terapii mukowiscydozy i udar mózgu, ale nie uzyskała na nie funduszy.
W 1998 roku podjęła współpracę z immunologiem Drew Weissmanem (spotkali się przypadkowo przy kserokopiarce). Efektem ich badań było zmodyfikowanie zasad azotowych nukleozydów, co ograniczyło powstawanie stanu zapalnego wywołanego przez wstrzyknięcie RNA. Opatentowali to rozwiązanie i założyli startup, którego celem miało być opracowanie leków opartych na RNA. Nie doszli jednak do etapu badań klinicznych i uczelnia sprzedała prawa do tego rozwiązania przedsiębiorstwu CellScrypt.
W 2013 r. wyjechała do Niemiec i podjęła pracę w BioNTech (pracę oferowało jej również przedsiębiorstwo Moderna), uzyskała w niej stanowisko senior vice-president. Zarówno BioNTech (we współpracy z Pfizerem), jak i Moderna opracowały szczepionki przeciw COVID-19, oparte na odkryciu Karikó i Weissmana.
W 2023 roku wraz z Weissmanem otrzymała Nagrodę Nobla w dziedzinie fizjologii lub medycyny za odkrycia na polu zasad (azotowych) nukleozydów, które umożliwiły opracowanie skutecznych szczepionek mRNA przeciw COVID-19. W tym samym roku została odznaczona Krzyżem Wielkim Orderu Węgierskiego Świętego Stefana.
Życie prywatne Córka Katalin Karikó, Zsuzsanna Francia, jest obywatelką USA. Uprawia wioślarstwo, zdobyła dwa złote medale olimpijskie w tej dyscyplinie.
Przypisy Bálint László A hálózati nyilvántartás szereplői – Az államvédelmi és állambiztonsági hálózat nyilvántartása Szegeden és Csongrád megyében.
Kategoria:Węgierscy biochemicy Kategoria:Amerykańscy biochemicy Kategoria:Węgierscy naukowcy Kategoria:Amerykańscy naukowcy Kategoria:Nobliści – fizjologia i medycyna Kategoria:Laureaci Nagrody Japońskiej Kategoria:Odznaczeni Orderem Świętego Stefana Kategoria:Nauczyciele akademiccy Uniwersytetu Pensylwanii Kategoria:Amerykanie pochodzenia węgierskiego Kategoria:Węgrzy Kategoria:Ludzie urodzeni w Szolnoku Kategoria:Ludzie związani z Segedynem Kategoria:Urodzeni w 1955