Helena Krasowska (ur. 29 kwietnia 1973 w Pance na Bukowinie) – polska językoznawczyni, profesor doktor habilitowana nauk humanistycznych o specjalności językoznawstwo slawistyczne, profesor instytutu w Instytucie Slawistyki PAN w Warszawie oraz wykładowca na Uniwersytecie Warszawskim.
Życiorys Helena Krasowska pochodzi z polskiej rodziny z Bukowiny. W 1996 ukończyła studia magisterskie (filologia polska) w Wyższej Szkole Pedagogicznej w Rzeszowie. W 2004 w Instytucie Slawistyki PAN obroniła pracę doktorską pt. „Język polskich górali na Bukowinie”. W 2013 w tymże instytucie uzyskała stopień doktora habilitowanego na podstawie pracy pt. „Mniejszość polska na południowo-wschodniej Ukrainie”. W Instytucie Slawistyki PAN pracuje na stanowisku profesora instytutu, w latach 2015–2019 pełniła tam też funkcję zastępcy dyrektora ds. naukowych. Wiceprezes Zarządu Fundacji Slawistycznej w latach 2007–2016, od 2016, w Radzie Fundacji Slawistycznej. Od lutego 2019 jest wiceprzewodniczącą Rady Programowej Stacji Naukowej Polskiej Akademii Nauk w Kijowie, a od 13 listopada 2019 jest w składzie Zespołu doradczego ds. Zagranicznych Stacji Naukowych PAN. W 2023 otrzymała tytuł profesora nauk humanistycznych. Redaktor naczelny serii wydawniczej Język na Pograniczach.
Specjalizuje się w problematyce związanej z dialektologią, socjolingwistyką, etnologią, folklorystyką. Zainteresowania naukowe koncentrują się wokół zagadnień mniejszości narodowych i językowych, biografii językowych, pograniczy kulturowych, pamięci społecznej i jednostkowej, a w szczególności interesuje się Bukowiną Karpacką.
Prowadzi badania terenowe na Ukrainie, w Mołdawii, Rumunii oraz Gruzji. Jej projekty naukowe były wspierane przez Fundację na rzecz Nauki Polskiej, Narodowe Centrum Nauki, Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa Wyższego, Fundację Lanckorońskich, Fundację „Pomoc Polakom na Wschodzie” oraz Kancelarię Prezesa Rady Ministrów.
Jest współorganizatorem Międzynarodowej Naukowo-Praktycznej Konferencji „Współczesne metody nauczania języka polskiego” w Berdiańsku oraz Bukowińskiego Festiwalu Nauki (wspólnie z dr Magdaleną Pokrzyńską).
Postanowieniem z dnia 8 maja 2023 roku Prezydent RP Andrzej Duda nadał jej tytuł profesora nauk humanistycznych w dyscyplinie językoznawstwo.
W 2026 powołana w skład Rady do spraw Polonii i Polaków za Granicą przy Prezydencie RP.
Jej dorobek obejmuje m.in. 9 monografii autorskich i 8 współautorskich. Tłumaczy z polskiego na ukraiński poezje. Pisze eseje i wiersze.
Najważniejsze publikacje Bukowina Mała ojczyzna – Pietrowce Dolne, Pruszków: Rachocki i S-ka, 2002. Górale polscy na Bukowinie Karpackiej. Studium socjolingwistyczne i leksykalne, Warszawa: Slawistyczny Ośrodek Wydawniczy, 2006 Соціолінгвістика: навчальний посібник (Sotsiolinhvistyka: navchal’nyy posibnyk), Донецьк: Юго-Восток, 2007. (współautorzy: Антошкіна Л., Сигеда П., Сухомлинов О.) Słownik górali polskich na Bukowinie, Warszawa: Slawistyczny Ośrodek Wydawniczy, 2008 (współautor Zbigniew Greń) Буковина. Благодійна організація святого Bікентія де Поля (Bukovyna. Blahodiyna orhanizatsiya svyatoho Bikentiya de Polya), Краків-Варшава-Сторожинець: Towarzystwo Słowaków w Polsce, 2009. (współautor: Weronika Jakimowicz) Особливості Буковинського пограниччя: історія культурного полілогу (Osobływosti bukowyns’koho pohranyczczia: istorija kulturnoho polilogu), Донецьк: Юго-Восток 2010. (współautorzy: Ołeksij Suchomłynow, Petro Syheda) Polacy Berdiańska: dokumenty, fakty, komentarze. Monografia / Поляки Бердянськa: документи, факти, коментарі. Монографія, Wydawnictwo PWSZ w Pile, Piła – Rzeszów – Berdiańsk / Піла – Жешув – Бердянськ 2011. (współautorzy Andrzej Bonusiak, Edyta Czop, Lech Aleksy Suchomłynow) Mniejszość polska na południowo-wschodniej Ukrainie, Warszawa: Slawistyczny Ośrodek Wydawniczy, 2012, Sytuacja Polaków na Ukrainie w związku z konfliktem zbrojnym (na przykładzie Bukowiny Karpackiej i Ukrainy Południowo-Wschodniej), Warszawa: Muzeum Niepodległości, 2016 The Polish Minority in South-Eastern Ukraine, Warszawa: Instytut Slawistyki PAN, 2017, Polskie media w Berdiańsku. Teksty i analizy, Warszawa-Berdiańsk: Digital Media 2017; (współautor Lech Aleksy Suchomłynow) Świadectwo zanikającego dziedzictwa. Mowa polska na Bukowinie: Rumunia – Ukraina. Warszawa: Instytut Slawistyki PAN, 2018. (e-book) (Helena Krasowska, Magdalena Pokrzyńska, Lech Aleksy Suchomłynow) Języki mniejszości. Status – prestiż – dwujęzyczność – wielojęzyczność, Warszawa: Studium Europy Wschodniej UW, 2020 ; wydanie II poprawione, 2024 Соціолінгвістичний компендіум (Sociolinhwistycznyj kompendium), Kijów: Polska Akademia Nauk 2020. (współautorzy: Олексій Сухомлинов, Петро Сигеда) Polacy między Donem, Dniestrem a Prutem. Biografie językowe, Instytut Slawistyki Polskiej Akademii Nauk, Warszawa 2022. [e-book] [druk] Polacy w Naddniestrzu. Świadectwo zanikającego dziedzictwa. Bibliotheca Europae Orientalis LXXX, Warszawa 2024, wydanie II 2025. Polish Highanders in Carpathian Bukovina: A Sociolinguistic and Lexical Study, Series: Sprach- und Kulturkontakte in Europas Mitte, Volume 18, Peter Lang 2024 Krasowska, H., Pokrzyńska i in. (2025). Testimony to a Vanishing Heritage. The Polish Language in Bukovina, Berlin, Bruxelles, Chennai, Lausanne, New York, Oxford: Peter Lang Group AG, 266 s.
Współpraca redakcyjna Kazimierz Feleszko, Bukowina moja miłość. Język polski na Bukowinie karpackiej do 1945 roku (red. Andrzej Żor, współpraca Helena Krasowska, t. 1). Warszawa: Instytut Slawistyki Polskiej Akademii Nauk. 2002. Kazimierz Feleszko, Bukowina moja miłość. Język polski na Bukowinie karpackiej do 1945 roku. Słownik (red. Ewa Rzetelska-Feleszko, współpraca Helena Krasowska, t. 2). Warszawa: Instytut Slawistyki Polskiej Akademii Nauk, 2003, . Bukowina. Tradycje i współczesność, wyd. Związek Polaków w Rumunii, Piła-Czerniowce-Suczawa 2006, s. 303, red. Helena Krasowska, Zbigniew Kowalski, Jurij Makar, Władysław Strutyński. Bukowina. Integracja społeczno-kulturowa na pograniczu. Warszawa- Wrocław-Zielona Góra-Piła 2010, wyd. Instytut Slawistyki PAN, Katedra Etnologii i Antropologii Kulturowej Uniwersytetu Wrocławskiego, Instytut Socjologii Uniwersytetu Zielonogórskiego, Pilski Dom Kultury. , red. Helena Krasowska, Eugeniusz Kłosek, Magdalena Pokrzyńska, Zbigniew Kowalski Polonezii în Moldova, Istorie și contemporaneitate: culegere de studii și documente (Polacy w Mołdawii. Historia i współczesność: zbiór artykułów i dokumentów. Chișinău – Poznań – Warszawa 2015, wyd. Cartdidact , red. Lilia Zabolotnaia, Ilona Czamańska, Helena Krasowska Bukowina. Inni wśród Swoich. Warszawa-Zielona Góra-Piła 2017, wyd. Instytut Slawistyki PAN, Wydział Pedagogiki, Psychologii i Socjologii Uniwersytetu Zielonogórskiego, Centrum Kultury–Fabryka Emocji w Pile, (e-book), red. Helena Krasowska, Radu Florian Bruja, Magdalena Pokrzyńska) Bukowina. Wspólne dziedzictwo kulturowe i językowe, Warszawa – Zielona Góra – Piła 2020, wyd. Instytut Slawistyki Polskiej Akademii Nauk, Fundacja Slawistyczna, Muzeum Etnograficzne w Zielonej Górze Ochli, Regionalne Centrum Kultury – Fabryka Emocji w Pile, 2020. , red. Helena Krasowska, Magdalena Pokrzyńska, Ewa Wróblewska-Trochimiuk
Odznaczenia, nagrody i wyróżnienia Odznaczenia państwowe Odznaka honorowa Zasłużony dla Kultury Polskiej (2011) Medal Polonia Semper Fidelis (2014) Srebrny Krzyż Zasługi (2018)Postanowienie Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 4 grudnia 2018 r. o nadaniu orderów i odznaczeń (). Brązowy Medal „Zasłużony Kulturze Gloria Artis” (2019) Odznaka Honorowa „Bene Merito” (2021)Decyzja nr 71 Ministra Spraw Zagranicznych z dnia 8 lipca 2021 r. w sprawie nadania Odznaki Honorowej „Bene merito”.' Brązowy Medal „Zasłużony dla Nauki Polskiej Sapientia et Veritas” (2023) Złoty Medal Stowarzyszenia "Wspólnota Polska" (2023) Krzyż Oficerski Orderu Odrodzenia Polski (2025)
Nagrody Nagroda Przeglądu Wschodniego (2012) Nagroda i Medal Zygmunta Glogera w XXIV edycji Konkursu. Wyróżnienie za prowadzenie i popularyzację badań nad wielokulturowością w Europie Środkowo-Wschodniej (2013) Nagroda Zarządu Polskiego Kulturalno-Oświatowego Towarzystwa „Odrodzenie” w Berdiańsku za promowanie dialogu międzykulturowego w Europie Środkowo-Wschodniej.(2019) Nagroda Komitetu Językoznawstwa PAN za wybitne osiągnięcie naukowe w zakresie językoznawstwa w roku 2018 w kategorii prac zespołowych za „Świadectwo zanikającego języka. Mowa polska na Bukowinie: Rumunia-Ukraina”, dla: Helena Krasowska, Magdalena Pokrzyńska, Lech Aleksy Suchomłynow (2019) Nagroda Zespołowa Rektora Uniwersytetu Warszawskiego, za wydanie w minionym roku akademickim ważnej książki autorskiej znaczącej dla dorobku naukowego Uniwersytetu Warszawskiego (2023) Wyróżnienie Rektora Uniwersytetu Warszawskiego, 2024
Nominacje Nominacja za książkę „Mniejszość polska na południowo-wschodniej Ukrainie” do Nagrody im. Jerzego Giedroycia (2014) Nominacja za książkę „Świadectwo zanikającego dziedzictwa. Mowa polska na Bukowinie: Rumunia – Ukraina”, autorzy: Helena Krasowska, Magdalena Pokrzyńska, Lech Aleksy Suchomłynow, do Nagrody im. Jerzego Giedroycia (2019) Nominacja za książkę „Polacy między Donem, Dniestrem a Prutem. Biografie językowe” do Nagrody im. Jerzego Giedroycia (2023)
Uwagi
Przypisy
Linki zewnętrzne
Kategoria:Absolwenci Wyższej Szkoły Pedagogicznej w Rzeszowie Kategoria:Działacze polonijni Kategoria:Odznaczeni Brązowym Medalem „Zasłużony dla Nauki Polskiej Sapientia et Veritas” Kategoria:Odznaczeni Brązowym Medalem „Zasłużony Kulturze Gloria Artis” Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Oficerskim Orderu Odrodzenia Polski (III Rzeczpospolita) Kategoria:Odznaczeni Odznaką Honorową Bene Merito Kategoria:Odznaczeni odznaką honorową „Zasłużony dla Kultury Polskiej” Kategoria:Odznaczeni Srebrnym Krzyżem Zasługi (III Rzeczpospolita) Kategoria:Polacy na Ukrainie Kategoria:Polscy dialektolodzy Kategoria:Polscy slawiści Kategoria:Pracownicy instytutów naukowych PAN Kategoria:Urodzeni w 1973 Kategoria:Nauczyciele akademiccy Wydziału Orientalistycznego Uniwersytetu Warszawskiego