thumb|Wojska chłopskie: chorąży Klos Wuczer i dobosz Acker Koncz w miedziorycie Sebalda Behama thumb|Rabacja chłopska w Galicji na obrazie Jana Nepomucena Lewickiego Wojny chłopskie – powstania chłopskie, skierowane przeciw systemowi feudalnemu.
Rewolty chłopskie Powstania chłopskie były ostatnim etapem oporu chłopskiego, skierowanego przeciw uciskowi feudalnemu. Zazwyczaj poprzedzał go bierny opór w postaci umyślnego przewlekania robót (uznawanego przez szlachtę za lenistwo), otwarta odmowa pracy i zbiegostwo.
Powstania chłopskie, pomimo że obejmowały wielką liczbę uczestników i stanowiły silny wstrząs dla feudalizmu, prawie zawsze kończyły się zwycięstwem feudałów i krwawymi represjami wobec chłopów. Do wojen chłopskich zalicza się między innymi: powstanie chłopów francuskich (1358), powstanie chłopów angielskich (1381), wojny husyckie w Czechach (1419–1434), powstanie Dozsy (1514), wojnę chłopską w Niemczech (1524–1526), powstania pod wodzą: Iwana Bołotnikowa (1606–1607), Stieńki Razina (1665–1671), Kondratija Buławina (1707–1708) i Jemieljana Pugaczowa (1773–1775) na terenie Rosji, powstanie tajpingów (1851–1864) na terenie Chin, powstanie Chmielnickiego (1648–1657), powstanie Kostki-Napierskiego (1651) i powstanie na Podhalu (1669–1670) na terenach I Rzeczypospolitej, rabację chłopską (1846) w Galicji.
Z uczestnikami powstań chłopskich obchodzono się okrutnie: John Ball został powieszony i poćwiartowanyBiografia Johna Balla na Spartacus Educational (ang.)., Aleksander Kostka-Napierski nabity na pal a później powieszony na szubienicy, Ion Oarga i Vasile Ursu Nicola uśmierceni przez łamanie kołem, a następnie poćwiartowani, Iwan Bołotnikow po oślepieniu utopiony w przerębli, Iwan Gonta obdarty ze skóry i poćwiartowany żywcem, Jan Gericke po śmierci poćwiartowany.
Kluczową przyczyną niepowodzeń powstań chłopskich była zbyt słaba współpraca z mieszczanami, przy równoczesnym sojuszu feudałów, na przykład powstanie chłopów francuskich w 1358 stłumili wspólnie feudałowie francuscy i angielscy, pomimo że byli ze sobą skonfliktowani. Według prof. Władysława Góry wpływ na upadek feudalizmu w wielu krajach europejskich miały wojny toczone przez rewolucyjną Francję na przełomie XVIII i XIX wieku.
Powstania chłopskie na ziemiach polskich Na ziemiach polskich walka chłopska nigdy nie przybrała charakteru wielkich powstań, tak jak we Francji, Anglii, Niemczech lub w Rosji. Prawdopodobną przyczyną tego była możliwość stosowania innych form oporu. Rozruchy chłopskie przekształciły się w formę powstań dopiero przy próbie zepchnięcia Kozaków do roli chłopów pańszczyźnianych, wywołując liczne powstania chłopsko-kozackie na kresach Rzeczypospolitej (powstanie Pawluka (1637), Chmielnickiego (1648), Paleja (1702), Perebinosa (1712)). Po rozbiorach podejmowane były próby łączenia likwidacji feudalizmu z walką o niepodległość Polski: spisek Franciszka Goszkowskiego (1796), działalność konspiracyjna ks. Piotra Ściegiennego. Zdecydowana walka chłopów z systemem feudalnym została nawet wykorzystana przez zaborcę do realizacji własnych celów: rabacja galicyjska (1846).
Przypisy
Bibliografia
Kategoria:Feudalizm Kategoria:Historia chłopów chłopskie