Aleksander Zabierzowski, herbu Ostoja (ur. 1818 w Myszyńcu, zm. 18 sierpnia 1870 w Warszawie) – polski architekt.
Życiorys Syn Tomasza i Rozalii z ŁazińskichAleksander Zabierzowski h. Ostoja, w: M.J. Minakowska, Genealogia Potomków Sejmu Wielkiego [dostęp 24.07.2026]. Edukację rozpoczął w Pułtusku i w 1839 ukończył warszawskie gimnazjumZabierzowski Aleksander w: Stanisław Orgelbrand: Encyklopedia Powszechna. T. XXVIII. Warszawa: 1868, s. 157.. W 1839 wstąpił do służby państwowej. Przygotowując się do zawodu architekta przez 3 lata pracował u Antonia Corazziego w WarszawieZabierzowski Aleksander, w: Stanisław Łoza, Słownik architektów i budowniczych Polaków oraz cudzoziemców w Polsce pracujących, wyd. 2, Warszawa 1930, s. 368-369. W r. 1841 mianowany został konduktorem przy budowie Instytutu Gospodarstwa Wiejskiego w Marymoncie. 19 kwietnia 1843 otrzymał stopień budowniczego kl. drugiej. Następnie wyjechał do Włoch i uczył się w Akademii Sztuk Pięknych we Florencji () i przez dwa lata uczęszczał na wykłady na wydziale architektury w Akademii Św. Łukasza w Rzymie, którą ukończył ze srebrnym medalem.
W 1846 powrócił z Włoch i został mianowany budowniczym powiatu krasnostawskiego. Według jego projektów postawiono kilka pałaców wiejskich oraz budynków mieszkalnych w samym Krasnymstawie. W 1853 przeniesiony został do Radomia na stanowisko zastępcy budowniczego gub. radomskiejZabierzowski Aleksander w: Jerzy Szczepański, Kielecki Słownik Biograficzny, Architekci i budowniczowie, Warszawa-Kraków 1990,
s. 170. Wówczas rozpoczął wydawanie pierwszych zeszytów dotyczących budownictwa wiejskiego. W latach 1855-1857 prowadził prace nad rozszerzeniem cmentarza rzymsko-katolickiego w Radomiu. Od 1857 pracował w Warszawie jako wolno-praktykujący budowniczy. Wg swoich projektów zbudował kamienice: przy ul. Królewskiej 33 (1859), Kaftala i Lewenberga, obie przy Orlej (1866), Nowogrodzkiej (1866), Dziechcińskiego przy Wareckiej (1866) oraz Dwór we Włochach pod Warszawą. Wykonał także niezrealizowany projekt pałacu Kronenberga w Warszawie.
Ostatnią jego pracą był budynek Teatru Letniego w Ogrodzie Saskim w Warszawie otwarty w II połowie 1870. Nie był z niej zadowolony ponieważ z powodu niskich nakładów nie mógł zrealizować swego pierwotnego artystycznego projektu. Zbudowany przez niego teatr mógł pomieścić 1200 widzów i po dostosowaniu go do warunków zimowych przetrwał do II wojny światowejNatalia Przesmycka, Drewniane teatry letnie – fenomen XIX-wiecznej architektury kultury i rozrywki, "Wiadomości Konserwatorskie" (Journal of Heritage Conservation) t. 68/2021, s. 78-79.
Publikacje Praktyczne budownictwo wieyskie, zbiór planów na budowle wiejskie w rozmaitych rozmiarach, a mianowicie: domy mieszkalne t. zw. dwory, ozdoby architektoniczne ogrodów, jak też altany, ogrodzenia, mostki i t. p. oficyny dla służby, domy włościańskie, zabudowania dla kolonistów, gorzelnie, karczmy, spichlerze, stodoły, obory, owczarnie, kościoły, kaplice itp., dwie seryje: I-sza Radom i Warszawa, 1857–58, 12 zeszytów, seryja II-ga zeszytów 7, Warszawa, 1862; Przewodnik praktyczny dla budujących, zawierający zbiór wszelkich wiadomości, tyczących się budownictwa, zebranych i ułożonych z praktycznych doświadczeń techników i budowniczych, jako też własnych. Warszawa 1857
Przypisy
Bibliografia
Linki zewnętrzne Teatr Letni w Ogrodzie Saskim Publikacje Aleksandra Zabierzowskiego w bibliotece Polona
Kategoria:Urodzeni w 1818 Kategoria:Ludzie urodzeni w Myszyńcu Kategoria:Absolwenci gimnazjów w Warszawie Kategoria:Polscy architekci Kategoria:Artyści związani z Warszawą (Królestwo Kongresowe) Kategoria:Architekci związani z Warszawą Kategoria:Architekci Królestwa Kongresowego Kategoria:Akademia Świętego Łukasza w Rzymie Kategoria:Zmarli w 1870