Powiat jeleniogórski – dawny polski powiat istniejący w latach 1945–1975, poprzednik obecnego powiatu karkonoskiego (woj. dolnośląskie). Jego ośrodkiem administracyjnym była Jelenia Góra. Powiat wchodził w skład województwa wrocławskiego.
Historia w okresie pruskim Poprzednikiem powiatu jeleniogórskiego był niemiecki powiat Hirschberg im Riesengebirge (1741–1945). Od 1816 roku powiat znajdował się w prowincji Śląsk w rejencji dzierżoniowskiejVerordnung zur Eintheilung des preußischen Staats nach seiner neuen Begrenzung., z którą w 1820 roku, został włączony do rejencji legnickiej (niem. Regierungsbezirk Liegnitz), powiat jeleniogórski znajdował się w jej granicach aż do 1945 rokuWalther Hubatsch (Hrsg.): Grundriß zur deutschen Verwaltungsgeschichte 1815–1945. Reihe A: Preußen. Band 4: Dieter Stüttgen: Schlesien. Johann-Gottfried-Harder-Institut, Marburg/Lahn 1976. W czasach pruskich, nosił on nazwy Kreis Hirschberg (pol. powiat Jelenia Góra), a od 1927 r. Landkreis Hirschberg im Riesengebirge (pol. powiat ziemski Jelenia Góra w Karkonoszach)Verordnung über die Neugliederung von Landkreisen vom 1. August 1932. In: Preußisches Staatsministerium (Hrsg.): Preußische Gesetzessammlung. Berlin 1932, Kreisreform im Regierungsbezirk Liegnitz. W latach 1919–1938 i 1941–1945 powiat należał do prowincji Dolny Śląsk, która dwukrotnie tworzona była poprzez podział prowincji Śląsk na dwie prowincje: Dolny i Górny ŚląskRyszard Kaczmarek, Górny Śląsk podczas II wojny światowej. Między utopią niemieckiej wspólnoty narodowej a rzeczywistością okupacji na terenach wcielonych do Trzeciej Rzeszy. Wydawnictwo Uniwersytetu Śląskiego, Katowice 2006.
Powiat pod administracją polską Powiat jeleniogórski powołano po II wojnie światowej na terenie tzw. Ziem Odzyskanych (tzw. II okręg administracyjny – Dolny Śląsk). 28 czerwca 1946 r. wszedł w skład nowo utworzonego woj. wrocławskiegoNa podstawie ustawy z dnia 11 września 1944 o organizacji i zakresie działania rad narodowych () oraz dekretu z 23 listopada 1944 o organizacji i zakresie działania samorządu terytorialnego ().
Podział administracyjny:Spis sumaryczny w 1946Alfabetyczny wykaz gmin Rzeczypospolitej Polski według stanu z dnia 1.I.1949 r. Główny Urząd StatystycznyWykaz Gromad Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej według stanu z dnia 1.VII 1952 r., PRL, GUS, WarszawaUchwała Nr XIX/109/72 Wojewódzkiej Rady Narodowej we Wrocławiu z dnia 13 grudnia 1972 w sprawie utworzenia gmin w województwie wrocławskim (Dziennik Urzędowy Wojewódzkiej Rady Narodowej we Wrocławiu z dnia 15 grudnia 1972, Nr 8, Poz. 165)
Miasta (1945–75) Cieplice Śląskie-Zdrój Jelenia Góra (← 1946–48 →) Karpacz (od 1959) Kowary Miedzianka (do 1945) Piechowice (od 1967) Sobieszów (od 1962) Szklarska Poręba (od 1959)
Osiedla (1954–72) Karpacz (1954–59) Mysłakowice (1957–72) Piechowice (1956–66) Sobieszów (1954–62) Szklarska Poręba (1954–59)
Gminy: (1946–54 i 1973–75) Janowice Wielkie Jeżów Sudecki Karpacz (do 1954) Karpniki (do 1954) Łomnica (do 1954) Mysłakowice (od 1973) Piechowice (do 1954) Podgórzyn (od 1973) Siedlęcin (do 1954) Sobieszów (do 1954) Stara Kamienica
Po reformie administracyjnej w 1975 roku terytorium powiatu weszło w skład nowego województwa jeleniogórskiego.
W związku z reformą administracyjną z 1999 roku przywrócono współczesny powiat jeleniogórski – Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 7 sierpnia 1998 r. w sprawie utworzenia powiatów., który z dniem 1 stycznia 2021 w celach marketingowych zmienił nazwę na karkonoskiRozporządzenie Rady Ministrów w sprawie zmiany nazwy powiatu jeleniogórskiego na powiat karkonoski ()..
Zobacz też Podział administracyjny Polski (1944–1975) Powiaty w Polsce od 1945
Przypisy
Linki zewnętrzne
Jeleniogórski Kategoria:Powiat karkonoski Kategoria:Historia Jeleniej Góry