thumb|Che Guevara Guevaryzm (castryzm) – odmiana komunizmu i strategia wojny partyzanckiej stworzona przez Ernesta „Che” Guevarę, jednego z liderów rewolucji kubańskiej o marksistowsko-leninowskich poglądachHansing, Katrin (2002). Rasta, Race and Revolution: The Emergence and Development of the Rastafari Movement in Socialist Cuba. LIT Verlag Münster. pp. 41–42. ISBN 3-8258-9600-5.. Wiele ze swych poglądów zawarł w vademecum La Guerra de Guerrillas, która stała się podstawą dla tysięcy partyzantów w różnych państwachKellner, Douglas (1989). Ernesto "Che" Guevara. World Leaders Past & Present. Chelsea House Publishers. p. 81. ISBN 1-55546-835-7..
Cechy antyimperializm przejawiający się w łączenie haseł wyzwolenia narodowego i społecznego oraz w idei solidarności ciemiężonych narodów; preferowanie partyzantki wiejskiej ponad partyzantkę miejskąGuerrilla Warfare, s. 7.; uznanie za główną siłę rewolucji nie tylko proletariatu miejskiego, ale przede wszystkim mas chłopskich; odrzucenie pokojowej drogi do socjalizmu na rzecz walki zbrojnej typu partyzanckiego; w odróżnieniu jednak od maoistowskiej koncepcji „długotrwałej wojny ludowej”, którą inspirował się Che, guevaryści lansowali strategię tworzenia „ognisk” partyzanckich (foco guerrillero); uznanie potrzeby istnienia pewnych warunków, by można było przeprowadzić rewolucję – gdy istniały „obiektywne warunki” dla rewolucji w danym kraju, mała „skupiona" partyzantka jako awangarda mogła stworzyć „subiektywne warunki” i rozpocząć ogólnokrajowe powstanie, jednakże warunki nie były konieczne do wybuchu powstania, mogło być tak, że to dopiero powstanie je stworzy; dopuszczenie wprowadzania komunizmu bez walki – Che stwierdził, że linia ta powinna być pokojowa, ale „bardzo bojowa, bardzo odważna” i że można ją porzucić tylko wtedy, gdy jej orientacja na demokrację przedstawicielską zostanie podważona w populacji, dopiero po wyczerpaniu takich środków można rozpocząć walkę zbrojnąMoreno, Jose A. (1970). "Che Guevara on Guerrilla Warfare: Doctrine, Practice and Evaluation". Comparative Studies in Society and History. Cambridge University Press. 12 (2): 115. doi:10.1017/S0010417500005703. S2CID 145514267.; wg Guevary partyzant to nie tylko żołnierz, ale zaangażowany reformator społeczny, który walczy o sprawę, zdyscyplinowany asceta. Partyzant powinien dawać przykład, który zainspiruje naśladowców, budując solidarność z chłopstwem: Guevara pisał, że chłopu trzeba zawsze pomagać technicznie, ekonomicznie, moralnie i kulturowo. Partyzanta uważał za „anioła przewodnika” dla chłopstwaGuerrilla Warfare, s. 39.
Ugrupowania Do ugrupowań guevarystowskich zaliczały się (oprócz kubańskiego Ruchu 26 Lipca) m.in. Sandinowski Front Wyzwolenia Narodowego w Nikaragui, Armia Wyzwolenia Narodowego w Boliwii, Armia Wyzwolenia Narodowego w Kolumbii, Armia Wyzwolenia Narodowego w Peru, Powstańcze Siły Zbrojne w Gwatemali, Ruch Lewicy Rewolucyjnej w Wenezueli, Erytrejski Ludowy Front Wyzwolenia w Etiopii.
Krytyka Oprócz prawicowej krytyki, Guevaryzm został skrytykowany z perspektywy rewolucyjnego anarchizmu przez Abrahama Guilléna, jednego z czołowych taktyków miejskiej partyzantki w Urugwaju i Brazylii i weterana hiszpańskiej wojny domowej. Guillén twierdził, że miasta są lepszym terenem dla partyzantki niż wieś. Krytykował guevarystyczne ruchy narodowowyzwoleńcze (takie jak urugwajscy Tupamaros, jedna z wielu grup, którym pomagał jako doradca wojskowy).
Zobacz też
Fidelizm
Przypisy
Bibliografia Marcin Florian Gawrycki. Kuba i rewolucja w Ameryce Łacińskiej. Toruń 2004 Zbigniew M. Kowalewski, Guerilla latynoamerykańska. Wrocław 1978 Jarosław Tomasiewicz, Zło w imię dobra. Zjawisko przemocy w polityce. Warszawa 2009
Kategoria:Nurty komunizmu Kategoria:Che Guevara Kategoria:Rewolucja kubańska