mały|José Paranhos José Maria da Silva Paranhos, baron Rio Branco (ur. 20 kwietnia 1845 w Rio de Janeiro, zm. 10 lutego 1912 tamże) – brazylijski polityk i dyplomata. Uważany za największego stratega w dziejach polityki zagranicznej Brazylii.
Urodził się 1845 roku jako syn wicehrabiego José Paranhosa, brazylijskiego polityka. W latach 1868–1872 był deputowanym w Izbie Gmin. W latach 1876–1893 pełnił funkcję konsula generalnego Brazylii w Liverpoolu. Był także ambasadorem Brazylii w Berlinie w latach 1901–1902.
W 1902 roku został mianowany ministrem spraw zagranicznych i pełnił tę funkcję do 1912 roku, pod rządami czterech różnych prezydentów. Przed i w czasie swojej kadencji negocjował spory graniczne między Brazylią a niektórymi jej sąsiadami. Skonsolidował granice współczesnej Brazylii, powiększając jej terytorium łącznie o 500 tys. km². Uważany jest za jednego z najwybitniejszych brazylijskich mężów stanu. Jego umiejętności dyplomatyczne były kluczowe zarówno przy wygrywaniu arbitraży o przebieg granicy między Brazylią a Argentyną (arbitraż amerykański w 1895 roku) i Francją (arbitraż szwajcarski w 1900 roku), jak i przy inkorporacji do Brazylii nowych terytoriów (np. Acre odebranej Boliwii potwierdzonej ugodą z Boliwią w 1903 roku oraz z Peru w 1909 roku). Nowe nabytki terytorialne były uzyskiwane przy zachowaniu pokojowych stosunków z sąsiadami.
Doprowadził do reorientacji polityki zagranicznej Brazylii poprzez stopniowe odwrócenie od Europy i skoncentrowanie na państwach półkuli zachodniej, zwłaszcza Stanach Zjednoczonych. Brazylia wówczas, w przeciwieństwie do większości państw latynoamerykańskich, promowała idee panamerykanizmu oraz doktryny Monroego (w tym Rooseveltowskie uzupełnienie).
Został mianowany baronem w 1888 roku na krótko przed końcem okresu cesarstwa. Zmarł 10 lutego 1912 roku.
Jego wizerunek znajduje się na bitej od 1998 roku brazylijskiej monecie obiegowej o nominale 50 centavo. Przypisy
Kategoria:Ambasadorowie Brazylii Kategoria:Ambasadorowie w Niemczech Kategoria:Brazylijscy ministrowie spraw zagranicznych Kategoria:Brazylijscy parlamentarzyści Kategoria:Urodzeni w 1845 Kategoria:Zmarli w 1912 Kategoria:Osoby przedstawione na brazylijskich monetach Kategoria:Ludzie urodzeni w Rio de Janeiro