thumb|Nagrobek prymasa Jakuba Uchańskiego w katedrze łowickiej Jan Michałowicz z Urzędowa (ur. ok. 1525 – 1530 w Urzędowie k. Lublina, zm. ok. 1583 w Łowiczu) – rzeźbiarz i architekt renesansowy polskiego pochodzenia, działający w czasach Zygmunta Augusta i Stefana BatoregoH. i S. Kozakiewiczowie, Renesans w Polsce, Warszawa 1976, s. 123–125, 160–165.
Artysta jest szczególnie znany z nagrobków, wykonywanych zgodnie ze schematem przyjętym z włoskiego warsztatu Berrecciego i budowniczych Kaplicy ZygmuntowskiejH. i S. Kozakiewiczowie, Renesans w Polsce, Warszawa 1976, s. 37–54. . Schemat ten stosowany przez polskich rzeźbiarzy dotyczył nagrobka przyściennego, postać zmarłego leżała w uśpieniu bądź swobodnie ułożona, wsparta na jednym łokciu. W dekoracji swobodnie używał elementów włoskich, niderlandzkich i miejscowych. Jego twórczość, przesiąknięta pierwiastkami narodowymi, bywa określana jako renesans północy, a on sam uchodzi za największego rzeźbiarza renesansu pochodzenia polskiego.
Życiorys Nie jest znana jego data urodzin. Julian Pagaczewski na podstawie pierwszych dzieł artysty umiejscawia narodziny artysty w przedziale lat 1528-1535.
Do Krakowa przybył najprawdopodobniej ok. roku 1545. Był uczniem Gabriela Słońskiego, przypuszczalnie pobierał też nauki u Jana Marii Padovano i u Jana Ciniego – ten okres jego życia nie jest dokładnie znany. Tworzył często na zamówienie zamożnej szlachty i wysokiego duchowieństwa, jeżdżąc po całym kraju. Co najmniej od początku lat 60. tworzył w Krakowie, nie będąc jeszcze obywatelem miasta ani nie należąc do cechu – z tamtego okresu pochodzą informacje o braniu przez niego udziału w przebudowie jednej z kaplic katedralnych na Wawelu. W roku 1570 został przyjęty do krakowskiego cechu muratorów i kamieniarzy, w 1571 otrzymał prawo miejskie, a od 1572 figuruje w aktach cechu jako przyjmujący uczniów i wyzwalający ich na czeladników. W 1574 r. wszedł w posiadanie domu przy ul. św. Marka, w miejscu, gdzie dziś znajduje się budynek Polskiej Akademii Nauk. W swojej pracowni wykształcił m.in. swojego brata Marka i syna Aleksandra, a także Jana Białego.
Około 1580 r. wyjechał z Krakowa do Łowicza, gdzie około 1583 r. umarł. Śmierć nastąpiła prawdopodobnie w trakcie prac nad nagrobkiem biskupa Uchańskiego. Na epitafium rzeźbiarza w tejże łowickiej kolegiacie nazwano go „polskim Praksytelesem” (Praxiteles Polonicus). Epitafium to nie zachowało się, ale znane jest z przekazu Szymona Starowolskiego „Monumenta Sarmatarum” z 1655 roku: DEO PATRI TER MAXIMO BEATORUMQUE COETUI: IOANNIS AD BUSTA SACRAM ARAM LOCARUNT POSTERI UT SEMPITERNA PHIDIAE EXTARET ARTIS GLORIA QUA PROMPTUS ANTECELLUIT PRAXITELES POLONICUS URENDOVI EDUCATUS HUIUS SACELLI CONDITOR QUID INDIGET PRAECONIO OPUS LAUDAT ARTIFICEM
Twórczość mały|Nagrobek Urszuli Leżeńskiej z 1563 -68 w kościele w Brzezinach mały|Pomnik "Wybitnym Synom Ziemi Urzędowskiej" w Urzędowie Pod jego kierunkiem wzniesiono w katedrze wawelskiej kaplice Zebrzydowskiego i Padniewskiego (nazywaną dziś Potockich). Pracował również przy przebudowie gotyckiej kamienicy z XIV w. przy ulicy Kanoniczej 18 w Krakowie. Spod jego dłuta wyszło m.in. nadproże portalu w tym budynku. Pracował ponadto przy budowie pałacu prymasowskiego w Łowiczu.
Nagrobki autorstwa Jana Michałowicza:
Benedykta Izdbieńskiego, biskupa, wykuty w piaskowcu z figurą w czerwonym marmurze, tworzony w latach 1557–1560, znajdujący się w katedrze w Poznaniu; nagrobek Andrzeja Zebrzydowskiego, biskupa, wykuty w piaskowcu z figurą w czerwonym marmurze, tworzony w latach 1562–1563 w kaplicy świętych Kosmy i Damiana (obecnie zwanej bp. Zebrzydowskiego) w katedrze wawelskiej; Urszuli z Maciejowskich Leżeńskiej, żony kasztelana Jana Leżeńskiego, wykuty w pińczowskim piaskowcu, tworzony w latach 1563–1568 w kościele parafialnym w Brzezinach, znaleziony we fragmentach w początkach XX wieku, obecnie w kaplicy św. Krzyża rzeczonego kościoła; Nagrobek Filipa Padniewskiego, biskupa, wykuty z pińczowskiego piaskowca i czerwonego marmuru, z alabastrową postacią biskupa, tworzony w latach 1572–1575 w kaplicy Różyców w katedrze wawelskiej; Jakuba Uchańskiego, prymasa, wykuty z piaskowca i czerwonego marmuru, z alabastrową postacią prymasa, tworzony w latach 1580–1583 w kaplicy jego imienia w katedrze łowickiej.
Nagrobki te (poza nagrobkiem Urszuli Leżeńskiej) poddawano późniejszym przeróbkom i przebudowom.
Przypisy
Bibliografia
Biografia w iPSB
Kategoria:Architekci polskiego renesansu Kategoria:Artyści związani z Krakowem (I Rzeczpospolita) Kategoria:Ludzie urodzeni w Urzędowie Kategoria:Ludzie związani z Łowiczem (I Rzeczpospolita) Kategoria:Ludzie związani z Urzędowem (I Rzeczpospolita) Kategoria:Polscy architekci Kategoria:Rzeźbiarze polskiego renesansu Kategoria:Urodzeni w XVI wieku Kategoria:Zmarli w XVI wieku