Zakon Braci Karmelitów Bosych Najświętszej Maryi Panny z Góry Karmel (łac. Ordo Fratrum Carmelitarum Discalceatorum Beatae Mariae Virginis de Monte Carmelo) – katolicki zakon męski, odłam zakonu karmelitów o surowszej regule, powstały wskutek reformy rozpoczętej w 1580 przez św. Teresę z Ávili i św. Jana od Krzyża. Od imienia reformatorki zwani również karmelitami terezjańskimi.

Żeńską gałęzią zakonu są mniszki karmelitanki bose.

Istnieje również Świecki Zakon Karmelitów Bosych; członkinią Świeckiego Zakonu Karmelitańskiego była m. in. Kunegunda Siwiec.

Historia mały|Matka Boża ze św. Teresą Wielką oraz św. Janem od Krzyża Zakon karmelitów bosych powstał w wyniku dążeń do przywrócenia pierwotnej reguły zakonu oraz odrzucenia nadużyć, które wkradły się przez wieki. 15 lutego 1432 w wyniku wielkiego upadku karności zakonnej karmelitów papież Eugeniusz IV zatwierdził złagodzoną regułę. Nie wszyscy karmelici pogodzili się z tą decyzją. Podejmowano próby odnowy życia zakonnego dążąc do przywrócenia reguły zatwierdzonej w 1247 przez papieża Innocentego IV. Reforma św. Teresy od Jezusa i św. Jana od Krzyża okazała się najtrwalsza. Doprowadziła ona do autonomii jurysdykcyjnej w postaci oddzielnego zakonu karmelitów bosych. 24 sierpnia 1562 w Avili powstał reformowany klasztor dla sióstr pw. św. Józefa, a potem 14 następnych. 3 marca 1581 erygowana została pierwsza prowincja karmelitów reformowanych. W 1593 uzyskali oni pełną autonomię jurysdykcyjną. Odtąd zakon karmelitów dzieli się na trzewiczkowych i bosych.

Karmelici bosi w Polsce

mały|Bazylika Stella Maris na górze Karmel w Izraelu Do Polski karmelici bosi przybyli w 1605. Wtedy to założyli klasztor w Krakowie pw. Niepokalanego Poczęcia NMP. W 1617 utworzono samodzielną polską prowincję. W następnych latach założyli kilkanaście klasztorów m.in. w Lublinie, Poznaniu, Lwowie, Przemyślu, Wilnie (Ostra Brama), Warszawie, Berdyczowie. W 1731 r. doszło do podziału prowincji polskiej na dwie: polską i litewską.

Rozbiory przyczyniły się do niemal całkowitej likwidacji zakonu w Polsce. Po kasatach rozbiorowych pozostał tylko klasztor w Czernej. Odnowicielem zakonu został św. Rafał Kalinowski. W 1920 r. wskrzeszona została prowincja polska, a w 1993 r. została podzielona na: krakowską pw. Ducha Świętego i warszawską pw. Trójcy Przenajświętszej.

W okresie II Rzeczypospolitej prowincja polska odzyskała swoje klasztory w Miadziole (1927), Wiśniowcu (1931) oraz w Wilnie wraz z sanktuarium Ostrej Bramy (1936). Rozpoczęła też budowę kościoła i klasztoru karmelitów bosych na Persenkówce we Lwowie, gdzie utworzyła Kolegium Teologiczno-Filozoficzne. Klasztory te zostały ponownie utracone w wyniku zmiany granic w 1945 r.

W czasie II wojny światowej śmierć męczeńską ponieśli bł. o. Alfons Mazurek, przeor klasztoru w Czernej, rozstrzelany przez Niemców w Nawojowej Górze, oraz o. Kamil Gleczman i br. Cyprian Lasoń z klasztoru w Wiśniowcu, zamordowani przez nacjonalistów ukraińskich z UPA.

Do prowincji krakowskiej należy 22 konwenty: 10 w Polsce (Kraków-Rakowicka, Kraków-Prądnik Biały, Czerna, Lublin, Zawoja, Przemyśl, Wadowice, Kluszkowce, Piotrkowice, Katowice), 2 na Słowacji (Koszyce, Bańska Bystrzyca) 3 na Ukrainie (Berdyczów, Kijów, Gozdawa) 1 na Łotwie (Ryga) 1 w USA (Munster), 3 w Burundi i 2 w Rwandzie oraz 13 klasztorów sióstr karmelitanek bosych.

Warszawską prowincję tworzy 17 konwentów: 10 w Polsce, 4 na Białorusi, 1 na Litwie (Kowno), 1 w USA (Korona w diecezji ST. Augustine), i 1 w Rosji (Usole Syberyjskie) oraz 20 klasztorów sióstr karmelitanek bosych.

Strój zakonny Habit karmelitów bosych jest koloru brązowego. Składa się z tuniki, szkaplerza, kaptura, różańca i krzyżyka profesyjnego. W określonych okolicznościach zakłada się biały płaszcz z kapturem. W porównaniu z habitem karmelitów trzewiczkowych, bosi mają mniejszy kaptur oraz węższy i krótszy szkaplerz. Tak samo jest z płaszczem chórowym.

Zarząd Generalny Przełożony Generalny – o. Miguel de Maria Márquez Calle I definitor – o. Agusti Borrell II definitor – o. Pius James D’Souza III definitor – o. Philbert Namphande IV definitor – o. Roberto Maria Pirastu V definitor – o. Christianus Surinono VI definitor – o. Martín Martínez Larios VII definitor – o. Christophe-Marie Baudouin VIII definitor – o. Jean Baptiste Pagabeleguem Sekretarz Generalny – o. Angelo Lanfranchi Prokurator Generalny – o. Juan David Noguera López Kwestor generalny – o. Paolo de Carli Postulator Generalny – o. Marco Chiesa Archiwista Generalny – o. Angelo Lanfranchi Sekretarz Generalny ds. Misji – o. Jerome Paluku

Sekretarze: o. Carlo Dalla Valle o. David Jiménez Herrero o. Johnson Perumittath o. Karol Kraj o. Aloysius Deeney o. Gino Pirolo o. Isidore D’Silva o. Jean Joseph Bergar

Święci i błogosławieni

W ciągu swojej historii karmelici bosi dali Kościołowi ponad 45 świętych i błogosławionych, w tym trzech doktorów Kościoła i jedną patronkę Europy.

Najbardziej znani święci i błogosławieni to: św. Teresa z Avili (zw. Wielką) – reformatorka zakonu, św. Jan od Krzyża – reformator zakonu, św. Teresa Benedykta od Krzyża – filozof z Wrocławia, zamordowana w KL Auschwitz-Birkenau, św. Rafał Kalinowski – odnowiciel zakonu karmelitańskiego na ziemiach polskich, św. Teresa z Lisieux (zw. Małą) – mistyczka, bł. Teresa od św. Augustyna – ofiara prześladowań antykatolickich okresu rewolucji francuskiej, bł. Eufrazjusz od Dzieciątka Jezus – ofiara prześladowań Kościoła okresu hiszpańskiej wojny domowej, bł. Maria Pilar od św. Franciszka Borgiasza – ofiara prześladowań Kościoła okresu hiszpańskiej wojny domowej.

Wybitni polscy karmelici bosi o. Rafał Kalinowski (1835–1907) – święty Kościoła katolickiego o. Alfons Mazurek (1891-1944) – błogosławiony Kościoła katolickiego, męczennik okresu II wojny światowej o. Rudolf Warzecha (1919–1999) – Sługa Boży Kościoła katolickiego br. Jerzy Powiertowski (1907-1944) – Sługa Boży Kościoła katolickiego o. Erazm Filek (1907-1976) – duszpasterz w Wilnie, więzień sowieckich łagrów w Kazachstanie o. Romuald Warakomski (1908-1986) – plastyk, żołnierz Armii Krajowej o. Benignus Wanat (1934–2013) – profesor nauk teologicznych, historyk sztuki, archiwista, pisarz o. Honorat Gil (1934-2015) – historyk Kościoła, doktor habilitowany nauk humanistycznych o. Wiesław Kiwior (ur. 1957) – kanonista, profesor UKSW o. Szczepan Praśkiewicz (ur. 1958) – teolog i pisarz

Galeria

Zobacz też Karmelici trzewiczkowi karmelitanki bose karmelitanki Dzieciątka Jezus duchowość karmelitańska mistyka karmelitańska

Przypisy

Bibliografia Order of Discalced Carmelites na discalcedcarmel.com Karmelici Bosi, OCD na zakon.pl

Linki zewnętrzne Krakowska prowincja zakonu Warszawska prowincja zakonu Kuria generalna OCD