mały|Koszty mocy obliczeniowej przez lata malały wykładniczo, w związku z czym Kurzweil spekulował, że przed 2040 rokiem komputer za 1000 USD będzie efektywniejszy od człowieka we wszystkich zadaniach. Osobliwość technologiczna (lub po prostu osobliwość, z ang. singularity) – hipotetyczny punkt w przyszłym rozwoju cywilizacji, w którym postęp techniczny stanie się tak szybki, że wszelkie ludzkie przewidywania staną się nieaktualneVinge, Vernor. The Coming Technological Singularity: How to Survive in the Post-Human Era.. Głównym wydarzeniem, mającym do tego doprowadzić, byłoby stworzenie sztucznych inteligencji przewyższających intelektualnie ludzi. Takie sztuczne inteligencje mogłyby opracowywać jeszcze wydajniejsze sztuczne inteligencje, wywołując lawinową zmianę w technologii Singularity Institute for Artificial Intelligence..
Nazwa, idea, rozpowszechnienie Nazwę osobliwość rozpowszechnił Vernor Vinge w latach 80. XX wieku, porównując niemożliwość przewidzenia skutków takiego wydarzenia do niemożliwości zastosowania znanych nam praw fizyki w osobliwości grawitacyjnej. Podobne idee były jednak omawiane już w latach 50. i 60., m.in. przez , Janusza Zajdla i Johna von Neumanna. Obawy, że takie wydarzenie mogłoby stanowić zagrożenie dla istnienia ludzkiej cywilizacji, wyrazili m.in. Bill Joy, Nick Bostrom i Hugo de GarisHugo de Garis. “The Coming Artilect War”, Forbes, 22 czerwca 2009..
Ray Kurzweil przedstawił alternatywne podejście do osobliwości, twierdząc, że można przewidzieć jej nadejście na podstawie ekstrapolacji dotychczasowych trendów rozwoju techniki i uogólnienia prawa Moore’a na inne dziedziny technologii. Według Kurzweila, przełomy w rozwoju technologicznym zdarzają się w coraz mniejszych odstępach czasu, które zmaleją do minimalnych wartości około 2045 roku. Kurzweil konsekwentnie podtrzymuje swoje prognozy.
Robin Hanson stwierdził, że wiele „osobliwości” miało już miejsce w historii ludzkości, znacznie wpływając na rozwój gospodarki. Najjaskrawszymi przykładami była rewolucja neolityczna i rewolucja przemysłowa. Według niego, powstanie sztucznych inteligencji, zastępujących całą ludzką pracę, wywołałoby 60–250-krotny wzrost gospodarczy.
Hipotezę o dążeniu ludzkości do osobliwości podważają m.in. Hubert Dreyfus, Steven Pinker, Andriej KorotajewKorotayev A., Malkov A., Khaltourina D. Introduction to Social Macrodynamics: Compact Macromodels of the World System Growth. Moscow: URSS Publishers, 2006. i .
Motyw osobliwości po raz pierwszy pojawił się w powieściach science-fiction Vingego Marooned in Realtime i Ogień nad otchłanią. Obecnie jest często wykorzystywanym elementem fabuły w fantastyce naukowej.
Historia idei Stanisław Ulam jako pierwszy posłużył się terminem „osobliwość” w kontekście postępu technologicznego, przytaczając w 1958 roku rozmowę z Johnem von Neumannem:
W latach 60. XX wieku Irving J. Good spekulował na temat konsekwencji powstania maszyn inteligentniejszych od ludziGood, I. J., “Speculations Concerning the First Ultraintelligent Machine”, Franz L. Alt and Morris Rubinoff, ed., Advances in Computers (Academic Press) 6: 31–88, 1965.:
W latach 80. XX wieku Vernor Vinge spopularyzował teorię Gooda o eksplozji inteligencji i użył w jej kontekście nazwy „osobliwość”:
W 1993 roku Vinge przewidywał, że nastąpi to między 2005 a 2030 rokiem.
W późniejszych latach powstało wiele teorii, jakie technologie mogłyby doprowadzić do powstania nadludzkich inteligencji. Większość można podzielić na dwie kategorie: wspomaganie ludzkiej inteligencji oraz stworzenie sztucznej inteligencji. Do wspomagania ludzkiej inteligencji może być wykorzystana bioinżynieria, inżynieria genetyczna, leki nootropowe i bezpośredni interfejs mózg–komputer. Sztuczna inteligencja może zostać stworzona przy użyciu komputerów, poprzez symulację pracy mózgu, bądź przy wykorzystaniu komputerów kwantowych. Rozwój technologii informatycznej sprawił, że obecnie bardziej oczekiwane jest pojawienie się sztucznych inteligencji. Robin Hanson wyraził sceptycyzm w stosunku do wzmacniania ludzkiej inteligencji, twierdząc, że po wyczerpaniu łatwych metod jej zwiększania, kolejne ulepszenia staną się coraz trudniejsze do osiągnięcia.
Aktualnie nie wiadomo, czy kiedykolwiek powstaną sztuczne inteligencje dorównujące ludziom. Mózg człowieka zawiera 15 – 33 miliardów neuronów, z których każdy może mieć do 10 tysięcy połączeń synaptycznych. Ilość informacji, potrzebnych do odtworzenia jego funkcjonalności w pamięci komputera, jest szacowana na 500 petabajtówJohan Lehrer Out of the Blue 3 marca 2008., a wydajność potrzebna do symulacji jego działania w czasie rzeczywistym na kilkaset petaflopsAnthony Berglas, Artificial Intelligence Will Kill Our Grandchildren 22 lutego 2009.Blue Brain Project FAQ.Sally Adee, IBM Unveils a New Brain Simulator, listopad 2009.. Współczesne największe superkomputery osiągają już taką wydajność. Blue Brain Project, rozpoczęty w 2005 roku, miał w planach realizację tego zadania przy pomocy superkomputera około 2020 roku. Projekt ten, przekształcony w 2024 r. w przedsięwzięcie EBRAINS nie zrealizował tego zamiaru, ale opracował ponad 160 cyfrowych narzędzi dla neuronauki, stworzył implanty neuronowe, które pomogły pacjentom z paraliżem odzyskać zdolność chodzenia, oraz przyczynił się do rozwoju sieci neuronowych inspirowanych mózgiem.
W świetle dynamicznego rozwoju i upowszechnienia generatywnej sztucznej inteligencji, a w szczególności dużych modeli językowych po 2022 roku, to w nich upatruje się bardziej obiecującego pola do rozwoju ogólnej sztucznej inteligencji, superinteligencji i w konsekwencji dojścia do osobliwości technologicznej. Poglądy te są jednak podważane przez niektórych badaczy, np. Yanna LeCuna.
Eliezer Yudkowsky przedstawił następujące rozumowanie, pokazujące do czego doprowadzi stworzenie maszyn dorównujących ludziomEliezer S. Yudkowsky Staring into the Singularity.: Aktualnie, dzięki pracy inżynierów, szybkość dostępnych komputerów podwaja się w ciągu dwóch lat. Jeśli zastąpimy inżynierów maszynami, po dwóch latach powstaną ich nowe wersje, pracujące dwukrotnie szybciej. Będą więc potrafiły przyspieszyć pracę komputerów dwukrotnie w ciągu jednego roku. Po upływie tego roku, kolejna generacja będzie już potrafiła podwoić szybkość komputerów w ciągu 6 miesięcy, kolejna w ciągu 3 miesięcy itd. Sumarycznie, po upływie 4 lat prędkość komputerów doszłaby do nieskończoności.
Teoria przyspieszających zmian mały|Rozpowszechnienie nowych wynalazków: liczba lat jakie upłynęły zanim dany wynalazek znalazł się w 1/4 domów w USA. Ray Kurzweil, analizując historię ludzkości, doszedł do wniosku, że postęp techniczny następuje w sposób wykładniczy, ponieważ każdy wynalazek przyspiesza pojawienie się kolejnego. Uogólnił prawo Moore’a, opisujące geometryczny wzrost złożoności układów scalonych, odnosząc je również do innych technologii. Według jego przewidywań, kluczowe odkrycia naukowe będą następować w coraz krótszych odstępach czasu, aż nastąpi „rozerwanie tkaniny reprezentującej historię cywilizacji”. Kurzweil wierzy, że osobliwość powstanie jeszcze przed końcem pierwszej połowy XXI wieku, najprawdopodobniej około roku 2045. W odróżnieniu od Vingego, zakłada raczej stopniowe zbliżanie się do osobliwości niż gwałtownie rozwijającą się nadludzką inteligencję. Według niego, najpierw w 2029 r. pojawi się ogólna sztuczna inteligencja, która do 2045 roku wyewoluuje w osobliwość. Goertzel w swoim wykładzie z 2007 przewidywał, że osobliwość pojawi się w 2016 roku, jeśli ludzkość zintensyfikuje wysiłki w celu jej wprowadzenia. W 2023 Goertzel prognozował, że osobliwość nastąpi w przeciągu mniej niż dziesięciu lat. Sam Altman w wywiadzie przeprowadzonym w lipcu 2026 roku stwierdził, że osobliwość już nadeszła. Elon Musk zrobił to w tym samym miesiącu w poście na X.
Potencjalne niebezpieczeństwa Wielu futurologów przewiduje, że osobliwość technologiczna może stanowić zagrożenie dla istnienia ludzkości. Hugo de Garis zasugerował, że sztuczne superinteligencje mogą po prostu wyeliminować ludzi, gdyż ci nie będą w stanie ich przed tym powstrzymać. Według Anthony’ego Berglasa, oparta na komputerach inteligencja nie będzie, w odróżnieniu od człowieka, powiązana z żadnym konkretnym ciałem, co spowoduje, że jej postrzeganie świata będzie zupełnie inne niż ludzkie. Nick Bostrom przytacza przykładowy scenariusz, w którym superinteligencja, chcąc rozwiązać zadany jej problem matematyczny, angażuje surowce całego Układu Słonecznego do stworzenia urządzenia liczącego, zabijając między innymi osobę, która zadała pytanie. zwraca uwagę, że powstanie superinteligencji może znacznie powiększyć nierówności społeczne, oraz sugeruje, że kluczem do uniknięcia problemów jest zaprojektowanie sztucznych inteligencji w ten sposób, aby odczuwały miłość do ludzi.
Hans Moravec stwierdził, że nawet jeśli nadludzka inteligencja może sprawić, że ludzie staną się zbędni jako nadrzędna forma życia, to wciąż będzie dla nich miejsce w ziemskim ekosystemie.
Eliezer Yudkowsky zaproponował, by rozpocząć badania mające na celu stworzenie przyjaznej sztucznej inteligencji z uwzględnieniem wszystkich niebezpieczeństwThe Singularity: Three Major Schools.. Zwrócił uwagę, że jeśli pierwsza sztuczna inteligencja będzie przyjazna człowiekowi, będzie miała lepszy start przed wrogimi SI. Organizacja koncentruje się właśnie na stworzeniu takiej przyjaznej sztucznej inteligencji.
Trzy prawa robotyki sformułowane przez Isaaca Asimova są jednym z najwcześniejszych przykładów proponowanych zabezpieczeń dla maszyn myślących. W 2004 roku SIAI rozpoczął internetową kampanię pod hasłem 3 laws unsafe, by podnieść społeczną świadomość kwestii bezpieczeństwa i niedoskonałości praw robotyki AsimovaSingularity Institute announces “3 laws unsafe”..
Niektórzy anarchoprymitywiści i ekoanarchiści, jak John Zerzan i , postrzegają osobliwość jako kulminację kontroli maszyn i utratę możliwości swobodnej egzystencji poza cywilizacją. James John Bell wyraża obawy natury ekologicznej w odniesieniu do osobliwości.
Krytyka Teoria o nadchodzącej osobliwości technologicznej stała się obiektem krytyki z kilku punktów widzenia. Niektórzy naukowcy, m.in. Hubert Dreyfus, Stuart Russell i przewidują, że żadna maszyna nigdy nie osiągnie poziomu ludzkiej inteligencji. Założenia teorii Kurzweila, dotyczącej przyspieszających zmian technologicznych, są również kwestionowane. i Jonathan HuebnerJonathan Huebner. A Possible Declining Trend for Worldwide Innovation. Technological Forecasting & Social Change, październik 2005, s. 980–986. twierdzą nawet, że postęp techniczny zwalnia. Dowodem na to jest zwalnianie wzrostu częstotliwości procesorów, mimo że prędkość wzrostu złożoności układów scalonych nadal utrzymuje się na poziomie zakładanym przez prawo Moore’a. Podobnie porównanie liczby patentów przypadających na tysiąc osób pokazuje, że ludzka kreatywność nie przejawia gwałtownych wzrostów, a raczej stopniowy spadek. Największy wskaźnik liczby nowych patentów na tysiąc osób przypadał na okres 1850–1900 i od tej pory spada. Rosnąca złożoność z czasem staje się barierą i prowadzi do zapaści systemu – obecnie pojedynczy wybitny naukowiec nie może ogarnąć całości swoich badań, jak miało to miejsce jeszcze na przełomie XIX i XX wieku. John Smart podważa jednak analizę HuebneraJohn Smart. On Huebner Innovation, Acceleration Studies Foundation..