Gorczycznik prosty (Barbarea stricta) – gatunek rośliny należący do rodziny kapustowatych. Występuje naturalnie w Europie środkowej i północnej oraz w zachodniej i środkowej Azji, a jako zawleczony także w Europie zachodniej i w Ameryce Północnej. W Polsce jest spotykany niemal na całym obszarze.

Rozmieszczenie geograficzne Zasięg gatunku obejmuje środkową, wschodnią i północną Europę na wschodzie sięgając po północną Mongolię. Przebieg zachodniej granicy jest niejasny – w Niemczech, gdzie jest rozpowszechniony, gatunek uznawany jest za rodzimy, a dalej na zachód – w Belgii i na Wyspach Brytyjskich. Jest szeroko rozprzestrzeniony na Półwyspie Skandynawskim i znany jest z pojedynczych stanowisk z południowej Grenlandii. Południowa granica obejmuje Góry Dynarskie, Siedmiogród (w Rumunii gatunek jednak bardzo rzadki) i Ukrainę. Izolowane stanowiska znajdują się także w rejonie Kaukazu. We wschodniej Syberii gatunek zanika. Jako roślina introdukowana rośnie w Zachodniej Europie – w Belgii, Francji i na Wyspach Brytyjskich oraz w Ameryce Północnej – we wschodniej Kanadzie i wschodniej części USA. W Europie Zachodniej gatunek jest inwazyjny.

W Polsce gatunek jest rozpowszechniony wzdłuż większych rzek (Odra, Wisła, Bug, San, Warta), poza tym rozproszony, głównie w północnej części kraju i w województwach śląskim, opolskim i dolnośląskim.

Morfologia thumb|Kwiatostan i owoce thumb|Liście łodygowe z uszkowatymi nasadami Pokrój Roślina zielna osiągająca 45–80 cm wysokości (rzadko do 1 m), naga (rzadziej bardzo słabo owłosiona – orzęsione bywają uszka obejmujące łodygę i ogonki liściowe), prosto wzniesiona, o łodydze kanciastej, pojedynczej lub rozgałęzionej. Liście Górne liście siedzące, o nasadzie uszkowatej, grubo i nierówno ząbkowane. Dolne liście ogonkowe (ogonek zwykle do 6 cm długości), lirowate – z dużym listkiem szczytowym (o długości 2–7 cm i szerokości do ok. 5 cm) i 1–3 parami niewielkich lisków bocznych osiągających do 1,5 cm długości i do 0,5 cm szerokości. Brzegi listków grubo, tępo ząbkowane. Kwiaty Zebrane w szczytowe grono. Działki cztery, na końcach kapturkowate i owłosione. Osiągają do 2–3 mm długości i 1 mm szerokości. Płatki korony jasnożółte, do 3,5–5 mm długości, o 1/3 dłuższe od działek, na szczycie zaokrąglone. U nasady pręcików znajdują się miodniki, te przy dłuższych pręcikach są stojące, języczkowate. Nitki pręcików osiągają 2–3,5 mm długości, pylniki do 0,5 mm. Słupek do 1,5, rzadko do 2 mm długości. Zalążnia zwykle z 20–28 zalążkami. Owoce Wzniesione ku górze i przytulone do osi kwiatostanu równowąskie, obłe do czterograniastych łuszczyny długości 2–3 cm i o średnicy do 2 mm, rozwijające się na szypułkach długości do 5 mm. Łuszczyny zwieńczone dzióbkiem długości 1–1,5 mm. Nasiona jednorzędowe, do 1,5 mm długości, brązowe. Gatunki podobne Gorczycznik pospolity ma pąki i działki kielicha nagie, a nie owłosione, łuszczyny skośnie lub szeroko odstające od osi kwiatostanu (choć mogą być też wzniesione, a u znanej z Niemiec B. vulgaris subsp. rivularis także przylegają do łodygi), płatki osiągające 6–9 mm długości (dwa razy dłuższe od działek), złotożółte.

Biologia i ekologia Roślina dwuletnia, rzadko bylina, hemikryptofit. Kwitnie od kwietnia do czerwca. Rośnie na brzegach rowów i rzek, na wilgotnych łąkach i w zaroślach, także na przydrożach i nieużytkach ruderalnych.

Liczba chromosomów 2n = 14, 16, 18.

Systematyka i taksonomia Mieszańce Gatunek tworzy mieszańce z gorczycznikiem pospolitym B. vulgaris.

Synonimy nazwy naukowej Barbarea barbarea var. stricta (Andrz.) MacMill. Barbarea palustris Hegetschw. Barbarea parviflora Fr. Barbarea vulgaris var. stricta (Andrz. ex Besser) A.Gray Barbarea vulgaris var. stricta (Andrz.) Regel Campe stricta (Andrz.) W.Wight Campe stricta var. taurica (DC.) House Crucifera stricta E.H.L.Krause

Homonimy Barbarea stricta J.Fellm. → Barbarea orthoceras Ledeb. Barbarea stricta Willk. → Barbarea vulgaris W.T.Aiton

Przypisy

Kategoria:Kapustowate