thumb|28. strona pamiętnika Patricka Breena, opisująca jego obserwacje z końca lutego 1847 roku, w tym: Mrs Murphy said here yesterday that thought she would Commence on Milt & eat him. I dont that she has done so yet, it is distressing. („Pani Murphy powiedziała tu wczoraj, że myśli, że zacznie od Milta i go zje”). Wyprawa Donnera, Grupa Donnera lub Karawana Donnera () – grupa amerykańskich pionierów pod przywództwem i , która wyemigrowała ze Środkowego Zachodu do Kalifornii w maju 1846 roku. Opóźnieni serią nieszczęśliwych wypadków i pomyłek, spędzili zimę 1846–1847 w górach Sierra Nevada. Aby przetrwać, niektórzy członkowie grupy dopuścili się kanibalizmu.
Zazwyczaj podróż na zachód trwała 4–6 miesięcy, ale wyprawa Donnera wybrała nową, rzekomo szybszą trasę, zwaną „skrótem Hastingsa” (ang. ), przebiegającą przez pasmo górskie Wasatch i Wielką Pustynię Słoną (w obecnym stanie Utah). W trakcie przemieszczania się tą trasą oraz później wzdłuż rzeki Humboldt (w dzisiejszym stanie Nevada) osadnicy napotkali na nierówny teren oraz różne inne trudności, które doprowadziły do utraty żywego inwentarza, wozów i rozłamu w grupie.
Na początku listopada 1846 roku osadnicy dotarli do pasma Sierra Nevada, gdzie utknęli wysoko w górach nad jeziorem Truckee (obecnie jezioro Donner) z powodu wczesnych i obfitych opadów śniegu. Ich zapasy żywności były na wyczerpaniu i w połowie grudnia część grupy wyruszyła pieszo w poszukiwaniu pomocy. Ratownicy z Kalifornii próbowali pomóc osadnikom, ale pierwsza grupa ratownicza dotarła do nich dopiero w połowie lutego 1847 roku, prawie cztery miesiące po tym, jak karawana została uwięziona. 48 z 87 członków grupy przeżyło i dotarło do Kalifornii. Wielu z nich musiało zjadać ciała swoich zmarłych towarzyszy, aby przeżyć.
Historycy opisują ten epizod jako jedną z najstraszliwszych i najbardziej spektakularnych tragedii w historii Kalifornii i migracji do zachodnich Stanów Zjednoczonych.
Geneza thumb|Kryty wóz używany przez emigrantów. W latach czterdziestych XIX wieku liczba pionierów w Stanach Zjednoczonych gwałtownie wzrosła – opuszczali swoje domy na Wschodzie i osiedlali się na Zachodzie, w i Kalifornii. Dla ludzi takich jak Patrick Breen Kalifornia była postrzegana jako kraj, w którym można było praktykować prawdziwy katolicyzm. Wielu innych było zmotywowanych ideą Objawionego Przeznaczenia (ang. ), która głosiła, że terytoria od Pacyfiku do Atlantyku są przeznaczone dla Amerykanów i powinno się je zaludnić. Większość osadników podróżowała szlakiem oregońskim z miasta Independence w stanie Missouri do Wododziału amerykańskiego, pokonując około 15 mil (24 km) dziennie; Cała podróż trwała więc od 4 do 6 miesięcy. Szlak zazwyczaj biegł wzdłuż rzek do Południowej Przełęczy (przełęczy górskiej na terenie dzisiejszego stanu Wyoming), która była stosunkowo łatwa do pokonania dla karawany krytych wozów. Stamtąd pionierzy mieli możliwość wyboru trasy do swoich celów. mały|lewo|Lansford Hastings. W 1842 roku, Lansford Hastings, imigrant pochodzący z Ohio, przybył do Kalifornii i docenił perspektywy regionu. Aby przyciągnąć osadników, wydał „The Emigrants’ Guide to Oregon and California” (). Opisał w nim bezpośrednią trasę przez Wielką Kotlinę, która przechodziła przez pasmo górskie Wasatch i Wielką Pustynię Słoną. Jednak sam Hastings nie podążył „swoją” trasą aż do początku 1846 roku, kiedy to podróżował z Kalifornii do Fort Bridger. Fort był małym obszarem postojowym nad rzeką (w dzisiejszym stanie Wyoming), założonym przez Jima Bridgera i jego partnera . Hastings przebywał w Fort Bridger i namawiał podróżnych, aby skręcili na południe i podążali „jego” trasą. W 1846 roku Hastings był drugim człowiekiem, który przebył Wielką Pustynię Słoną; Jednocześnie żaden z nich nie podróżował krytymi wozami.
Najtrudniejszym odcinkiem trasy do Kalifornii był końcowy 160-kilometrowy odcinek przebiegający przez góry Sierra Nevada. Ponad 500 szczytów tego pasma górskiego ma ponad 3700 m wysokości, a ze względu na ich wysokość i bliskość Oceanu Spokojnego, otrzymują one więcej śniegu niż większość innych gór strefy umiarkowanej w Ameryce Północnej. Ponadto wschodnia część pasma, Sierra Escarpment, jest znana ze swoich stromych zboczy. Przemierzając ogromne odległości od Missouri przez Oregon po Kalifornię, czas był najważniejszy. Wozy miały z jednej strony nie ugrzęznąć w wiosennym błocie, a z drugiej nie powinny utknąć w zaspach w górach, które pojawiały się we wrześniu. Ponadto po drodze musiało być wystarczająco dużo świeżej trawy, aby nakarmić konie i woły.
Rodziny braci George’a i Jacoba Donnerów oraz Jamesa Reeda opuściły Springfield w stanie Illinois 14 kwietnia 1846 roku. W ciągu miesiąca dotarli do Independence.
Rodziny thumb|Karawana osadników w drodze na zachód (tzw. Dziki Zachód). Wiosną 1846 roku z miasta Independence na zachód wyruszyło około 500 wozów. 12 maja wyruszyło dziewięć wozów, w których znajdowało się 32 członków rodzin Donnerów i Reedów oraz ich pracownicy. Amerykanin George Donner, pochodził z Karoliny Północnej, w ciągu swojego życia stopniowo przenosił się na zachód, do Kentucky, Illinois i Indiany. Spędził też rok w Teksasie. Na początku 1846 roku miał około 60 lat i mieszkał w pobliżu Springfield w stanie Illinois. Towarzyszyła mu 44-letnia żona , oraz ich trzy córki Frances (6 lat), Georgia (4 lata) i Eliza (3 lata), a także dwie córki George’a z poprzedniego małżeństwa – Elitha (14 lat) i Leanna (12 lat). Młodszy brat George’a, Jacob (56 lat), również dołączył do wyprawy wraz z żoną Elizabeth (45 lat), nastoletnimi pasierbami Solomonem Hookiem (14 lat) i Williamem Hookiem (12 lat) oraz pięciorgiem dzieci: George’em (9 lat), Mary (7 lat), Isaakiem (6 lat), Lewisem (4 lat) i Samuelem (1 rok). Z braćmi Donner podróżowali także woźnice wozów: Hiram O. Miller (29 lat), Samuel Shoemaker (25 lat), Noah James (16 lat), Charles Burger (30 lat), John Denton (28 lat) i Augustus Spitzer (30 lat).
James F. Reed, 45-letni imigrant pochodzący z dzisiejszej Irlandii Północnej, osiedlił się w Illinois w 1831 roku. W podróży towarzyszyli mu żona Margret (32 lata), pasierbica Virginia (13 lat), córka Martha Jane „Patty” (8 lat), synowie James i Thomas (odpowiednio 5 i 3 lata), a także Sarah Keyes, 70-letnia matka Margret. Sarah cierpiała na zaawansowaną postać gruźlicy. Z powodu choroby zmarła 28 maja i została pochowana na poboczu drogi. Oprócz pozostawionych po sobie problemów finansowych, Reed miał nadzieję, że klimat Kalifornii pomoże Margret, która od dawna cierpiała z powodu złego stanu zdrowia. Reedowie zatrudnili trzech mężczyzn do powożenia wołów: Milforda („Milta”) Elliota (28 lat), Jamesa Smitha (25 lat) i Waltera Herrona (25 lat). Baileys Williams (24 lat) wyruszył jako złota rączka, a jego siostra Eliza (25 lat) jako rodzinna kucharka.
Na tydzień przed opuszczeniem Independence rodziny Reedów i Donnerów dołączyły do karawany 50 wozów, nominalnie dowodzonych przez Williama H. Russella. Do 16 czerwca wyprawa przebyła dystans 450 mil (720 km), a do (w dzisiejszym stanie Wyoming), pozostało jeszcze 200 mil (320 km). Opóźnienia spowodowane były deszczem i wezbranym poziomem rzeki, Tamsen Donner napisała do przyjaciela w Springfield: indeed, if I do not experience something far worse than I have yet done, I shall say the trouble is all in getting started („Doprawdy, jeśli nie doświadczę czegoś o wiele gorszego niż to, czego doświadczyłam do tej pory, powiem, że problem tkwi w samym rozpoczęciu”). Młoda Virginia Reed wspominała kilka lat później, że była „całkowicie szczęśliwa” na pierwszym etapie podróży.
Po drodze do grupy dołączyły inne rodziny. Levinah Murphy (37 lat), wdowa ze stanu Tennessee, była głową trzynastoosobowej rodziny. Jej pięcioro najmłodszych dzieci to John Landrum (16 lat), Mariam „Mary” (14 lat), Lemuel (12 lat), William (10 lat) i Simon (8 lat). Towarzyszyły jej również dwie zamężne córki z rodzinami: Sarah Murphy Foster (19 lat) z mężem Williamem M. (30 lat) i synem Jeremiah George (1 rok); Harriet Murphy Pike (18 lat) z mężem Williamem M. (32 lata) i córkami Naomi (3 lata) i Catherine (1 rok). Konstruktor wozów William H. Eddy (28 lat) z Illinois zabrał ze sobą żonę Eleanor (25 lat) i dwójkę dzieci: Jamesa (3 lata) i Margaret (1 rok). Rodzina Breenów składała się z farmera z Iowa, Patricka Breena (51 lat), jego żony Margaret „Peggy” (40 lat) i siedmiorga dzieci: Johna (14 lat), Edwarda (13 lat), Patricka Jr. (9 lat), Simona (8 lat), Jamesa (5 lat), Petera (3 lata) i 11-miesięcznej Isabelli. Towarzyszył im sąsiad, 40-letni kawaler Patrick Dolan. Niemiecki imigrant (32 lata) podróżował wraz ze swoją żoną Elizabeth Philippine (22 lata) i córką Adą (2 lata); ich syn, Lewis Jr., urodził się w drodze. Dwóch młodych, samotnych mężczyzn o imionach Spitzer i Reinhardt podróżowało z inną niemiecką parą, Wolfingerami, o których plotkowano, że są zamożni; mieli oni również wynajętego woźnicę o nazwisku „Dutch Charley” Burger. Towarzyszył im również starszy mężczyzna, który przedstawił się jako Hardkoop. W grupie był też Luke Halloran, młody mężczyzna chory na gruźlicę, nie mógł już jeździć konno; rodziny, z którymi podróżował, nie miały już środków, by się nim opiekować. Został przygarnięty przez George’a Donnera w Little Sandy River i podróżował ich wozem.
Skrót Hastingsa Aby rozpropagować swoją trasę, Lansford Hastings rozesłał jeźdźców z listami do podróżujących emigrantów. 12 lipca jeden z nich dotarł do rodzin Reedów i Donnerów. Hastings ostrzegał w nich emigrantów, że w Kalifornii mogą spodziewać się sprzeciwu ze strony i poradził im, aby zjednoczyli się w duże grupy. Twierdził również, że „opracował nową, lepszą drogę do Kalifornii” i że będzie czekał w Fort Bridger, aby przeprowadzić podróżujących wzdłuż nowej trasy.
thumb|left|Mapa tras podjętych przez członków wyprawy Donnera, w tym tak zwany „Skrót Hastingsa” – który dodał do ich podróży 150 mil (240 km). 20 lipca, podczas pobytu nad Little Sandy River, karawana rozdzieliła się, większa cześć zdecydowała się podążać wytyczonym szlakiem przez Fort Hall. Mniejsza skierowała się do Fort Bridger. Potrzebowała przywódcy. Większość młodych mężczyzn z mniejszej grupy była imigrantami z Europy i nie uważano ich za idealnych liderów. James Reed mieszkał już wystarczająco długo w Stanach Zjednoczonych, był starszy i miał doświadczenie wojskowe, ale jego autorytarna postawa dawała się we znaki dla wielu członków karawany, postrzegali go jako arystokratę, władczego i ostentacyjnego. Dla porównania, dojrzały i doświadczony Donner, ze swoją spokojną i dobroczynną naturą, stał się pierwszym wyborem. Choć członkowie wyprawy byli w dobrej sytuacji materialnej, według ówczesnych standardów, większość z nich nie miała doświadczenia w długich i trudnych podróżach lądowych. Ponadto mieli niewielką wiedzę na temat tego, jak komunikować się z Indianami.
Dziennikarz dotarł do Blacks Fork tydzień przed wyprawą Donnera. Przeszedł pierwszy odcinek drogi i obawiał się, że wozy karawany Donnera, zwłaszcza te z dużą liczbą kobiet i dzieci, będą miały trudności z jej pokonaniem. Wrócił do Blacks Fork, aby zostawić listy ostrzegające członków grupy przed skorzystaniem ze „skrótu Hastingsa”. 27 lipca, zanim wyprawa Donnera dotarła do Blacks Fork, Lansford Hastings już odjechał, prowadząc ze sobą karawanę 40 wozów z „grupy Harlana–Younga” (ang. ). Faktoria Jima Bridgera, miałaby znacznie lepsze warunki funkcjonowania, gdyby ludzie korzystali ze skrótu Hastingsa. Bridger powiedział grupie, że ten skrót to płynna trasa, wolna od surowego terenu i wrogich Indian, i skróci ich podróż o 350 mil (560 km). Woda będzie łatwo dostępna po drodze, choć konieczne będzie spędzenie kilku dni na przeprawienie się przez wyschnięte dno jeziora o długości 30–40 mil (48–64 km).