thumb|Grób Leonii Janeckiej na cmentarzu Bródnowskim w Warszawie Leonia Janecka, z d. Nadelman (ur. 20 lipca 1909 w Warszawie, zm. 2 stycznia 2003 tamże) – polska graficzka, ilustratorka książkowa, malarkaAnita Wincencjusz-Patyna, Stacja Ilustracja. Polska ilustracja książkowa 1950–1980. Artystyczne kreacje i realizacje, Akademia Sztuk Pięknych im. Eugeniusza Gepperta we Wrocławiu, Instytut Historii Sztuki Uniwersytetu Wrocławskiego, Wrocław 2008, s. 494..

Życiorys Urodziła się w Warszawie jako Leonia Romana - Uchwała Rady Państwa z dnia 19 stycznia 1955 r. nr 0/196 - na wniosek Ministra Kultury i Sztuki. Nadelman, w rodzinie pochodzenia żydowskiego. Miała młodszą o siedem lat siostrę Hanię i brata (imię nieznane)Janecka Leonia (Nadelman), hasło w internetowej bazie danych getta warszawskiego, Centrum Badań nad Zagładą Żydów.. Była bratanicą rzeźbiarza Eliego NadelmanaKatarzyna Kulpińska, Studentki szkół artystycznych i artystki w Polsce okresu międzywojnie – wybrane aspekty profesji, „Acta Universitatis Lodziensis. Folia Sociologica” nr 66, 2018, s. 39..

W 1935 ukończyła studia w Akademii Sztuk Pięknych w Warszawie, gdzie uczyła się w pracowni Tadeusza PruszkowskiegoJan Kleczyński, Sztuka młodych, „Kurier Warszawski” nr 99, 10 kwietnia 1932, s. 16..

Po wybuchu wojny, w 1939, artystka wraz z rodzicami i siostrą przeniosła się do Lwowa. Po wkroczeniu Niemców do miasta rodzina wróciła do Warszawy. Początkowo Nadelmanowie mieszkali w getcie, następnie ukrywali się u zaprzyjaźnionych osób. W tym czasie na podstawie metryki zmarłej osoby wyrobiła kenkartę na nazwisko: „Leonia Janecka”, którym posługiwała się również po wojnie.

Po wyzwoleniu Warszawy, wróciła i zamieszkała na Saskiej Kępie. W 1945 związała się z malarzem Arturem Nacht-SamborskimArtur Tanikowski, Dług wyobraźni wobec historii? O tożsamości Nachta-Samborskiego w zwierciadle późnych obrazów, „Aspiracje. Pismo Warszawskich Uczelni Artystycznych”, jesień 2009, s. 12.. Mieszkała przy ul. Zakopiańskiej 28.

Zmarła w Warszawie. Została pochowana na cmentarzu Bródnowskim (sektor 56I-6-11).

Działalność artystyczna Jej twórczość obejmowała malarstwo, rysunek, grafikę oraz grafikę użytkową, a w okresie powojennym przede wszystkim ilustrację książkową.

Karierę rozpoczęła przed II wojną światową, pod nazwiskiem Nadelmanówna. Należała do Loży Wolnomalarskiej, grupy artystycznej założonej w 1932 przez uczniów Tadeusza PruszkowskiegoWiktor Podoski, Loża wolnomalarska, „ABC” nr 121 (4 maja 1934), s. 6.. Zajmowała się już także grafiką, np. w 1933 otrzymała III nagrodę w konkursie na plakat reklamowy kosmetyków Elida, organizowanym przez Instytut Propagandy SztukiKonkurs na plakat Elida, „ABC” nr 247, 27 sierpnia 1933, s. 2..

Po wojnie właściwie od razu powróciła do działalności artystycznej. We wrześniu 1945 wzięła udział w ekspozycji czasowej „Ruiny Warszawy, rysunki – akwarele – gwasze”, która towarzyszyła słynnej wystawie „Warszawa oskarża” pokazywanej w Muzeum Narodowym w Warszawie. Za wystawione prace artystka otrzymała nagrodę przyznawaną przez Biuro Odbudowy StolicyAleksandra Przeździecka-Kujałowicz, „Warszawa oskarża” – pierwsza powojenna wystawa Muzeum Narodowego w Warszawie, „Spotkania z Zabytkami” nr 11/12, 2018, s. 28..

19 stycznia 1955 na wniosek Ministra Kultury i Sztuki została odznaczona Medalem 10-lecia Polski Ludowej.

W latach 50. otrzymywała kolejne nagrody: wyróżnienie na I Ogólnopolskiej Wystawie Książki i Ilustracji (1951), I nagrodę na II Ogólnopolskiej Wystawie Ilustracji (1955), nagrodę Prezesa Rady Ministrów za twórczość dla dzieci i młodzieży (1956). Wśród późniejszych sukcesów warto wspomnieć honorowe wyróżnienie na I Biennale Sztuki dla Dziecka (1973).

Jako ilustratorka współpracowała m.in. z wydawnictwami „Nasza Księgarnia”, „Czytelnik” oraz „Książka i Wiedza”. Do jej najbardziej znanych realizacji należy oprawa ilustracyjna książki Chłopcy z Placu Broni Ferenca MolnáraAnita Wincencjusz-Patyna, Stacja Ilustracja. Polska ilustracja książkowa 1950–1980. Artystyczne kreacje i realizacje, Akademia Sztuk Pięknych im. Eugeniusza Gepperta we Wrocławiu, Instytut Historii Sztuki Uniwersytetu Wrocławskiego, Wrocław 2008, s. 84..

Nagrody

I nagroda na II Ogólnopolskiej Wystawie Ilustracji, Plakatu i Drobnych Form (Warszawa 1955) Wyróżnienie na I Ogólnopolskiej Wystawie Książki i Ilustracji (Warszawa 1951) III nagroda na II Ogólnopolskiej Wystawie Plastyki (Warszawa 1951/1952) Wyróżnienie Ministra Kultury i Sztuki na Wystawie Książki i Ilustracji w XV-lecie Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej (Warszawa 1962)

Wybrane ilustracje książkowe Edmondo De Amicis, Serce, „Nasza Księgarnia”, Warszawa 1956 Maria Dąbrowska, Czyste serca, „Nasza Księgarnia”, Warszawa 1957 Janusz Korczak, Sława, „Nasza Księgarnia”, Warszawa 1958Anita Wincencjusz-Patyna, Korczak ilustrowany, „Quart. Kwartalnik Instytutu Historii Sztuki Uniwersytetu Wrocławskiego” nr 1, 2013, s. 54-55. Ferenc Molnár, Chłopcy z Placu Broni, „Nasza Księgarnia”, Warszawa 1964 Anna Kamieńska, Świat ciągle się zmienia, „Czytelnik”, Warszawa 1974

Przypisy

Bibliografia Anita Wincencjusz-Patyna, Stacja Ilustracja. Polska ilustracja książkowa 1950–1980. Artystyczne kreacje i realizacje, Akademia Sztuk Pięknych im. Eugeniusza Gepperta we Wrocławiu, Instytut Historii Sztuki Uniwersytetu Wrocławskiego, Wrocław 2008. Barbara Gawryluk, Ilustratorki, ilustratorzy. Motylki z okładki i smoki bez wąsów, Marginesy, Warszawa 2019.

Kategoria:Absolwenci Akademii Sztuk Pięknych w Warszawie Kategoria:Ludzie urodzeni w Warszawie (Królestwo Kongresowe) Kategoria:Odznaczeni Medalem 10-lecia Polski Ludowej Kategoria:Pochowani na cmentarzu Bródnowskim w Warszawie Kategoria:Polscy graficy Kategoria:Polscy ilustratorzy Kategoria:Polscy rysownicy Kategoria:Urodzeni w 1909 Kategoria:Zmarli w 2003