Partia Libertariańska (Libertarian Party) – amerykańska partia polityczna. Przypisuje sobie bycie trzecią co do wielkości partią w USA (za Partią Republikańską i Partią Demokratyczną), ale pozostałe ugrupowania uważają, iż jest to twierdzenie dyskusyjne.
Partia Libertariańska ma głównie swoich przedstawicieli we władzach stanowych, wśród szefów lokalnych władz wykonawczych i innych organach niższego szczebla – najwięcej ze wszystkich mniejszych partii. W maju 2014 r. posiadała ich 147 (dostęp 15.05.2014), a w 2019 182 (dostęp 09.08.2018).
Historia Partia Libertariańska została założona 11 grudnia 1971 w Colorado Springs z inicjatywy Davida Nolana oraz jego siedmiu znajomych. Zadecydowano o tym po paru spotkaniach w domu Davida.
Pierwszy ogólnokrajowy zjazd partii, czyli , odbył się w roku 1972 w Denver. Podczas zjazdu wybrano pierwszego w historii partii kandydata na stanowisko Prezydenta Stanów Zjednoczonych. Został nim John Hospers, profesor filozofii na University of Southern California. Jako kandydat na wiceprezydenta, została wybrana Theodora Nathan. Uzyskali jeden głos w kolegium elektorskim. Stanowił on pierwszy (i jak dotychczas jedyny) głos w kolegium oddany na Partię Libertariańską, a także pierwszy głos oddany na kobietę. Hosper otrzymał w wyborach powszechnych 3 674 głosy.
W 1978 partia zdobyła swojego pierwszego przedstawiciela w stanowej legislaturze. Był nim Dick Randolph, który został wybrany do legislatury Alaski. W tym samym roku, startował na stanowisko gubernatora Kalifornii. Zdobył 5,5% głosów, czym przegrał z Jerrym Brownem.
Podczas wyborów na skarbnika stanu Kalifornia w 1986, kandydat partii, Ray Cullen otrzymał 570 000 głosów. Stanowi to największy w historii wynik stanowych wyborów wśród mniejszych partii, tzw. trzecich (ang. „third party”).
Podczas wyborów prezydenckich w 1988 z ramienia partii startował Ron Paul. Zdobył wtedy ponad 430 000 głosów, co stanowiło trzeci wynik w kraju. lewo|mały|196x196px|Gary Johnson podczas 2012 Libertarian National Convention. W 1998 do partii przyłączył się znany afroamerykański aktywista , były przewodniczący oraz członek Partii Demokratycznej.
Podczas wyborów do Izby Reprezentantów Stanów Zjednoczonych w 2002 r. kandydaci Partii Libertariańskiej otrzymali ponad milion głosów. Dotychczas, wynik powyżej miliona udało się jedynie osiągnąć Republikanom i Demokratom. W tym samym roku libertarianie wystawili w wyborach na różne wyższe urzędy 1 642 kandydatów - najwięcej ze wszystkich mniejszych partii od czasów II wojny światowej.
W czasie 2012 Libertarian National Convention odbywającego się w Las Vegas, członkowie partii wyznaczyli Gary’ego Johnsona jako oficjalnego kandydata w wyborach prezydenckich 2012. Gary otrzymał 419 głosów. Na drugim miejscu znalazł się , zdobywając 152 głosy. W wyborach powszechnych zdobył 1 275 951 (0.99%), co stanowiło jak dotąd największy ilościowy wynik partii. Rok później, , były republikański polityk, wystartował w wyborach na gubernatora stanu Wirginia. Otrzymał 6.5% głosów.
W kwietniu 2020 kongresmen z Michigan, , dołączył do Partii Libertariańskiej, stając się jej pierwszym reprezentantem w Kongresie Stanów Zjednoczonych w historii. lewo|mały|196x196px|Justin Amash, pierwszy libertariański reprezentant w Kongresie.
Założenia programowe i działalność Założenia programowe Stałymi ideami Partii Libertariańskiej są libertarianizm, leseferyzm, zachowanie pełnych swobód obywatelskich.
Partia Libertariańska opowiada się m.in. za: wolnością słowa, zgromadzeń i stowarzyszeń nieingerencją rządu w życie prywatne obywateli, w tym wolnością seksualną człowieka prawami osób LGBT (prawem do zawierania małżeństw osób tej samej płci i prawem do adopcji dzieci przez pary LGBT) z wyłączeniem praw antydyskryminacyjnych legalizacją narkotyków legalizacją prostytucji gospodarką opartą na zasadach samoregulującego się wolnego rynku prywatyzacją wszystkich sektorów gospodarki łatwiejszym dostępem do broni palnej wycofaniem wojsk z misji zagranicznych i dążeniem do państwa neutralnego, na wzór Szwajcarii zniesieniem kary śmierci
W niektórych sprawach członkowie partii są podzieleni, np. w sprawie aborcji; Ron Paul, kandydat na prezydenta w 1988 jest zdecydowanym przeciwnikiem aborcji, a Gary Johnson, kandydat w 2012 i 2016 jest jej zwolennikiem. Program partii utrzymuje, iż aborcja to "wrażliwa kwestia" i ludzie mogą być zarówno jej zwolennikami i przeciwnikami w "dobrej wierze".
W Stanach Zjednoczonych, podobnie jak w Europie, panuje powszechny podział sceny politycznej na lewicę i prawicę, gdzie Partia Republikańska reprezentuje centroprawicę, a Partia Demokratyczna – centrolewicę. Partia Libertariańska odrzuca ten podział.
Partia opowiada się również za swobodnym przepływem ludzi, a także polityką wolnego handlu. Popiera zniesienie umów NAFTA, CAFTA i tym podobnych porozumień handlowych, podobnie jak wyjście USA z Światowej Organizacji Handlu oraz NATO.
Działalność Partia posiada swoje oddziały we wszystkich pięćdziesięciu stanach, a także w Dystrykcie Kolumbii.
W latach 1997–1999 istniała filia w Portoryko. Jej założycielami byli Jose Julio Diaz, oraz także prezenter radiowy Frank Worley, który został pierwszym i jedynym przewodniczącym oddziału. W roku 2012 powstała na wyspie strona internetowa, mająca na celu propagować idee głoszone przez Partię Libertariańską.
Po zamachach 11 września, partyjni aktywiści postanowili o zorganizowaniu akcji o nazwie „Libertarians for Peace”. Jej celem jest utrzymanie anty-wojennego podejścia partii, a także promowanie tej idei wśród społeczeństwa.
Nazwa i symbole mały|Jeżozwierz jest drugim logiem Partii Libertariańskiej.|200x200pxNazwę partii wybrano w 1972 roku. Zastanawiano się pomiędzy „New Liberty Party” a aktualną nazwą.
Pierwszą oficjalną dewizą było zdanie Miltona Friedmana, „There ain't no such thing as a free lunch” (często pisane jako skrótowiec „TANSTAAFL”), spopularyzowane przez pisarza Roberta A Heinleina. Aktualna dewiza partii to „The Party of Principle”.
Początkowym logiem partii, wybranym w 1972, była czarna strzałka przecinająca skrótowiec TANSTAAFL. Nazwano ją „Libersign”. Z czasem jednak zastąpiono to logo wizerunkiem Statuy Wolności, która stała się maskotką oraz symbolem partiihttp://www.lp.org/files/footer-logo.png.
Innym nieoficjalnym symbolem partii jest jeżozwierz. Stworzony w 2006 przez Kevina Breena, jednego z członków grupy do spraw mediów społecznościowych Partii Libertariańskiej. Nowa maskotka ma na celu być łatwiejszą do zrozumienia i rozpoznania dla społeczeństwa. Stanowi ona alternatywę dla Statuy Wolności, którą większość ludzi kojarzy bardziej z ikoną patriotyzmu niż wolności. Struktura i działacze Przewodniczący Partii Libertariańskiej 1974–1977: Ed Crane 1977–1981: 1981–1983: Alicia Clark 1983–1985: Paul K. Grant maj-sierpień 1985: Randy VerHagen 1985-1988: Jim Turney 1988-1991: Dave Walter 1991–1993: Mary Gingell 1993-1998: 1998–2000: 2000–2002: 2002–2004: Geoff Neale 2004–2006: Michael Dixon 2006–2010: 2010-2012: Mark Hinkle 2012–2014: Geoff Neale od 2014-:
Kandydaci na stanowisko Prezydenta Stanów Zjednoczonych z ramienia Partii Libertariańskiej 1972: John Hospers 1976: 1980: 1984: 1988: Ron Paul 1992: Andre V. Marrou 1996: Harry Browne 2000: Harry Browne, L. Neil Smith 2004: Michael Badnarik 2008: Bob Barr 2012: Gary Johnson 2016: Gary Johnson 2020: Jo Jorgensen 2024: Chase Oliver
Związani z Partią Libertariańską Clint Eastwood Peter Thiel Murray Rothbardhttp://mises.org/page/1469/Biography-of-Murray-N-Rothbard-19261995Kochs v. Soros: A Partial Backstory - LRC Blog Karl Hess Kane Eric Raymond Trey Parker Penn Jillette Mike Gravel
Zobacz też TEA Party
Przypisy
Linki zewnętrzne Oficjalna strona Partii Libertariańskiej
Libertariańska Kategoria:Partie libertariańskie