Japok wodny, japok (Chironectes minimus) – gatunek ssaka z podrodziny dydelfów (Didelphinae) w obrębie rodziny dydelfowatych (Didelphidae), jedyny przedstawiciel rodzaju japok (Chironectes) i jedyny torbacz o ziemno-wodnym trybie życia.
Taksonomia Gatunek po raz pierwszy zgodnie z zasadami nazewnictwa binominalnego opisał w 1780 roku niemiecki zoolog Eberhard August Wilhelm von Zimmermann, nadając mu nazwę Lutra minima. Miejsce typowe według oryginalnego opisu to „Gujana”; ograniczone przez Ángela Cabrerę w 1958 roku do Kajenny w Gujanie Francuskiej. Holotyp fizycznie nie istniał, Zimmermann oparł swoją diagnozę na wcześniejszym opisie zwierzęcia przez de Buffona. Jedyny przedstawiciel rodzaju japok (Chironectes), który zdefiniował w 1811 roku niemiecki zoolog Johann Karl Wilhelm Illiger.
Autorzy Illustrated Checklist of the Mammals of the World rozpoznają cztery podgatunki, jednak brak znacznej zmienności genetycznej wśród geograficznych populacji japoków wodnych (choć dane morfometryczne czaszki wykazuje znaczną zmienność w całym jego rozmieszczeniu) sugeruje, że wyróżnianie podgatunków jest zbędne. Brak zmienności genetycznej w całym zasięgu występowania sugeruje również, że jest on stale rozprzestrzeniony od Ameryki Środkowej do południowo-wschodniej Brazylii z ciągłym przepływem genów.
Etymologia Chironectes: kheir, χειρος kheiros ‘dłoń, ręka’; νηκτης nēktēs „pływak”, od νηχω nēkhō ‘pływać’. Memina: epitet gatunkowy Chironectes memina (późniejsza błędna pisownia Lutra minima ). Gamba: rodzime, gujańskie came lub game ‘wymiona, sutki’; mbaé ‘rzecz, obiekt’. minimus: ‘najmniejszy, najmniej’, forma wyższa od parvus ‘mały’.
Zasięg występowania Japok wodny występuje w południowej części Meksyku (na południe od stanów Oaxaca i Tabasco), Ameryce Środkowej, w Kolumbii, Wenezueli (na południe od Orinoko), na Trynidadzie, w regionie Gujana, zachodniej i środkowej Boliwii, Ekwadorze, Peru, północnej i południowej Brazylii, wschodnim Paragwaju, północnym Urugwaju (Cerro Largo) i północno-wschodniej Argentynie (Misiones).
Morfologia Długość ciała 25–40 cm, długość ogona 27–43 cm; masa ciała 510–790 g. Ogon stanowi do 110% długości ciała. Palce tylnych kończyn są połączone błoną pławną. Kariotyp wynosi 2n = 22, FN = 20. Torba lęgowa występuje u samców i samic. Otwór torby lęgowej samicy jest silnie umięśniony i ulega zamknięciu przez mięsień okrężny w czasie nurkowania.
Ekologia Japok odżywia się rybami, żabami, rakami i innymi małymi zwierzętami wodnymi, które chwyta przednimi łapami. Prowadzi nocny tryb życia. Dzień spędza ukryty w nadbrzeżnej norze, do której wejście zlokalizowane jest tuż ponad lustrem wody.
Status zagrożenia W Czerwonej księdze gatunków zagrożonych Międzynarodowej Unii Ochrony Przyrody i Jej Zasobów został zaliczony do kategorii LC ( „najmniejszej troski”).
Uwagi
Przypisy
Bibliografia
Kategoria:Dydelfowate Kategoria:Ssaki Ameryki Północnej Kategoria:Ssaki Ameryki Południowej