Honorowy Krzyż Harcerski z Czasów Walk o Niepodległość – odznaka organizacyjna ZHP, obecnie nienadawana. Ściśle związana była z Kołami Harcerzy z Czas Walk o Niepodległość. W 1938 roku, w 20 rocznicę odzyskania niepodległości, Naczelnictwo ZHP zatwierdziło odznakę i jej regulamin. Nadawanie rozpoczęto w grudniu 1938, a ostatnie miało miejsce 12 czerwca 1939 roku. Każdy nadany Krzyż posiadał swój indywidualny numer i nadawany był z dyplomem imiennym.
Nadawanie i noszenie Krzyż harcerzy z czasów walk o niepodległość nadawany był przez Komisję Główną Harcerzy z Czasów Walk o Niepodległość. Wnioskować o jego nadanie mogły jedynie Koła Harcerzy z Czasów Walk o Niepodległość lub za ich pośrednictwem Grona Harcerzy z Czasów Walk o Niepodległość.
Odznaka nadawana była osobom, lecz odznakę nadawać można było również instytucjom i organizacjom.
Prawo do noszenia mieliCentralne Archiwum Wojskowe, spis 1903/2000/1, Regulamin Krzyża Harcerzy z czasów walk o niepodległość,Warszawa, 1938 Centralne Archiwum Wojskowe:
Harcerze polegli na polu chwały w obronie ojczyzny, Inicjatorzy, twórcy oraz organizatorzy ruchu skautowego w Polsce, Członkowie skatingu, harcerstwa i junactwa w latach 1909 – 1921 o ile byli aktywnymi członkami, przez co najmniej jeden rok, Wszyscy harcerze, skauci oraz byli harcerze, skauci i junacy którzy odznaczeni zostali Krzyżem lub Medalem Niepodległości; Wszystkim, którzy wybitnie przyczynili się do rozszerzenia ruchu skautowego, harcerskiego lub junackiego w Polsce.
W rozkazie L12 z 26 maja 1939Rozkaz Naczelnictwa ZHP L12/1939 z dn. 26.05.1939 roku, uzupełniono regulamin i rozszerzono katalog osób, które miały prawo otrzymać odznakę. Byli to harcerze i harcerki, którzy wzięli czynny udział w akcji zbrojnej o odzyskanie Śląska, Zaolzia oraz Ci, którzy udowadniali, że wzięli udział w akcjach harcerskich na terenie Górnego Śląska do chwili objęcia władzy przez władze Polskie.
Pierwsze nadanie Krzyża miało miejsce 15 grudnia 1938 roku. Komunikat wymienia odznaczonych byłych działaczy zarówno kobiet, jak i mężczyznKomunikat 12/38 Zarządu Warszawskiego Okręgu Kół i Gron Harcerzy z Czasów Walk o Niepodległość, Warszawa 1938, s. 7.
Odznaczeni Krzyżem Pierwsze 10 nadań odznaki zostało zarezerwowanych dla ówczesnych władz państwowych i harcerskich. Prezentuje je poniższa tabela. Jednocześnie nadano Krzyże o numerach od 11 do 210 członkom Kół i Gron. +Imię i Nazwisko Pełniona funkcjaNumer Krzyża i dyplomuprof. Ignacy MościckiPrezydent Rzeczypospolitej Polskiej1.marsz. Edward Rydz- ŚmigłyGeneralny Inspektor Sił Zbrojnych2.dr Felicjan Sławoj SkładkowskiPremier3.inż.Eugeniusz KwiatkowskiWicepremier – minister skarbu4.prof. Wojciech ŚwiętosławskiMinister Wychowania Religijnego iOświecenia Publicznego5.płk. dypl. Juliusz UlrychMinister Komunikacji6.gen. dyw. Tadeusz KasprzyckiMinister Spraw Wojskowych7.gen. dyw. Mieczysław Norwid – NeugebauerInspektor Armii8.dr Michał Grażyński Wojewoda Śląski, Przewodniczący ZHP9.Ks. Jan MausbergerWice-przewodniczący ZHP10. mały|Dyplom przyznawany z Honorowym Krzyżem Harcerskim
Opis odznaki Odznaka w kształcie krzyża wzorowana na Krzyżu Harcerskim. Pomiędzy ramionami posiada skierowane lilijki harcerskie umieszczone do zewnątrz. Pośrodku znajduje się lilijka złota na czerwonej emalii. Dookoła lilijki napis „Honor i Ojczyzna”. Ramiona wypełnione są czarną emalią ze złotymi brzegami. Na ramionach poziomych umieszczony jest napis „Czuwaj”. Z tyłu wytłoczone są na ramionach napisy „1909”, „1921” oraz indywidualny numer krzyża. Każda odznaka była numerowana indywidualnie. Występowała w wersji tańszej brązowej oraz droższej złoconej.
Wymiary krzyża to 35x35 mm.
Produkowane były również krzyże miniatury. Za produkcję krzyży normalnej wielkości oraz miniatur odpowiedzialny był zakład Wiktora Gontarczyka z Warszawy.
Zobacz też Krzyż harcerski Koła Harcerzy z Czasów Walk o Niepodległość
Przypisy
Kategoria:Odznaczenia Związku Harcerstwa Polskiego