Aleksandr Nikołajewicz Jakowlew (; ur. 2 grudnia 1923 koło Jarosławia, zm. 18 października 2005 w Moskwie) – rosyjski ekonomista i działacz komunistyczny. Intelektualista, pomysłodawca pieriestrojki, doradca Michaiła Gorbaczowa.
Był wysoko postawionym funkcjonariuszem aparatu propagandy komunistycznej. Z powodu opublikowanego w 1972 artykułu „Przeciw antyhistoryzmowi”, odebranego jako zakamuflowana krytyka nacjonalistycznych i antysemickich tendencji w KPZR, usunięty ze stanowisk. Następnie został ambasadorem ZSRR w Kanadzie. Po dojściu do władzy Gorbaczowa sekretarz do spraw ideologii KC KPZR. Przygotowywał publiczny wizerunek Gorbaczowa, zaś o jego skuteczności świadczy zjawisko tzw. „gorbimanii” na Zachodzie w latach 80. XX wieku. Był także inicjatorem polityki głasnosti, tzn. liberalizacji cenzury. Deputowany do Rady Najwyższej ZSRR 11 kadencji, deputowany ludowy ZSRR.
W miarę rozwoju reform stawał się stopniowo coraz większym krytykiem systemu radzieckiego, aż do całkowitego potępienia komunizmu jako doktryny i systemu politycznego.
Po rozpadzie ZSRR był przewodniczącym komisji do spraw rehabilitacji ofiar komunizmu (od 1992). Badał okoliczności śmierci Raoula Wallenberga, zamordowanego przez Sowietów. Dzięki Jakowlewowi za prezydentury Borysa Jelcyna w Rosji ruszyły badania archiwów katyńskich, skutecznie ograniczane za prezydentury Władimira Putina.
Odznaczenia Niektóre z odznaczeń otrzymanych przez Jakowlewa: Order „Za zasługi dla Ojczyzny” II klasy (2 grudnia 1998) Order Rewolucji Październikowej (4 czerwca 1971) Order Czerwonego Sztandaru Order Czerwonego Sztandaru Pracy (×3) Order Przyjaźni Narodów (1 grudnia 1983) Order Wojny Ojczyźnianej I klasy Order Czerwonej Gwiazdy (13 stycznia 1946) Order Krzyża Ziemi Maryjnej (Estonia) Order Wielkiego Księcia Giedymina (Litwa) Order Trzech Gwiazd (Łotwa) Order Wyzwoliciela (Wenezuela) Order Zasługi Republiki Federalnej Niemiec
Jakowlew gościł w Polsce wiele razy. W 2005 roku prezydent Aleksander Kwaśniewski odznaczył go Krzyżem Komandorskim Orderu Zasługi Rzeczypospolitej Polskiej.
Przypisy
Bibliografia Яковлев Александр Николаевич Яковлев Александр Николаевич Архив Александра Н. Яковлева - Личный архив - Биография Могилы знаменитостей. Яковлев Александр Николаевич (1923–2005) Библиотека – Люди и книги
Kategoria:Urodzeni w 1923 Kategoria:Zmarli w 2005 Kategoria:Ambasadorowie ZSRR w Kanadzie Kategoria:Członkowie Rosyjskiej Akademii Nauk Kategoria:Deputowani do Rady Najwyższej ZSRR XI kadencji Kategoria:Deputowani ludowi ZSRR Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Komandorskim Orderu Zasługi Rzeczypospolitej Polskiej Kategoria:Odznaczeni Orderem Czerwonego Sztandaru Pracy Kategoria:Odznaczeni Orderem Czerwonego Sztandaru Kategoria:Odznaczeni Orderem Czerwonej Gwiazdy Kategoria:Odznaczeni Orderem Krzyża Ziemi Maryjnej Kategoria:Odznaczeni Orderem Przyjaźni Narodów Kategoria:Odznaczeni Orderem Rewolucji Październikowej Kategoria:Odznaczeni Orderem Trzech Gwiazd Kategoria:Odznaczeni Orderem Wielkiego Księcia Giedymina Kategoria:Odznaczeni Orderem Wojny Ojczyźnianej I klasy Kategoria:Odznaczeni Orderem Oswobodziciela Kategoria:Odznaczeni Orderem „Za zasługi dla Ojczyzny” Kategoria:Odznaczeni Orderem Zasługi Republiki Federalnej Niemiec Kategoria:Rosyjscy politycy Kategoria:Członkowie Komitetu Centralnego Komunistycznej Partii Związku Radzieckiego Kategoria:Pochowani na Cmentarzu Trojekurowskim w Moskwie