Lista światowego dziedzictwa UNESCO na Słowacji – lista miejsc na Słowacji wpisanych na listę światowego dziedzictwa UNESCO, ustanowionej na mocy Konwencji w sprawie ochrony światowego dziedzictwa kulturowego i naturalnego, przyjętej przez UNESCO na 17. sesji w Paryżu 16 listopada 1972 roku i ratyfikowanej przez Słowację 31 marca 1993 roku.
Obecnie (stan na 2023 rok) na liście znajduje się 8 obiektów: 6 dziedzictwa kulturowego i 2 o charakterze przyrodniczym.
Na słowackiej liście informacyjnej UNESCO – liście obiektów, które Słowacja zamierza rozpatrzyć do zgłoszenia do wpisu na listę światowego dziedzictwa – znajduje się 12 obiektów (stan na 2023 rok).
Obiekty wpisane na listę światowego dziedzictwa UNESCO
Poniższa tabela przedstawia słowackie obiekty na liście światowego dziedzictwa UNESCO:
Nr ref. – numer referencyjny UNESCO; Obiekt – polskie tłumaczenie nazwy wpisu na liście wraz z jej angielskim oryginałem; Położenie – miasto, kraj, współrzędne geograficzne; Typ – klasyfikacja według Komitetu Światowego Dziedzictwa: kulturowe (K) przyrodnicze (P) kulturowo–przyrodnicze (K,P) Rok wpisu – roku wpisu na listę i rozszerzenia wpisu; Opis – krótki opis obiektu wraz z informacjami o jego zagrożeniu.
Nr ref. Obiekt Zdjęcie Położenie Typ Rok Opis 618Bańska SzczawnicaHistoric Town of Banská Štiavnica and the Technical Monuments in its Vicinitycenter|150pxBańska SzczawnicaKraj bańskobystrzyckiK (iv)(v) 1993Bańska Szczawnica jest najstarszym miastem górniczym na Słowacji. Chociaż teren ten był zamieszkały już od epoki brązu, miasto zostało założone dopiero w XIII wieku. Działalności górniczej zaprzestano w XIX wieku z powodu wyczerpania pokładów metali. 620Lewocza i Spisz wraz z zabytkami kulturyLevoča, Spišský Hrad and the Associated Cultural Monumentscenter|150pxLewocza, Spiska Kapituła i ŻehraKraj preszowskiK (iv) 19932009Zamek Spiski jest jednym z największych zamków w środkowej Europie. Początkowo funkcjonował jako twierdza graniczna, następnie przez kilka wieków stanowił siedzibę żupana spiskiego. W 2009 roku wpis został rozszerzony o miasto Lewocza, znane z wielu dzieł mistrza Pawła z Lewoczy. 622VlkolínecVlkolíneccenter|150pxVlkolínecKraj żylińskiK (iv)(v) 1993Na południowych zboczach góry Sidorovo znajduje się grupa ponad 40 wyjątkowo dobrze zachowanych domostw, wybudowanych w stylu architektonicznym typowym dla regionu Liptowa. Pochodzące z XIX wieku drewniane chałupy, tworzą częściowo zamieszkały skansen. W niektórych domach znajdują się udostępnione do zwiedzania ekspozycje. 725Słowacki Kras i jaskinie krasowe AggtelekCaves of Aggtelek Karst and Slovak Karstcenter|150pxKraj koszyckiP (viii) 199520002008Wpis obejmuje 712 jaskiń położonych po obu stronach granicy słowacko-węgierskiej. Pochodzą one z okresu późnej kredy oraz trzeciorzędu. Wpis transgraniczny z Węgrami. 973Zespół miejski BardejowaBardejov Town Conservation Reservecenter|150pxBardejówKraj preszowskiK (iii)(iv) 2000Bardejów jest dobrze zachowanym przykładem średniowiecznego miasteczka warownego. Domy mieszczańskie oraz miejska bazylika pochodzą z XV wieku. W mieście znajduje się również dzielnica żydowska, pochodząca z XVIII wieku. 1133Pradawne i pierwotne lasy bukowe Karpat i innych regionów EuropyAncient and Primeval Beech Forests of the Carpathians and Other Regions of Europecenter|150pxKraj preszowskiP (ix) 2007201120172021Zespół względnie nienaruszonych europejskich lasów bukowych. Od końca ostatniej epoki lodowcowej buk europejski zaczął się rozprzestrzeniać na terenie Alp, Karpat, Dinaryd oraz Pirenejów. Udana ekspansja na całym kontynencie europejskim była możliwa dzięki szerokiej tolerancji buka na różne warunki klimatyczne. Wpis transgraniczny z Austrią, Albanią, Belgią, Bośnią i Hercegowiną, Bułgarią, Chorwacją, Czechami, Francją, Hiszpanią, Macedonią Północną, Niemcami, Polską, Rumunią, Słowenią, Szwajcarią, Ukrainą oraz Włochami. 1273Drewniane kościoły i cerkwie w słowackiej części regionu KarpatWooden Churches of the Slovak part of the Carpathian Mountain Areacenter|150pxHervartov, Kieżmark, Bodružal, Ladomirová, Ruská Bystrá, Twardoszyn, Leštiny oraz HronsekKraj preszowskiKraj bańskobystrzyckiKraj żylińskiKraj koszyckiK (iii)(iv) 2008Osiem drewnianych kościołów wybudowanych w Karpatach, od XVI do XVIII wieku. Dwa spośród nich są rzymskokatolickie, trzy protestanckie, a pozostałe trzy to cerkwie greckokatolickie. 1608Granice Imperium Rzymskiego – limes naddunajski (część zachodnia)Frontiers of the Roman Empire – The Danube Limes (Western Segment)center|150pxBratysława–Rusovce, IžaKraj bratysławskikraj nitrzańskiK (iv)(v)(vi) 2021Sieć rzymskich fortyfikacji wzdłuż Dunaju, chroniących granice Cesarstwa Rzymskiego. Wpis na listę UNESCO obejmuje najdłuższy rzymski limes o długości 600 km.
Obiekty na słowackiej liście informacyjnej UNESCO
Poniższa tabela przedstawia obiekty na słowackiej liście informacyjnej UNESCO:
Nr ref. – numer referencyjny UNESCO; Obiekt – polskie nazwa obiektu wraz z jej angielskim oryginałem na słowackiej liście informacyjnej; Położenie – miasto, kraj, współrzędne geograficzne; Typ – klasyfikacja według zgłoszenia: kulturowe (K) przyrodnicze (P) kulturowo–przyrodnicze (K,P) Rok wpisu – roku wpisu na listę informacyjną Opis – krótki opis obiektu wraz z informacjami o jego zagrożeniu.
Nr ref. Obiekt Zdjęcie Położenie Typ Rok Opis 580Kościoły Gemer i Abov wraz ze średniowiecznymi malowidłami naściennymiGemer and Abov churches with the medieval wall paintingscenter|150pxKraj koszyckiKraj bańskobystrzyckiK (iv) 1995Wpis na listę informacyjną obejmuje dziesięć kościołów położonych na południu Słowacji. Mają one dobrze zachowane malowidła naścienne z XIV i XV wieku. 1684Tokajski region winiarskiTokaj Wine Regioncenter|150pxKraj koszyckiK (i)(iii)(v) 2002Tokajski region winiarski został oficjalnie ustanowiony w 1737 roku. Historia uprawy winorośli w tym regionie liczy sobie około tysiąca lat. Wpis transgraniczny z Węgrami. 1685Oryginalne łąki – pastwiska na SłowacjiOriginal Meadow – Pasture Sites of Slovakiacenter|150pxZachodnie i wschodnie KarpatyK (v) 2002Wpis na listę informacyjną obejmuje 62 łąki położone na północy Słowacji. Cechuje je unikalny i różnorodny krajobraz utworzony w wyniku działalności człowieka. 1731Mauzoleum Chatama SóferaThe Memorial of Chatam Sófercenter|150pxBratysławaKraj bratysławskiK (iv)(v)(vi) 2002Mauzoleum Chatama Sófera jest częścią dawnego cmentarza żydowskiego powstałego w XVII wieku. Nekropolia została w dużej części zniszczona w 1943 roku. Do dzisiaj zachowały się jedynie 23 nagrobki, położone w pobliżu grobu Chatama Sófera. 1733System umocnień u zbiegu Dunaju i Wagu w KomárnieSystem of Fortifications at the Confluence of the Rivers Danube and Váh in Komárno – Komáromcenter|150pxKomárnoKraj nitrzańskiK (i)(ii)(iv)(v) 2002Miasto Komárno znajduje się u zbiegu dwóch rzek – Dunaju oraz Wagu. Ze względu na strategiczne położenie, na przestrzeni wieków wokół tego obszaru rozwinięto system fortyfikacji. Wpis transgraniczny z Węgrami. 1734Koncepcja soczewkowatego historycznego centrum miasta KoszyceThe concept of the lenticular historical town core of Košice Citycentruj|150x150pxKoszyceKraj koszyckiK (ii)(iv)(v) 2002Koszyce znajdowały się na skrzyżowaniu ważnych szlaków handlowych łączących Europę Zachodnią z Europą Wschodnią oraz Morze Bałtyckie z Morzem Czarnym. Miasto zachowało swój oryginalny, średniowieczny plan, a główna ulica ma kształt podobny do soczewki. 1737Rezerwaty przyrody w TatrachNatural Reserves of Tatras Mountaincenter|150pxKraj żylińskiKraj preszowskiP (vii)(viii)(ix)(x) 2002Tatry są najwyższym pasmem górskim Karpat i rozciągają się na granicy polsko–słowackiej. W epoce plejstocenu zostały pokryte lodowcami, co skutkowało powstaniem m.in. moren oraz jezior polodowcowych. Na Słowacji obszar ten jest pod ochroną, a na jego terenie znajduje się Tatrzański Park Narodowy. 1738Doliny krasowe na SłowacjiKarst Valleys of Slovakiacenter|150pxKraj koszyckiP (viii)(ix)(x) 2002Wpis na listę informacyjną obejmuje miejsca o topografii krasowej. W przeważającej części są to doliny bogate w endemiczną florę i faunę, nietknięte działalnością człowieka. 1739Krajobraz przyrodniczy i kulturowy regionu DunajuNatural and Cultural Landscape of Danube Regioncenter|150pxKraj bratysławskikraj nitrzańskikraj trnawskiK, P 2002Wpis na listę informacyjną obejmuje tereny położone wzdłuż Dunaju. Obszar ten jest terenem podmokłym, na którym występują m.in. mokradła oraz terasy zalewowe. 1740Mykoflora Gór BukowskichFungal Flora of Bukovské Hillscenter|150pxKraj preszowskiP (x) 2002Góry Bukowskie to pasmo górskie położone we wschodniej Słowacji. Są one w dużej części pokryte lasami, w których typowymi gatunkami drzew są: buk, jodła oraz klon. Góry te są najbardziej znane z dużej bioróżnorodności wśród grzybów. 1741Gejzer w HerľanachGeyser in Herlanycenter|150pxHerľanyKraj koszyckiP (vii) 2002Gejzer w Herlanach jest jedynym w Europie i jednym z ośmiu znanych na Ziemi chłodnych gejzerów. Został uruchomiony w 1870 roku podczas wiercenia studni dla pobliskiego uzdrowiska. Głębokość odwiertu wynosi 405 metrów, a temperatura wody wynosi ok. 20 °C. 5093Obiekty Państwa wielkomorawskiego – Kościół św. Małgorzaty Antiocheńskiej w KopčanachSites of Great Moravia: Slavonic Fortified Settlement at Mikulčice – Church of St. Margaret at Kopčanycenter|150pxKopčanyKraj trnawskiK (iii)(iv)(v)(vi) 2007Kościół św. Małgorzaty Antiocheńskiej został wybudowany w IX wieku i przeszedł renowacje w XIII i XVI wieku. Budynek został wybudowany w stylu przedromańskim. Wpis transgraniczny z Czechami.
Przypisy
Linki zewnętrzne Lista światowego dziedzictwa UNESCO
Słowacja Kategoria:Obiekty z listy dziedzictwa UNESCO na Słowacji