Oni walczyli za ojczyznęW polskiej literaturze przedmiotu tytuł filmu często występuje w oryginalnym tłumaczeniu tytułu pierwowzoru literackiego Szołochowa, tzn. Walczyli za ojczyznę (zob. Apokalipsa i prawda, "Film" 22, Warszawa 1975-06-01; Czesław Dondziłło, Walczyli za ojczyznę, „Film” nr 25, Warszawa 1975-06-22 i in.) (org. Они сражались за Родину) – radziecki dramat wojenny z 1975 roku w reż. Siergieja Bondarczuka. Adaptacja powieści Michaiła Szołochowa pt. Walczyli za ojczyznę.

Fabuła Lato 1942, trwa II wojna światowa. Oddział Armii Czerwonej pod naporem atakujących Niemców, w ciężkich bojach odwrotowych, wycofuje się w stronę Stalingradu.

Film pokazuje epizod wczesnego okresu wojny na froncie wschodnim, ukazany na przykładzie małego pododdziału i jego żołnierzy-przyjaciół, szeregowców: Łopachina (bohatera walk), Strielcowa, Zwiagincewa (ciężko rannego podczas niemieckiego ataku inwalidy) i innych.

Obsada Wasilij Szukszyn – szer. Łopachin Wiaczesław Tichonow – szer. Strielcow Siergiej Bondarczuk – szer. Zwiagincew Gieorgij Burkow – szer. Kopytowski Jurij Nikulin – szer. Niekrasow Iwan Łapikow – sierż. Popriszczenko Nikołaj Gubienko – por. Gołoszczokow Nikołaj Wołkow – szer. Nikiforow Andriej Rostock – kpr. Koczetygow Nikołaj Szytko – kucharz Lisiczenko Jewgienij Samojłow – płk. Marczenko Nonna Mordiukowa – Natalia Stiepanowna Innokientij Smoktunowski – chirurg Irina Skobcewa – lekarz półkowy Angelina Stiepanowa – stara kozaczka, którą Łopachin prosi o wiadro i sól Tatiana Bożok – sanitariuszka ratująca Strielcowa Lidija Fiedosiejewa-Szukszyna – Głasza Daniił Iliczenko – Łuka Michałycz Alieksiej Wanin – szer. Borzych Nikołaj Gorłow – sanitariusz opatrujący Strielcowa w szpitalu Giennadij Sofronow – przewodniczący, szef pustego magazynu Boris Nikiforow – kpt. Sumskow Anatolij Pieriewierzew – Chmiz Witalij Leonow – żołnierz Michaił Czigarow – żołnierz Stanisław Borodokin – żołnierz Leonid Trutniew – żołnierz Piotr Mierkuriew – żołnierz Lew Pawłow – żołnierz niosący sztandar Andriej Popow – głos zza kadru i inni.

O filmie Oni walczyli za ojczyznę powstał z okazji XXX-lecia zwycięstwa ZSRR nad faszyzmem. Siergiej Bondarczuk do prac nad filmem przystąpił w rozkwicie swojej filmowej kariery, będąc już znanym reżyserem, aktorem i scenarzystą. Laureatem nagrody "Oscara" za epopeję Wojna i pokój z lat 1965-67. Podobnie jak w wypadku Losu człowieka z 1959 scenariusz oparł na prozie Michaiła Szołochowa, a jego realizacja, jak sam stwierdził w jednym z wywiadów była "kultywowanym od wielu lat marzeniem".

Odbiór Film spotkał się z pozytywnym przyjęciem zarówno widzów jak i krytyków. W ZSRR obejrzało go w kinach ponad 40 milionów widzów, co daje mu obecnie wysokie miejsca pod względem oglądalności i przychodów w rankingach rosyjskich portali filmowych. Ponad 40 lat po premierze, film Bondarczuka wciąż zaliczany jest do jednych z najlepszych obrazów o II wojnie światowej w ZSRR, regularnie przypominany w rosyjskiej TV oraz okolicznościowych pokazach filmowych (najczęściej z okazji rocznicy ataku III Rzeszy na ZSRR). W listopadzie 2016 roku minister obrony narodowej FR Siergiej Szojgu, przy asyście szefów departamentów obrony WNP, dokonał w Moskwie uroczystego odsłonięcia ulicznej instalacji rzeźbiarskiej opartej na motywie filmu (maszerujący oddział żołnierzy), poświęconej jego bohaterom jako "symbolom walki za ojczyznę i nieopuszczania jej w najtrudniejszych chwilach"Oficjalna strona Ministerstwa Obrony FR.

Krytycy chwalili film za zdjęcia i obsadę aktorską (Łapikow, Mordiukowa, Szukszyn, Tichonow, Bondarczuk). Dla Wasilija Szukszyna była to ostatnia rola w życiu. Aktor zmarł podczas zdjęć do filmu w październiku 1974 roku, na siedem miesięcy przed jego premierą. Z tego powodu, w ostatnich scenach filmu Szukszyna dublował Jurij Sołowiow, a podczas jego udźwiękowiania, głosu jego bohaterowi użyczył Igor Jefimow.

W Polsce W Polsce, film miał swoją premierę w listopadzie 1976 roku w ramach przeglądu filmowego "Dni Filmu Radzieckiego". W kinach obejrzało go ponad 1,3 mln widzów, a krytycy zachwycali się zwłaszcza kreacją SzukszynaDondziłło..., s. 18.

Nagrody Film otrzymał kilka znaczących w ówczesnym świecie socjalistycznym nagród, chociaż dziś już zupełnie "egzotycznych" z punktu widzenia kina światowego. Były to:

1975 – nagroda tygodnika "Sowietskij ekran" za najlepszy film i najlepszą rolę męską dla Szukszyna 1976 – nagroda Związku Antyfaszystowskich Bojowników Czechosłowacji na XX MFF w Karlowych Warach 1977 – nagroda dla Siergieja Bondarczuka za najlepszą reżyserię, dla Tatiany Bożok za najlepszą rolę drugoplanową, nagroda zbiorowa dla 27 odtwórców ról żołnierzy oddziału radzieckiego na XIV MFF w Panamie 1977 – Nagroda Państwowa RFSRR im. Braci Wasiliewych

Uwagi

Przypisy

Bibliografia

Linki zewnętrzne Radziecki plakat do filmu

Oni walczyli za ojczyznę w portalu „Kinopoisk” (ros.) Oni walczyli za ojczyznę w portalu „Kino-Tieatr” (ros.) Oni walczyli za ojczyznę w portalu "Russkino" (ros.)

Kategoria:Filmowe adaptacje utworów Michaiła Szołochowa Kategoria:Filmy w reżyserii Siergieja Bondarczuka Kategoria:Radzieckie adaptacje filmowe Kategoria:Radzieckie dramaty filmowe Kategoria:Radzieckie filmy o II wojnie światowej Kategoria:Radzieckie filmy zgłoszone do rywalizacji o Oscara w kategorii filmu nieanglojęzycznego Kategoria:Radzieckie filmy z 1975 roku