Budynek zgromadzenia sióstr katarzynek przy ul. Reginy Protmann 4 – zabytkowy budynek w Braniewie z 1889 roku. 7 sierpnia 1996 roku został wpisany do wojewódzkiego rejestru zabytków pod pozycją 514/96Narodowy Instytut Dziedzictwa: Rejestr zabytków nieruchomych – województwo warmińsko-mazurskie..
Powstanie sierocińca katarzynek w Braniewie lewo|mały|229x229px|Przed budynkiem, rok 1912 lewo|mały|211x211px|Rok 1981, bank PKO Druga połowa XIX wieku przyniosła na Warmii prawdziwy rozkwit pracy edukacyjno-wychowawczej sióstr Zgromadzenie św. Katarzyny. Katarzynki zaczęły podejmować pracę w szkołach wielu warmińskich miast.
Dodatkowo w drugiej połowie XIX wieku rozpoczęto w diecezji warmińskiej organizowanie zakładów dla sierot (jedną z przyczyn takiej potrzeby była epidemia cholery i duża liczba sierot). W 1866 roku, otrzymawszy zezwolenie od biskupa warmińskiego Josepha Geritza, siostry katarzynki utworzyły w Braniewie pierwszy sierociniec dla dzieci obojga płci. Miał on 30 wychowanków. Chłopcy uczęszczali do szkoły parafialnej, a dziewczęta do szkoły klasztornej.
1 października 1877, w czasie narastającego kulturkampfu sierociniec został przez władze pruskie czasowo zamknięty. Dzięki wybiegowi katarzynek, po dwóch latach, od 21 listopada 1879 roku, siostrom udało się wznowić działalność. Fortel polegał na tym, że wychowanie dzieci powierzono postulantkom własnego Zgromadzenia, jako rzekomo osobom świeckim, gdyż przed ślubami wieczystymi.
Ponieważ istniejące budynki klasztorne stawały się niewystarczający dla nowych wyzwań wychowaczo-opiekuńczych, dlatego też po drugiej stronie ulicy Klasztornej powstały kolejne dwa obiekty zakonu – współczesnego sierocińca w 1889 roku (Klosterstraße 6, dziś ul. Protmann 4), do którego dobudowano w latach 1895–1896 budynek postulatu i nowicjatu (Klosterstraße 8, dziś ul. Protmann 6). Od 1911 do sierocińca przyjmowano tylko dziewczynki, zwłaszcza objęte obowiązkiem szkolnym, w tym dzieci specjalnej troski. Chłopców przeniesiono do Lidzbarka WarmińskiegoMałgorzata Napiórkowska Działalność wychowawcza i oświatowa Zgromadzenia Sióstr św. Katarzyny w diecezji warmińskiej w latach 1870–1939.Braunsberg / Ostpreussen Unsere Schulen, Aloys Latki, Volksschulen, Heft 63, Sommer 1996..
Sierociniec dysponował 75 miejscami, dodatkowych, 20 miejsc było przeznaczonych dla dzieci upośledzonych. Dziewczęta te przygotowywano do samodzielnego życia, ucząc je różnych prac domowych. W latach 1915–1916 archiprezbiter braniewski ks. Max Rechelt założył dla dziewcząt upośledzonych osobną Fundację św. Elżbiety (St. Elisabeth-Stift), położoną przy Ritterstraße 71 (współcześnie ul. 9 Maja)Braunsberg im Wandel der Jahrhunderte. Festschrift zum 650jährigen Stadtjubiläum am 23. und 24. Juni 1934 von Franz Buchholz.
Po dojściu w 1933 NSDAP do władzy zaczęto ograniczać działalność sióstr w sierocińcach i je likwidować. Na przełomie 1936/1937 zlikwidowano sierociniec w Królewcu. Sierociniec w Braniewie został zlikwidowany 1 czerwca 1937 roku. Dzieci z braniewskiego sierocińca zostały wywiezione 7 czerwca 1937 roku. Część pomieszczeń sierocińca wykorzystywano na biura kościelne, a po wybuchu II wojny światowej w części zamieszkali księża profesorowie Warmińskiego Seminarium Duchownego, gdy gmach nowego seminarium duchownego przy Ludendorffstraße 18 został przeznaczony na szpital polowy.
Po zakończeniu wojny powróciły dwie siostry katarzynki i jedna świecka krawcowa do przedwojennego domu sierot i zajmowały się opieką nad chorymi oraz usługami krawieckimi. W 1962 budynek został ponownie odebrany siostrom katarzynkom, tym razem przez władze komunistyczne. Budynek został wówczas przeznaczony i zaadaptowany na oddział Powszechnej Kasy Oszczędności. Wprowadzono szereg zmian w architekturze wnętrza, wydzielając na patrerze salę kasową, przedskarbiec i skarbiec, a na I i II piętrze pomieszczenia biurowe. Położone zostały nowe posadzki, postawiono nowe ściany działowe, obiekt został podłączony do miejskiej sieci wodno-kanalizacyjnej, a do tylnej części budynku dobudowano parterową przybudówkę z łazienkami i WCZabytek.pl Braniewo, bł. Reginy Protmann 4 dom, Biała karta. OpisHeimatbrief für den Kreis Braunsberg, Sommer 2016, Das Waiesenhaus der Katharinenschwestern in Braunsberg – ein Bericht von S.M. Magdalena, Braunsberg, s. 213..
Architektura Budynek wzniesiony na planie kwadratu, murowany z cegły licowej, skierowany kalenicowo w stronę ul. bł. Regiony Protmann. Elewacje szczytowe przylegają do sąsiednich budynków. Budynek podpiwniczony, trzykondygnacyjny. Strop nad piwnicą na belkach stalowych, nad wyższymi kondygnacjami stropy drewniane. Więźba dachowa drewniana o konstrukcji płatwiowo-krokwiowej. Elewacja frontowa budynku jest pięcioosiowa, elewację zamyka profilowany gzyms wsparty na ozdobnych wspornikach. Dach budynku dwuspadowy, pokryty dachówką holenderkązabytek.pl Braniewo, bł. Reginy Protmann 4.
Katolicki Ośrodek Wsparcia dla Dzieci i Młodzieży alt=|lewo|mały|180x180px|Katolicki Ośrodek dla Dzieci i Młodzieży, rok 2020 W 1992 Bank PKO zwrócił zakonowi sióstr katarzynek zajmowany przez 30 lat ich budynek, przeprowadzając się do nowej lokalizacji przy ul. Gdańskiej 10PKO w nowej siedzibie [w:] IKAT. Ilustrowany Kurier Terenowy, nr 17 (39), 13 września 1992, s. 1–2. Ponadto 9 sierpnia 1996 roku Zarząd Miasta Braniewa podjął decyzję o odebraniu Hufcowi ZHP Braniewo jej dotychczasowej siedziby – położonej obok Baszty Harcerskiej i zwróceniu jej również klasztorowi, gdyż ową basztę w 1888 roku nabył klasztor sióstr katarzynek. Po remoncie i pracach adaptacyjnych w kompleksie tych budynków utworzono placówkę opiekuńczą, czyli przywrócony im charakter sprzed wojnyLutterberg A. – Zur Baugeschichte der Altstadt Braunsberg – ZGAE, XIX, 1916, s. 676Harcerska watra nad Pasłęką : szkice i źródła do historii Hufca Związku Harcerstwa Polskiego im. Mikołaja Kopernika w Braniewie 1946-2005 / [red. i uzup. Jerzy Chrabąszcz]. – Olsztyn : Olsztyńska Szkoła Wyższa im. Józefa Rusieckiego, 2006.
Współcześnie ośrodek funkcjonuje pod nazwą Katolicki Ośrodek Wsparcia dla Dzieci i Młodzieży. Jest to niepubliczna placówka opiekuńczo-wychowawczą typu socjalizacyjnegoWystąpienie pokontrolne z kontroli problemowej w trybie zwykłym w Katolickim Ośrodku Wsparcia dla Dzieci i Młodzieży w Braniewie w dniach 25–28 lutego 2025 r.. Placówka funkcjonuje od 1 września 1998 i jest prowadzona przez Zgromadzenie Sióstr św. Katarzyny w BraniewieBraniewo. Dom Dziennego Pobytu. Nagroda dla dzieci [w:] IKAT. Gazeta Braniewska 30 kwietnia 2000, s. 6. Zajmuje się zapewnieniem dzieciom i młodzieży, pozbawionym częściowo lub całkowicie opieki rodzicielskiej, całodobowej opieki i wychowania. W skład ośrodka wchodzą: świetlica terapeutyczna dla dzieci objętych pobytem dziennym, placówka socjalizacyjna oraz Punkt Interwencji Kryzysowej. Ośrodek może przyjąć 26 dzieci. Część wychowanków mieszka w zakładzie na stałe, część pozostaje pod opieką w dzień i powraca do rodzinnych domów na noc. Wychowankowie zamieszkują w dwóch odrębnych, rodzinnie urządzonych budynkachPortal DomyDziecka.org, Katolicki Ośrodek Wsparcia dla Dzieci i Młodzieży., gdyż w latach 90. XX w. katarzynki odzyskały od miasta zakupioną przez nie w 1888 roku Wieżę Młyna Kieratowego (tzw. basztę), którą następnie zaadaptowano na pomieszczenia mieszkalne. Ośrodek jest finansowany przez starostwo (w 70 procentach) i z datków i darowizn (w 30 procentach)Heimatbrief für den Kreis Braunsberg 2015 Sommer Nr. 33 Maluela Begett Vorstandsmitglieder der Kreisg. Braunsberg besuchen das Kinderheim der Katharinen-Schwestern..
Zobacz też Zgromadzenie Zakonne Sióstr św. Katarzyny. Dom prowincjalny „Regina Coeli” w Braniewie Wieża Młyna Kieratowego
Przypisy
Braniewo Kategoria:Klasztory i domy zakonne katarzynek Kategoria:Zabytki nieruchome w Braniewie Kategoria:Obiekty kulturalne w Braniewie