Wacław Jurek (ur. 13 września 1896 w Krępie, zm. 4 września 1971 w Grudziądzu) – chorąży pilot Wojska Polskiego, żołnierz Armii Cesarstwa Niemieckiego podczas I wojny światowej, uczestnik powstania wielkopolskiego i wojny polsko-bolszewickiej, kawaler Orderu Virtuti Militari. W czasie II wojny światowej był więźniem KL Stuthoff.
Życiorys Syn Ignacego i Konstancji z Czekalskich, był ich siódmym dzieckiem spośród dziewięciorga. Po ukończeniu sześcioklasowej szkoły ludowej w 1910 roku w Krępie, w 1911 roku rozpoczął trzyletnią praktykę ślusarską, a od 1914 roku pracował jako pomocnik ślusarza. Dalszą naukę przewał mu wybuch I wojny światowej. 1 października 1915 roku został powołany do odbycia służby w armii niemieckiej i otrzymał przydział do niemieckiego lotnictwa wojskowego. Jako mechanik służył początkowo w Zapasowym Oddziale Lotniczym nr 4 w Ławicy, w maju 1916 roku został przydzielony do szkoły we Freiburgu, gdzie służył do 1 maja 1917 roku, a następnie do szkoły w Paderborn. W Berlinie na lotnisku Johannisthal ukończył kurs stabilizacji samolotów w wytwórni lotniczej „Albatroswerke", kurs mechaników lotniczych w fabryce silników Mercedes-Daimler w Stuttgarcie, wulkanizacji opon w fabryce Continental w Hanowerze. W momencie kapitulacji Niemiec stacjonował na lotnisku Ławica.
W listopadzie 1918 roku zdezerterował z armii niemieckiej i 14 listopada 1918 roku wątpił do Wojska Polskiego jako ochotnik i służył w I Batalionie Pogranicznym Wielkopolskim w Kaliszu. 28 listopada brał udział w przejęciu koszar i oswobodzeniu obozu w Szczypiornie. Brał udział w walkach o Skalmierzyce, Ostrów Wielkopolski, Krotoszyn oraz w walkach pozycyjnych pod Zdunami.
10 stycznia 1919 roku na własną prośbę został skierowany do Szkoły Pilotów na Stacji Lotniczej Ławica, a po jej ukończeniu kontynuował szkolenie w Wyższej Szkole Pilotów. Tytuł pilota frontowego uzyskał 22 czerwca 1920 roku. 10 sierpnia 1920 roku został przydzielony do 8. eskadry wywiadowczej – jako pilot frontowy i w składzie tej jednostki brał udział w walkach podczas wojny polsko-bolszewickiej. W okresie od 4 do 12 września w rejonie Hrubieszowa i Włodzimierza Wołyńskiego atakował z niskiego pułapu kawalerię nieprzyjaciela. Łącznie w sierpniu i we wrześniu wykonał 14 lotów bojowych podczas których wyróżnił się dużą odwagą. 17 września, podczas trzeciego lotu tego dnia atakował z niskiej wysokości oddziały Armii Czerwonej. Jego samolot został zestrzelony ale on sam zdołał powrócić do macierzystej jednostki. Na początku października brał udział w atakach na pociągi pancerne w rejonie Zwiahla, czym zmuszono je do wycofania się do Korostenia.
Po zakończeniu działań wojennych pozostał w Wojsku Polskim. W Centralnej Szkole Podoficerów Piechoty nr 1 w Chełmnie odbył pięciomiesięczny kurs, który ukończył z 174. lokatą. Od 13 lipca 1922 roku służył w 1. pułku lotniczym w 12. eskadrze wywiadowczej i 13. eskadrze linowej. 1 sierpnia 1923 roku brał udział w pokazach zorganizowanych z okazji pobytu w Polsce króla rumuńskiego Ferdynanda I, za co został odznaczony Orderem Wiernej Służby I klasy.
1 grudnia 1926 roku został skierowany jako instruktor do Oficerskiej Szkoły Lotnictwa (OSL). 26 marca 1926 roku został przeniesiony z OSL do Lotniczej Szkoły Strzelania i Bombardowania (LSSiB), gdzie służył jako pilot w Eskadrze Szkolnej nr 1. Jako doświadczony pilot dokonywał również oblotów samolotów remontowanych w parku lotniczym. W latach 1931–1932 przeszedł przeszkolenie w ramach Wyższej Szkoły Pilotażu. Był jednym z dwóch pilotów latających na samolotach Farman F-68 Goliath, wykorzystywanych do szkolenia spadochroniarzy.
W 1930 roku dokonał oblotu prototypu awionetki Moryson II (znaki SP-AED) konstrukcji Józefa Morrisona. Na tym samolocie w 1931 roku wystartował w III Krajowym Konkursie Awionetek oraz IV Krajowym Konkursie Samolotów Turystycznych. Z końcem 1932 roku został przeniesiony do 3. pułku lotniczego. W 1934 roku, po katastrofie lotniczej w LSSiB, został przeniesiony w stan spoczynku, ale zachował związki z lotnictwem, latał jako pilot sportowy.
Po wybuchu II wojny światowej zgłosił się do służby w 4.pułku lotniczego, od 5 września służył w oddziale lotniczym w Dęblinie. Po zakończeniu walk przedostał się do Grudziądza, gdzie pracował lotniczych zakładach remontowych. Jako były powstaniec wielkopolski został 22 lutego 1944 roku aresztowany i osadzony w obozie koncentracyjnym w Stutthof z numerem obozowym 33701.
Przeżył wojnę, znalazł zadudnienie w PKP Grudziądz. Ukończył w 1946 roku szkolenie w Cywilnej Szkole Pilotów i Mechaników. Był jednym z założycieli Aeroklubu Grudziądzkiego. Następnie pełnił funkcję instruktora w Lisich Kątach, kierownika wyszkolenia w Cywilnej Szkole Pilotów i Mechaników w Ligocie Dolnej oraz kierownika Wyczynowej Szkoły Szybowcowej w Lisich Kątach. Na fali komunistycznych represji został odsunięty od latania. W latach 50. pracował jako magazynier w cukrowni i w Technikum Budowy Maszyn Rolniczych. W 1957 roku powrócił do latania w Aeroklubie Grudziądzkim. 1 marca 1958 roku rozpoczął pracę w Zarządzie Ruchu Lotniczego i Lotnisk Komunikacyjnych jako zawiadowca lotniska w Grudziądzu. Na emeryturę przeszedł 1 listopada 1963 roku, ale pozostał aktywnym członkiem Klubu Seniorów Lotnictwa. Zmarł 4 września 1971 roku w Grudziądzu, gdzie też został pochowany.
Ordery i odznaczenia Za swą służbę w polskim lotnictwie otrzymał odznaczenia: Krzyż Srebrny Orderu Wojskowego Virtuti Militari nr 283 – 8 kwietnia 1921, Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski, Medal Niepodległości – 25 lipca 1933 „za pracę w dziele odzyskania niepodległości”, Brązowy Krzyż Zasługi, Wielkopolski Krzyż Powstańczy, Medal Pamiątkowy za Wojnę 1918–1921, Medal Dziesięciolecia Odzyskanej Niepodległości, Polowa Odznaka Pilota nr 65, Order Wiernej Służby – Rumunia.
Przypisy
Bibliografia
Kategoria:Podoficerowie lotnictwa II Rzeczypospolitej Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Srebrnym Orderu Virtuti Militari (II Rzeczpospolita) Kategoria:Odznaczeni Medalem Niepodległości Kategoria:Odznaczeni Polową Odznaką Pilota Kategoria:Odznaczeni Brązowym Krzyżem Zasługi (II Rzeczpospolita) Kategoria:Odznaczeni Wielkopolskim Krzyżem Powstańczym Kategoria:Odznaczeni Medalem Pamiątkowym za Wojnę 1918–1921 Kategoria:Odznaczeni Medalem Dziesięciolecia Odzyskanej Niepodległości Kategoria:Polacy odznaczeni Orderem Wiernej Służby (Rumunia) Kategoria:Polacy – żołnierze Armii Cesarstwa Niemieckiego w I wojnie światowej Kategoria:Polscy lotnicy w wojnie polsko-bolszewickiej Kategoria:Więźniowie KL Stutthof Kategoria:Ludzie związani z Grudziądzem Kategoria:Polscy lotnicy cywilni Kategoria:Urodzeni w 1896 Kategoria:Zmarli w 1971