mały|Rekonstrukcja wyglądu Gomphotherium Gomphotherium ( gomphos „klin, kołek”; θηριον thērion „zwierzę, bestia”) – rodzaj wymarłych trąbowców żyjących od miocenu po plejstocen w Azji, Europie, Ameryce PółnocnejBieda, 1969, s. 438., w Ameryce ŚrodkowejMacFadden i in., 2015: Gomphothere proboscidean (Gomphotherium) from the late Neogene of Panama. Journal of Paleontology, 89(2), 2015, p. 360–365. oraz w AfryceShi-Qi Wang, Yu Li, Jaroon Duangkrayom, Xiang-Wen Yang, Wen He & Shan-Qin Chen (2017) A new species of Gomphotherium (Proboscidea, Mammalia) from China and the evolution of Gomphotherium in Eurasia, Journal of Vertebrate Paleontology, 37:3, e1318284, DOI:10.1080/02724634.2017.1318284..
Miał parę ciosów zarówno w żuchwie, jak i w szczęce, te ostatnie były znacznie dłuższe od żuchwowych. Zęby trzonowe miały koronę o guzkowej powierzchni, liczba jarzm (poprzecznych do dłuższej osi korony grzbietów złożonych z guzkówBieda, 1969, s. 437.) na ostatnim zębie trzonowym (M3) wahała się między 3 a 5, co było typowe dla rodzajuMacFadden i in. s. 363.. Spojenie obu gałęzi kości zębowej było mocno wydłużone. Miał krótką trąbęAlina Krzemińska: Zmienność form morfologicznych w ujęciu ewolucyjnym na przykładzie trąbowców (Proboscidea). Annales Universitatis Paedagogicae Cracoviensis Studia ad Didacticam Biologiae Pertinentia II (2012).. Niektóre gatunki miały bardzo krótki ogonLarramendi A. 2016. Shoulder height, body mass, and shape of proboscideans. Acta Palaeontologica Polonica, 61 (3): 537–574.. Cechą synaptomorficzną rodzaju jest gruszkowaty lub prawie okrągły przekrój poprzeczny ciosów dolnych (żuchwy)Shiqi Wang, 2014: Gomphotherium inopinatum, a basal Gomphotherium species from the Linxia Basin, China, and other Chinese members of the genus. Vertebrata PalAsiatica, Vol. 52, 2: 183-200., a nie spłaszczony. Larramendi sugeruje, że trąbowce te miały futro, niektóre gatunki nawet długie i gęste, co umożliwiać im miało życie w klimacie chłodnym.
Do rodzaju zalicza się ponad 10 gatunków, przeważnie rozmiarów i wagi słonia indyjskiego, są jednak znacznie większe gatunki, np. G. steinheimense przekraczał 320 cm wysokości w kłębie i ważył 6,7 tony.
Kladogram wedle Shoshani, J. i Tassy, P. (2005) wykonany na bazie charakterystyki kości gnykowej różnych trąbowców.
Gatunki G. angustidens (Europa)Bieda s. 439. G. osborni. G. productum (Ameryka Północna) G. simplicidens (Ameryka Północna) G. steinheimense (Europa).
Przypisy
Bibliografia Bieda F., 1969. Paleozoologia, Strunowce, tom 2. Wyd. Geologiczne, s. 437–438.
Kategoria:Megafauna Kategoria:Wymarłe trąbowce Kategoria:Wymarłe ssaki plejstocenu Kategoria:Ssaki pliocenu Kategoria:Ssaki miocenu