Tomasz Wyżyński (ur. 31 października 1958 w Kielcach) – polski tłumacz anglojęzycznej literatury pięknej i leksykograf.
Życiorys Absolwent VI Liceum Ogólnokształcącego im. Tadeusza Reytana w Warszawie (1977) i Instytutu Anglistyki Uniwersytetu Warszawskiego (1982, tytuł zawodowy magistra filologii angielskiej). Zadebiutował jako tłumacz w 1987. Od 1994 autor słowników angielsko-polskich i polsko-angielskich publikowanych w formie książkowej m.in. przez Świat Książki, Klub dla Ciebie i Wydawnictwo WNT (największy o łącznej objętości przeszło 160 000 haseł i zwrotów). Oprócz prozy literackiej (ponad sześćdziesiąt powieści) przekładał na język polski wiersze Williama Butlera Yeatsa, a na język angielski polskie wiersze dla dzieci (w tym Lokomotywę Juliana Tuwima i W pamiętniku Zofii Bobrówny Juliusza Słowackiego) oraz wiersze polskich poetów współczesnych (Marian Grześczak, Krzysztof Karasek i Jan Twardowski).
Współpracował m.in. z wydawnictwami Iskry, Książka i Wiedza, Czytelnik, Albatros, Świat Książki, Czarna Owca. Przełożył cykl dwunastu powieści historyczno-obyczajowych Dziedzictwo rodu Poldarków brytyjskiego pisarza Winstona Grahama. Mieszka w Warszawie, ma córkę.
Publikacje książkowe Słowniki angielsko-polskie i polsko-angielskie Słowniki tematyczne 1994 – Angielsko-polski i polsko-angielski słownik biznesu (English-Polish and Polish-English Business Dictionary), Książka i Wiedza, 1995 – Słownik biznesu: angielsko-polski i polsko-angielski (Business Dictionary: English-Polish and Polish-English), Prószyński i S-ka, 2000 – Podręczny słownik idiomów angielskich (The Compact Dictionary of Idiomatic English), Świat Książki, 2013 – Angielsko-polski słownik biznesu z wymową, Polsko-angielski słownik biznesu z wymową, Wydawnictwo WNT, 2 tomy, ,
Słowniki ogólne 1999 – Podręczny słownik angielsko-polski (The Compact English-Polish Dictionary), Podręczny słownik polsko-angielski (The Compact Polish-English Dictionary), Świat Książki, 2 tomy, , ; przedruk Wydawnictwo Horyzont, 2001, 1 tom, pod tytułem Słownik angielsko-polski i polsko-angielski, 2002 – Współczesny słownik angielsko-polski (The Contemporary English-Polish Dictionary), Współczesny słownik polsko-angielski (The Contemporary Polish-English Dictionary), Klub dla Ciebie, 2 tomy, , 2004 – Nowy praktyczny słownik angielsko-polski i polsko-angielski (The New Practical English-Polish and Polish-English Dictionary), Świat Książki, 1 tom, 2008 – Wielki uniwersalny słownik angielsko-polski (The Great Universal English-Polish Dictionary), Wielki uniwersalny słownik polsko-angielski (The Great Universal Polish-English Dictionary), Klub dla Ciebie, 2 tomy, , ; wznowienie Wydawnictwo WNT, 2013, ,
Przekłady Tłumaczenia książek autorów mających hasła w Wikipedii:
Odbiór czytelniczy i naukowy Odbiór czytelniczy Polski przekład powieści Roberta Ludluma Spisek Akwitanii (wyd. polskie 1991) zajął w czerwcu i lipcu 1992 pierwsze miejsce na liście bestsellerów miesięcznika „Bestseller”, wydawanego przez Państwową Wyższą Szkołę Filmową, Telewizyjną i Teatralną im. Leona Schillera w Łodzi (kategoria literatura sensacyjna); autor zestawienia, Andrzej Rostocki, napisał, że książka odniosła ogromny sukces. W 1993 przekład Fachmana Bernarda Malamuda (wyd. polskie 1993) zajął piąte miejsce w kategorii literatura piękna na liście bestsellerów tygodnika „Wprost” opublikowanej w numerze 34 (561) z 22 sierpnia 1993.
Polskie tłumaczenie powieści Światło, którego nie widać amerykańskiego autora Anthony’ego Doerra (wyd. polskie 2015) zostało nagrodzone tytułem Książka Roku 2015 portalu Lubimyczytać.pl w kategorii powieść historyczna. Nominacje do nagrody Książka Roku portalu Lubimyczytać.pl uzyskały następujące przekłady: Pierwszych piętnaście żywotów Harry’ego Augusta Claire North (kategoria science fiction, 2015) Przeżyć. Droga dziewczyny z Korei Północnej do wolności Park Yeon-mi i (kategoria literatura faktu, 2015) Dziewięć dni Gilly Macmillan (kategoria kryminał, sensacja, thriller, 2016) Winstona Grahama (kategoria powieść historyczna, 2017) Winstona Grahama (kategoria powieść historyczna, 2019)
Odbiór naukowy W 2001 Zofia Barciś opublikowała w „Warsztatach Polonistycznych” opracowanie naukowe przekładu wiersza W pamiętniku Zofii Bobrówny Juliusza Słowackiego (wyd. polskie 1988). W latach 2009–2025 tłumaczenie książki Roalda Dahla Karol i fabryka czekolady (wyd. polskie 1998) stało się tematem czterech prac naukowych z zakresu translatoryki: Joanna Czogała-Kiełboń, Communicative and semantic translation of „Charlie and the Chocolate Factory” by Roald Dahl. „Linguistica Silesiana”. Vol. 30, s. 213–222, 2009. Katowice: Polska Akademia Nauk Oddział Katowice (porównanie przekładu Tomasza Wyżyńskiego z przekładem Jerzego Łozińskiego) Agata Kochanek, Humour and its functions in Wyżyński’s and Heydel’s translations of Roald Dahl’s „Charlie and the Chocolate Factory”, praca magisterska, 2018. Kraków: Uniwersytet Jagielloński (porównanie przekładu Tomasza Wyżyńskiego z przekładem Magdaleny Heydel) Angelika Żak, Angelina Żyśko, Who ate the chocolate: Charlie or Karol? – the case of Polish translations of proper names in Roald Dahl’s novel „Charlie and the Chocolate Factory”. „Beiträge zur allgemeinen und vergleichenden Sprachwissenschaft”, Band 14, s. 275–294, 2025. Wrocław, Dresden: Oficyna Wydawnicza ATUT, Neisse Verlag (porównanie przekładu Tomasza Wyżyńskiego z przekładem Magdaleny Heydel) Angelika Żak, ‘Genialna bomba’ or ‘niesamowity hit’ as a ‘terrific whiz-banger’ of Wordplay, Slang and Idioms: On Domestication and Foreignization in Polish Translations of Roald Dahl’s Charlie and the Chocolate Factory. „New Horizons in English Studies”, Vol. 10, s. 42–63, 2025. Lublin: Maria Curie-Skłodowska University Press (porównanie przekładu Tomasza Wyżyńskiego z przekładem Magdaleny Heydel)
Uwagi
Przypisy [archiwum]
Bibliografia
Linki zewnętrzne
Kategoria:Absolwenci VI Liceum Ogólnokształcącego im. Tadeusza Reytana w Warszawie Kategoria:Absolwenci Wydziału Neofilologii Uniwersytetu Warszawskiego Kategoria:Ludzie kultury związani z Warszawą Kategoria:Ludzie urodzeni w Kielcach Kategoria:Polscy angliści Kategoria:Polscy leksykografowie Kategoria:Polscy tłumacze literatury angielskojęzycznej Kategoria:Tłumacze literatury polskiej Kategoria:Tłumacze z języka angielskiego na polski Kategoria:Tłumacze z języka polskiego na angielski Kategoria:Urodzeni w 1958