Józef Chmielewski (ur. 12 stycznia 1842 w Bochni, zm. 19 grudnia 1900 w Dębnikach) – polski nauczyciel, inspektor szkolny, działacz oświatowy, pisarz.
Życiorys Józef Chmielewski urodził się w 12 stycznia 1842 w Bochni. Uczył się w gimnazjum w Krakowie, gdzie ukończył także dwuletni kurs nauczycielski. Jako nauczyciel pracował w szkole ludowej na Podgórzu, w Nowym Sączu. Uczył w szkole ćwiczeń przy C. K. Państwowym Seminarium Nauczycielskim Męskim w Tarnowie. Potem pracował jako c. k. okręgowy inspektor szkolny w Sanoku, w Mielcu, a od 1884 w Wadowicach•. W ostatnich kilkunastu latach życia był nauczycielem ćwiczeń w szkole ćwiczeń przy C. K. Państwowym Seminarium Nauczycielskim Męskim w Krakowie.
Udzielał się w działalności oświatowej. 7 lutego 1880 został wybrany prezesem zarządu oddziału Polskiego Towarzystwa Pedagogicznego•. Przez działaczy okręgu brzozowskiego tej organizacji został określony jako prawdziwy ojciec nauczycielstwa.
Pisał artykuły i broszury w tematyce pedagogicznej i oświatowej, metodyki nauczania. W tym zakresie swoje prace ogłaszał w tygodniku „Szkoła” (organie prasowym Towarzystwa Pedagogicznego) oraz w prasie warszawskiej. Tworzył też powiastki, opowiadania, wierszyki dla dzieci, często o charakterze moralizatorskim, które publikowano w pismach ludowych, m.in. „Dzwonek”, „Chata”, „Włościanin” i „Zagroda”, przy czym dwóch ostatnich był redaktorem. Był autorem piosenek dla dzieci, np. Kiedy kwitną kwiatki, Sen spędzajcie z oczek czoła. Jako pisarz posługiwał się pseudonimami „Józef z Bochni” oraz „Bakałarz z Podgórza”. Pochlebnie wypowiadał się o nim krytyk Piotr Chmielowski.
Zmarł 19 grudnia 1900 w Dębnikach po kilku miesiącach choroby w wieku 59 lat. Został pochowany na Cmentarzu Podgórskim.
Publikacje Zbiór najnowszych powinszowań dla małych dzieci jako też i dorosłym, służyć mogące na imieniny, urodziny, nowy rok i t. p., dla rodziców dziadków, babek, opiekunów, chrzestnych ojców, wujaszków, nauczycieli, przyjacieli, dobrodziejów i t. d. (1860) Zbiór pieśni dla młodzi szkolnej (1867) Wiązanka zawierająca powiastki, wiersze i opowiadania w nagrodę dla pilnych i grzecznych dzieci (1867) O nauce geografii w szkole ludowej w ogólności, porzecze rzeki Białej w szczególności (1875)•• Metodyczne opracowanie pod względem historycznym ustępu: „Król na weselu kowala” (nr. 30 w drugiej książce do czytania) poprzedzone uwagami o sposobie udzielania historyi w szkole ludowej (1876)•••• Jakie są przymioty dobrego nauczyciela (1876)• Metodyczne opracowanie pod względem historycznym ustępu pt.: „Batożki Kościuszki” (z II książki do czytania) (1876)• Praktyczne opracowanie pod względem historycznym 183 kawałka pt.: „Śmierć hetmana Żółkiewskiego” z IIIciej książki do czytania (1876)• August Adam Jeske (1876)• Nauka przygotowawcza w klasie Iszej szkoły ludowej przed użyciem Elementarza (1877)•••••••• O nauce pod względem wpływu na zdrowie (1878) Hans Chrystyan Andersen (1878)•• Szkoły i zakłady wychowawcze w Konstantynopolu (1878)• Pierwsza szkoła niedzielna w Niemczech (1878) Pouczyć dzieci o czasowniku na podstawie kawałka 9go pod napisem: „Brzoskwinie” z I. książki do czytania (1878) Z życia jaskółek (1878) Matki poetów niemieckich (1878)• O drobiu (1878)• W jaki sposób może się nauczyciel przyczynić do podniesienia szkół w gminie (1880)• O przyzwyczajeniu pod każdym względem, a szczególnie pedagogicznym (1880) O zamiłowaniu w zawodzie (według Ignacego Vogtha) (1880) Jak może nauczyciel pozyskać miłość i szacunek dzieci jakoteż gminy (1880)•• Szkółka wiejska w r. 1876 (1880) O znaczeniu i ważności stowarzyszeń nauczycielskich (1880) O szkolnictwie ludowem w Chinach (1881)• Z praktyki szkolnej. O dzieciach bez talentu (1881)• Prawidła wychowania domowego. Kilka uwag dla rodziców (1881)•• O szkolnych biblioteczkach dla dzieci (1881) Dzieci i matki. Obrazki wierszem i prozą (1883) Dwieście lat temu. Na pamiątkę dwóchsetletniej rocznicy odsieczy miasta Wiednia (1883) Zbiór powinszowań dla dzieci młodszych i starszych płci obojej, na imieniny, urodziny, Nowy Rok i t.d. dla osób różego stanu i wieku (wyd. 2, 1884) O szanowaniu siebie i swego stanu. Rzecz dla nauczycieli szkół ludowych (1885) Dwanaście artykułów nauczyciela ludowego (1886)• Przykłady z życia zacnych ludzi. Na pożytek ludu (1886) Zbiór powinszowań dla dzieci młodszych i starszych wierszem i prozą osobom różnego stanu i wieku (1918) Zbiór powinszowań dla dzieci młodszych i starszych wierszem i prozą osobom różnego stanu i wieku (1931)
Przypisy
Linki zewnętrzne Józef Chmielewski – dzieła w bibliotece Polona
Kategoria:Członkowie Polskiego Towarzystwa Pedagogicznego we Lwowie Kategoria:Galicyjscy nauczyciele Kategoria:Ludzie urodzeni w Bochni Kategoria:Ludzie związani z Mielcem Kategoria:Ludzie związani z Nowym Sączem Kategoria:Ludzie związani z Wadowicami Kategoria:Nauczyciele związani z Krakowem Kategoria:Nauczyciele związani z Sanokiem Kategoria:Pochowani na Nowym Cmentarzu Podgórskim Kategoria:Polscy twórcy literatury dziecięcej i młodzieżowej Kategoria:Polscy pedagodzy Kategoria:Polscy pisarze Kategoria:Polscy poeci Kategoria:Urodzeni w 1842 Kategoria:Urzędnicy związani z Sanokiem (zabór austriacki) Kategoria:Zmarli w 1900