thumb |240px|Na drodze do Muktinath w Nepalu. Z lewej szczyt Dhaulagiri (8167 m), w dolinie rzeki Kali Gandaki miejscowość Kagbeni, thumb |240px|Droga do wioski Tulgit zamieszkałej przez pasterski lud Surma w dolinie rzeki Omo w południowo-zachodniej Etiopii, thumb|240px|Główny otwór Jaskini Czarnej znajduje się na wysokości około 1300 m w skałach Organów, z lewej, powyżej lasu. Widok z Polany Pisanej w Tatrach Zachodnich, thumb|240px|Janusz Rabek nad Doliną Kluczwody na zboczu Jury w Dolinkach Krakowskich, 2016,
Jan Feliks Rabek (ur. 13 listopada 1935 w Mościcach) – polski chemik polimerów, profesor, związany naukowo z Polską i Szwecją, także podróżnik i grotołaz.
Życiorys Działalność naukowa W 1958 ukończył studia na Wydziale Chemicznym Politechniki Wrocławskiej w zakresie technologii tworzyw sztucznych. Dyplom doktora uzyskał w 1964 w Politechnice Wrocławskiej na podstawie pracy Badania wpływu chloronitrozwiązków jako sensybilizatorów fotodegradacji polimerów dienowych wobec promieniowania widzialnego (promotor: prof. Eligia Turska-Kuśmierz). Habilitował się na Politechnice Śląskiej i otrzymał stopień naukowy docenta w 1967 na podstawie rozprawy Badanie wpływu sensybilizującego niektórych związków organicznych na przebieg fotodegradacji kauczuku naturalnego (Hevea) w roztworze wobec promieniowania widzialnego.
W tym samym roku rozpoczął roczny staż naukowy pod kierownictwem prof. Stiga Cleassona w Instytucie Chemii Fizycznej Uniwersytetu w Uppsali. W latach 1971–1991 pracował w Royal Institute of Technology w Sztokholmie, gdzie uzyskał stopień profesorski. Od 1991 pracował jako profesor wizytujący w Karolinska Institute kierując grupą badań polimerów. Przeszedł w Szwecji na emeryturę w 2000 i podjął pracę na Wydziale Technologii i Inżynierii Chemicznej Akademii Techniczno-Rolniczej w Bydgoszczy (od 2021 Politechniki Bydgoskiej im. Jana i Jędrzeja Śniadeckich). W 2001 otrzymał polski tytuł profesora nauk chemicznychPostanowienie Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 10 stycznia 2001 r. nr 115-3-01 o nadaniu tytułu naukowego profesora ()..
Jest autorem 14 książek z zakresu chemii i fotochemii polimerów oraz ponad 250 publikacji oryginalnych i przeglądowych w czasopismach naukowych. W 1977 wydał dla Politechniki Wrocławskiej podręcznik Podstawy fizykochemii polimerów. Prowadził badania degradacji i stabilizacji polimerów oraz polimeryzacji dla zastosowań w medycynie. Był redaktorem szeregu międzynarodowych monografii o właściwościach materiałów polimerowych, zastosowaniu laserów oraz fotoutwardzaniu w technologii polimerów, a także fotochemii i fotofizyki. Był także autorem wielu międzynarodowych podręczników akademickich. W 2006 posiadał ponad 1800 cytowań.
W języku polskim wydał w PWN w 2013 podręcznik akademicki chemii polimerów, a w 2017 dwutomową monografię o technologii i zastosowaniu polimerów. W 2023 PWN wydało dwutomową monografię Biopolimery jego autorstwa. Ukazały się recenzje tej obszernej publikacji. Podczas Międzynarodowych Targów Książki w Warszawie w 2023 tom pierwszy Biopolimerów otrzymał wyróżnienie Rektora Politechniki Warszawskiej.
W 2002 został wybrany zagranicznym akademikiem Akademii Nauk Wyższej Szkoły Ukrainy. Z okazji 70-lecia urodzin, specjalna sesja poświęcona fotochemii polimerów odbyła się z jego udziałem na Politechnice Wrocławskiej we wrześniu 2005. W 2010 otrzymał Odznakę Wyróżnionego Absolwenta Politechniki Wrocławskiej. Z okazji jubileuszu 85-lecia jego urodzin w 2020 przypomniano, że „inspirował nowe kierunki badań oraz wspomagał rozwój naukowy pracowników naukowych uczelni macierzystej i wielu innych uczelni w Polsce”.
Inne informacje thumb |240 px |Jubileusz 65-lecia Sekcji Grotołazów Wrocław w Międzygórzu, 18 września 2021. Założyciel Sekcji, Janusz Rabek – w środku grupy (siedzi w czarnej bluzie). Jubileusz był obchodzony o rok później z powodu pandemii COVID-19 Jest podróżnikiem. Odwiedził ponad 100 krajów. Organizował lub uczestniczył w długodystansowych wyprawach samochodowych (m.in. w Islandii, Afryce Północnej i Środkowej, Chile, Nowej Zelandii i Australii, Chinach, Mongolii i Indiach), najczęściej własnym Land Roverem (rocznik 1968). W 1973 przejechał 25 tysięcy km ze Sztokholmu do Nepalu. Przejechał odcinkami Afrykę od Egiptu do Afryki Południowej. Brał także udział w trekkingach (m.in. w Afryce, Ameryce Południowej, USA i na Grenlandii oraz w górach wysokich w Himalajach, Karakorum i Kaukazie). Przebył szlak Marco Polo od Samarkandy do Pekinu.
Był współzałożycielem w 1955, razem z Teresą Janasz, wrocławskiej Sekcji Grotołazów. Kierował lub uczestniczył w licznych wyprawach jaskiniowych. W 1961 razem z Januszem Fereńskim i Romanem Bebakiem odkrył Jaskinię Czarną, a także Jaskinię Psią. W 1964 był współzałożycielem Sekcji Speleologicznej Polskiego Towarzystwa Przyrodników im. Kopernika, której pierwszym przewodniczącym został Kazimierz Kowalski.
Jest synem profesora Tadeusza Ignacego Rabka (1904–1965), chemika.
Przypisy
Linki zewnętrzne
Jan F. Rabek publikacje i cytowania w bazie Google Scholar. Jan F. Rabek publikacje w bazie Semantic Scholar Jan F. Rabek publikacje w bazie ResearchGate.net
Kategoria:Absolwenci Politechniki Wrocławskiej Kategoria:Członkowie Sekcji Grotołazów Wrocław Kategoria:Nauczyciele akademiccy Politechniki Wrocławskiej Kategoria:Nauczyciele akademiccy uczelni w Szwecji Kategoria:Nauczyciele akademiccy Uniwersytetu Technologiczno-Przyrodniczego im. Jana i Jędrzeja Śniadeckich w Bydgoszczy Kategoria:Polscy chemicy Kategoria:Polscy podróżnicy i odkrywcy Kategoria:Polscy speleolodzy Kategoria:Polscy taternicy Kategoria:Urodzeni w 1935