Cerkiew Kazańskiej Ikony Matki Bożej – prawosławna cerkiew w Moskwie, w historycznej dzielnicy Jakimanka, wzniesiona w 1886 r. i zburzona w 1972 r.

Historia mały|lewo|120px|Kaplica upamiętniająca zburzoną cerkiew Pierwsza prawosławna świątynia na Jakimance, w rejonie Placu Kałuskiego, została wzniesiona z drewna w 1660 r. Nosiła wezwanie św. Mikołaja, jednak nieoficjalnie nazywano ją również cerkwią Kazańskiej Ikony Matki Bożej, gdyż znajdowała się w niej kopia tego wizerunku uważana za cudotwórczą. W 1686 r. do świątyni dostawiono drugi ołtarz ku czci tejże ikony. Cztery lata później drewnianą cerkiew rozebrano, a na jej miejscu zbudowano świątynię murowaną, już pod wezwaniem Kazańskiej Ikony Matki Bożej, z ołtarzami św. Mikołaja i Wprowadzenia Matki Bożej do Świątyni. W 1778 r. powiększono ją o jeszcze jeden ołtarz boczny św. Jana Rycerza, w 1814 r. przemianowany na ołtarz Podwyższenia Krzyża PańskiegoM. Wostryszew, I. Szokariew, Moskwa..., s. 214..

W 1853 r. rozpoczęto przebudowę świątyni według projektu P. Burienina. W jej ramach dostawiono do niej obszerny przedsionek, który połączył stojącą dotąd oddzielnie cerkiewną dzwonnicę z nawą przed ołtarzem Kazańskiej Ikony Matki Bożej. W 1876 r. władze cerkiewne zdecydowały się zburzyć dawną cerkiew i wznieść nową w stylu rosyjsko-bizantyjskim. Autorem projektu był N. Nikitin. Poświęcenie cerkwi miało miejsce 21 października 1886 r.M. Wostryszew, I. Szokariew, Moskwa..., s. 215.

Cerkiew pozostawała czynna do 1927 r. Świątynię zamknięto, XVII-wieczna dzwonnica została zburzona, główną kopułę obniżono i zdjęto z niej krzyż. W latach 1929–1935 w budynku działało muzeum Akademii Górniczej, której siedziba znajdowała się kilkaset metrów dalej przy ówczesnej ulicy Bolszej Kałużskiej (ob. Leninskij Prospiekt). W 1935 r. dawną cerkiew zaadaptowano na kino „Awangard”.

W 1972 r. cerkiew została wysadzona w powietrze. Na jej miejscu wzniesiono następnie sześciopiętrowy budynekM. Wostryszew, I. Szokariew, Moskwa..., s. 216..

W 2000 r. po drugiej stronie placu, w pobliżu miejsca, gdzie znajdowała się świątynia, zbudowano kaplicę Kazańskiej Ikony Matki Bożej dla upamiętnienia zburzonej cerkwi.

Architektura Cerkiew reprezentowała styl rosyjsko-bizantyjski. Posiadała pięć kopuł – najwyższą centralną i cztery mniejsze, rozmieszczone w narożnikach budowli. Cerkiew zdobiona była m.in. kokosznikami, co miało czynić ją podobną do dawnych świątyń ruskich. We wnętrzu budynku znajdował się dwurzędowy marmurowy ikonostas.

Przypisy

Bibliografia M. Wostryszew, I. Szokariew, Moskwa: wsie prawosławnyje chramy i monastyri, Moskwa, Algoritm-Eksmo 2009, .

Moskwa, Kazańska Kazańska, Jakimanka Moskwa, Jakimanka