thumb|Andriej Konczałowski, 2018 Nika () – najbardziej prestiżowa rosyjska nagroda filmowa przyznana od 1988 r. przez Rosyjską Akademię Sztuki Filmowej. Wręczenie nagród odbywa się co roku w Moskwie. Statuetka nawiązuje do rzeźby Nike z Samotraki.
Opis Nagroda Nika to główna coroczna krajowa nagroda filmowa w Rosji przyznawana przez Rosyjską Akademię Sztuki Filmowej. Została zainicjowana przez dyrektora Związku Filmowców ZSRR Juliego Solomonowicza Gusmana w 1987 r. Pierwsze wręczenie nagrody odbyło się 17 grudnia 1988 r. w Moskwie. Statuetka wzięła swoją nazwę od greckiej bogini zwycięstwa Nike i jest wzorowana na rzeźbie Nike z Samotraki. Jej autorem jest rzeźbiarz Siergiej Mikulski. Obecnie Radzie Akademii przewodzi Andriej Konczałowski.
W 1989 r. nagroda otrzymała oficjalną nazwę – Nika. Początkowo nagrody były przyznawane przez wszystkich członków Związku Filmowców ZSRR. W 1991 r. przekształcił się w Rosyjską Akademię Sztuki Filmowej. W 1993 r. wybrano specjalną akademię, złożoną z ponad 500 przedstawicieli wszystkich specjalności filmowych, która przyznaje nagrodę za wybitne kinowe osiągnięcia w produkcji filmowej, filmów wyprodukowanych w Rosji i we Wspólnocie Niepodległych Państw.
W 2002 r. z inicjatywy Nikity Michałkowa ufundowana została konkurencyjna nagroda Złotego Orła wzorowana na Złotym Globie, która honoruje zarówno rosyjską produkcję filmową, jak i telewizyjną.
Kategorie thumb|Eldar Riazanow Liczba kategorii w jakich przyznawana jest nagroda Niki wielokrotnie się zmieniała. Obecnie jest ich 16 m.in. najlepsza fabuła, literatura faktu, filmy animowane; nagrody dla najlepszych reżyserów, scenarzystów, operatorów, aktorów itp. Od momentu ufundowania nagrody corocznie przyznawana jest nagroda honorowa, która od 2016 r. nazwana jest im. Eldara Riazanowa.
Do 1995 roku osobne statuetki były przyznawane za najlepszy film dokumentalny i popularnonaukowy, a od 1996 r. te dwie kategorie zostały połączone w jedną kategorię – dla najlepszego filmu non-fiction. W latach 1994–1995 przyznawano nagrodę dla najlepszego producenta filmowego. W 2002 r. dodano kategorię – odkrycie roku.
Laureaci Laureatem największej liczby statuetek Niki jest reżyser Aleksandr Sokurow. Nagrodę otrzymał sześciokrotnie. Kamerzysta Jurij Klimenko i scenarzysta Jurij Arabow pięciokrotnie zostali laureatami, aktorzy Siergiej Garmasz, Nina Rusłanowa i Roman Madjanow – czterokrotnie.
Rekord liczby statuetek zdobytych podczas jednej ceremonii należy do trzech filmów: Cielec Aleksandra Sokurowa w 2002 r., Horda Andrieja Proszkina w 2013 r. i Trudno być bogiem Aleksieja Germana w 2015 r. Podczas ceremonii w 2013 r. film Proszkina ustanowił również rekord liczby nominacji – 11, w 2015 r. Lewiatan Andrieja Zwiagincewa powtórzył to osiągnięcie.
Najlepszy film RokTytuł polskiTytuł oryginalnyReżyser Uwagi Na podstawie oficjalnej strony nagrody Nika1988 PokutaПокаяние Tengiz Abuładze1989Chłodne lato '53Холодное лето пятьдесят третьего… Aleksandr Proszkin1990 Aszik KeribАшик-Кериб Siergiej Paradżanow, Dodo Abaszydze1991 Syndrom astenicznyАстенический синдром Kira Muratowa1992 Obiecane niebiosaНебеса обетованные Eldar Riazanow1993 Encore, jeszcze raz!Анкор, ещё анкор! Piotr Todorowski1994 Przypadki MakarowaМакаров Władimir Chotinienko1995 PasjonaciУвлеченья Kira Muratowa1996Osobliwości narodowego polowaniaОсобенности национальной охоты Aleksandr Rogożkin1997 Jeniec Kaukazu Кавказский пленник Siergiej Bodrow1998ZłodziejВор Pawieł Czuchraj1999Dziwadła i ludzieПро уродов и людей Aleksiej Bałabanow2000Chrustaliow, samochód! Хрусталёв, машину! Aleksiej German 2001Pamiętnik jego żony Дневник его жены Aleksiej Uczitiel2002Cielec Телец Aleksandr Sokurow2003KukułkaКукушка Aleksandr Rogożkin 2004PowrótВозвращение Andriej Zwiagincew2005NasiСвои Dmitrij Mieschijew20069 kompania9 рота Fiodor Bondarczuk2007WyspaОстров Pawieł Łungin2008Czyngis-chanМонгол Siergiej Bodrow2009BikiniarzeСтиляги Walerij Todorowski2010Półtora pokojuПолторы комнаты, или Сентиментальное путешествие на родину Andriej Chrżanowski2011Na końcu świataКрай Aleksiej Uczitiel2012Żyła sobie babaЖила-была одна баба Andriej Smirnow2013FaustФауст Aleksandr Sokurow2014Geograf przepił globusГеограф глобус пропил Aleksandr Wieledinski2015Trudno być bogiemТрудно быть богом Aleksiej German2016Drogi Hansie, drogi PiotrzeМилый Ханс, дорогой Пётр Aleksandr Mindadze2017RajРай Andriej Konczałowski2018ArytmiaАритмия Boris Chlebnikow2019Wojna AnnyВойна Анны Aleksiej Fiedorczenko2020
Najlepszy reżyser RokReżyserTytuł polskiTytuł oryginalny Uwagi Na podstawie oficjalnej strony nagrody Nika1988 Tengiz Abuładze Pokuta Покаяние1989 Andriej KonczałowskiHistoria Asi Klaczinej, która kochała, lecz za mąż nie wyszła История Аси Клячиной, которая любила, да не вышла замуж1990 Siergiej ParadżanowDodo Abaszydze Aszik Kerib Ашик-Кериб1991 Kira Muratowa Syndrom asteniczny Астенический синдром1992 Eldar Riazanow Obiecane niebiosa Небеса обетованные1993 Nikita Michałkow Urga Урга – территория любви1994 Władimir Chotinienko Przypadki Makarowa Макаров1995 Kira Muratowa Pasjonaci Увлеченья1996 Aleksandr Rogożkin Osobliwości narodowego polowania Особенности национальной охоты1997 Siergiej Bodrow Jeniec Kaukazu Кавказский пленник1998 Pawieł Czuchraj Złodziej Вор1999 Aleksiej BałabanowOtar IoselianiDziwadła i ludzieŁotrzykowie. Rozdział 7 Про уродов и людейРазбойники. Глава 72000 Aleksiej German Chrustaliow, samochód! Хрусталёв, машину! 2001 Bachtijar Chudojnazarow Księżycowy tata Лунный папа2002 Aleksandr Sokurow Cielec Телец2003 Aleksandr Rogożkin Kukułka Кукушка 2004 Wadim AbdraszytowMagnetyczne burze Магнитные бури2005 Kira MuratowaStroiciel Настройщик2006 Aleksiej German młodszyGarpastum Гарпастум2007 Pawieł Łungin Wyspa Остров2008 Siergiej Bodrow Czyngis-chan Монгол2009 Aleksiej German młodszyPapierowy żołnierz Бумажный солдат2010 Andriej ChrżanowskiPółtora pokoju Полторы комнаты, или Сентиментальное путешествие на родину2011 Aleksiej PopogriebskiJak spędziłem koniec lata Как я провёл этим летом2012 Andriej ZwiagincewElena Елена2013 Aleksandr Sokurow Faust Фауст2014 Aleksandr Wieledinski Geograf przepił globus Географ глобус пропил2015 Aleksiej GermanTrudno być bogiem Трудно быть богом2016 Stanisław GoworuchinKoniec pięknej epoki Конец прекрасной эпохи2017 Andriej Konczałowski Raj Рай2018 Boris ChlebnikowArytmia Аритмия2019 Kiriłł SieriebriennikowLato Лето2020
Przypisy
Linki zewnętrzne Oficjalna strona nagrody Niki (ros.) Oficjalny materiał promocyjny nagrody Nika (ros.)
Kategoria:Nagrody filmowe przyznawane w Rosji